Nacionalismo galego
Nacionalismo galego, unha reinvención constante

O nacionalismo galego nunca tivo o peso específico que si teñen o catalán e o vasco. Mais nas últimas eleccións xerais do 10 de novembro voltou entrar no Congreso após perder a representación nas do ano 2015. Na Asemblea Nacional do BNG de Amio en xaneiro de 2012, case trinta anos despois da fundación desta fronte, as “correntes internas” disconformes co estado das cousas, decidiron separarse e ir cada unha polo seu camiño.

Día da Patria Galega
Manifestación do BNG o Día da Patria Galega de 2016. Foto: Bloque Nacionalista Galego (BNG)
18 nov 2019 11:00

A historia recente do nacionalismo en Galiza é un baile de encontros e desencontros. Os membros do Partido Galeguista no exterior sentían que perdían forza no país. Vían que o ideario marxista, sobre todo unha visión anticolonialista, prendera dentro de parte da mocidade universitaria a finais do 60 do século XX. Nacen o Partido Socialista Galego (PSG) e a Unión do Povo Galego (UPG). Este último partido impusa a Asemblea Nacional-Popular Galega e logo, en 1975, ambos os dous forman o Bloque Nacional-Popular Galego. O PSG continuará a súa andaina entre escisións, abandonos e coalicións como PSG-EG (Esquerda Galega), e máis adiante, tras novos desencontros internos, acabou en Esquerda Unida-Esquerda Galega. A mediados dos 90, o PSG acabou por disolverse.

A opción BNG nace en 1982, confluíndo a UPG e o BN-PG e outro tipo de organizacións nacionalistas a excepción dos independentistas de Galiza Ceive. A finais dos anos 80, diferencias sobre a aceptación do marco constitucional e as alianzas coa esquerda abertzale, provocan unha importante división. Da UPG escíndese o Partido Comunista de Liberación Nacional (PCLN). Este partido dará orixe á Frente Popular Galega, unha vez que os sectores máis á esquerda marchan do Bloque.

Máis adiante, partidos como Partido Nacionalista Galego-Partido Galeguista, INZAR (confluencia do MCG e a LCR) e sectores de Coalición Galega tamén formarían parte do BNG que se mostraba como un paraugas aglutinador. A partir de aí o Bloque cobrou forza e presenza, mesmo dando o “sorpasso” ao PSdeG-PSOE, chegando a ser a segunda forza no Parlamento en Galiza. Veñen novos tempos, e o que fora voceiro nacional durante moito tempo, Xosé Manuel Beiras, deixaba paso a Anxo Quintana. En 2005 —por un só escano perde as eleccións Manuel Fraga— PSdeG-PSOE e BNG forman un goberno bipartito que será derrotado catro anos despois polo PP de Núñez Feijóo, en 2009.

AMIO

Xaneiro de 2012, recinto de Amio en Santiago, XIII Asemblea Nacional do BNG, onde foi elixido voceiro nacional Guillerme Vázquez fronte a Beiras, e Francisco Jorquera como candidato á Xunta fronte a Carlos Aymerich. Unha serie de forzas, PNG-PG, Esquerda Nacionalista (EN), Espazo Irmandiño (EI) e Máis Galiza deixan o Bloque para seguiren o seus respectivos camiños con diferentes sortes. A pregunta para moitos e moitas é, que acontece co nacionalismo galego?

“O de Amio foi o resultado dun debate político e ideolóxico que no BNG non comeza en 2012, máis ben en 2001, cando temos unha baixada logo do soprasso ao PSOE” reflexiona Ana Pontón, portavoz nacional do BNG. “É un debate moi profundo que vai máis alá da renovación do que ata daquela fora o portavoz do BNG, Xosé Manuel Beiras”. Nese debate de Amio eclosiona un debate que discute “por unha banda o sistema organizativo, pois hai quen cuestiona o frentismo e asamblearismo e hai quen aposta por un modelo de partido máis tradicional” di Ana Pontón. “Un segundo debate latente é a estratexia de auto-organización, cremos que en Galiza son necesarias organizacións co seu centro de decisión aquí”.

A idea apuntada por Pontón fai pensar naquelas forzas que logo de Amio saíron do BNG e optaron por alianzas con partidos de ámbito estatal. E o BNG por que non se incorporou ao proceso das mareas? “Internamente houbo quen abriu o debate de incorporarse ás “mareas”, unha maioría entendeu que iso non axudaría á defensa dos intereses de Galiza”. Apelando ao respecto ás ideas individuais e ás demais forzas políticas para Pontón o proceso de “mareas” demostrou que “está fortalecendo a Podemos ou Izquierda Unida, é unha fórmula como pode ser un partido clásico”.

“Creo que é momento de mirar para adiante e para o futuro, o tempo pon a cada quen no seu lugar” sinala Néstor Rego, secretario xeral da UPG e novo deputado do Bloque Nacionalista Galego no Congreso dos Deputados. “O BNG mantivo criterios da súa propia xénese que é a auto-organización, quen optou por outras vías o resultado está á vista e por tanto creo que o que corresponde é manter as dinámicas propias en Galiza”.

NOVAS FORZAS LOGO DE AMIO

Anova foi unha das forzas políticas nacidas despois de Amio. “Formouse con xente do BNG e xente que non fora dese partido, do soberanismo galego, mesmo do independentismo e tamén de persoas vinculadas ao 15-M” di o seu portavoz nacional, Antón Sánchez. O obxectivo era “superar unha aposta autonomista, que se desenvolvera lonxe, pola ruptura democrática, apostando pola unidade popular e autodeterminación de Galiza”. Non obstante, eran numerosas as sensibilidades que se xuntaban baixo a nova formación. “Era a aposta que había que facer durante a emerxencia social, cunha crise que pagaban as clases populares”.

Ditas clases populares para Sánchez foron sempre a base do nacionalismo galego “que sempre foi de esquerda, porque as clases traballadoras perciben ben que moitas das súas dificultades veñen de estar nun país sen capacidade de autogoberno total”. Era en definitiva, para Antón Sánchez a maneira de enfrontarse ao réxime do 78.

Anova formou parte de En Marea, onde confluíron desde Esquerda Unida a outros grupos de esquerda e nacionalistas. Con todo en 2019 chegou a separación, cando o ata ese momento voceiro parlamentario, Luis Villares xunto cun grupo de deputados e deputadas formaron grupo parlamentario á parte como grupo mixto. De novo unha escisión dentro doutra escisión?

Preguntado sobre a pegada que poderá deixar o proxecto de Anova, tanto no Parlamento como nos concellos onde gobernaron candidaturas próximas a esta forza política, Antón Sánchez cre que “os gobernos locais que se perderon foron consecuencia da crise interna do proxecto nacional de En Marea”. Con todo cre que os resultados das eleccións evidencian a confianza que o electorado segue tendo no proxecto que involucra Anova.

En Marea agora é unha forza política independente dentro do Parlmento. O seu portavoz, Luis Villares, considera que a postura que defende a súa formación sobre o nacionalismo é que “chegamos a lugares e áreas da sociedade onde non chegaron outros partidos nacionalistas, nós definimos o nacionalismo sobre a vontade do suxeito”.

“Non cremos que o suxeito nacional sexa un individuo que responde a unhas determinadas características” sinala Villares. “Todo aquel que ten vontade de vivir e convivir nun proxecto de futuro para este país, forma parte del”. Esta concepción, segundo Villares, permite superar a divisións “nacionalistas-non nacionalistas” porque permite achegar unha idea de nación que poda ser asumida por toda a nación. Villares entende que o mellor momento do nacionalismo en Galiza estivo cando “houbo varias visións nacionais e non unha visión monolítica”.

Compromiso por Galicia, CxG, liderado por Juan Carlos Piñeiro, quen relevou no seu momento a Xoán Bascuas, naceu tamén como consencuencia das divisións de Amio. Nas eleicións xerais do 10N pediron o voto para o BNG e se integraron como independentes nas súas listas. A súa postura é dun nacionalismo dentro do galeguismo, mais considera que “hai que deixarlle de ter medo ao termo nacionalista”. Sobre a ruptura na asemblea de Amio para Piñeiro foi a mostra de que “a transversalidade é moi difícil de xestionar, porque as diferentes posicións son de extremo”.

FUTURO

As “cuestións internas” dentro das “mareas” acabaron nos últimos tempos coa división das mesmas, mesmo escisións e separacións no Parlamento galego, dando por resultado dous grupos. Dúas visións que acabaron por dividirse e que para algúns analistas, demostra a febleza do concepto de “fronte de esquerdas”. Que pasará agora? Será posible a reunificación dentro dun novo marco das sensibilidades máis proclives ao nacionalismo?

“O nacionalismo ten futuro e se está a ver un rexurdimento importante no BNG, cambiamos un ciclo descendente por un ciclo ascendente onde se fortalece a organización e aumenta o apoio social” di Pontón. “Teño a certeza que se se queren cambiar as cousas a mellor neste país, dentro dese cambio o nacionalismo é determinante e decisivo, senón queda a alternancia que xa coñecemos no estado español”.

“Teño a convicción de que o BNG e o nacionalismo van continuar gañando apoios como movemento social e será determinante nos próximos anos” sinala Rego. “Un exemplo é a CIG, unha forza sindical nacionalista que é a primeira forza sindical en Galiza e que o Bloque é unha forza en claro ascenso”.

Nas dúas últimas eleicións xerais Anova descolgouse da coalición con Podemos e Esquerda Unida. “Logo de sete anos de aposta pola unidade popular, con conversas con outras sensibilidades, nós sempre apostamos por un proxecto común” destaca Antón Sánchez de Anova. Dentro dese proxecto común “ademais doutras cuestións está tamén o dereito a decidilo todo da cidadanía galega, por tanto o dereito de Galiza a gobernarse a si mesma”.

“Durante este último sexenio quedou á vista que o voto do bloque progresista está moi dividido, ademais aínda hai votantes que están orfos e buscan o seu sitio” di Luis Villares. “Desde a perspectiva de forzas que somos soberanistas, estamos nun cambio de ciclo político” sinala o líder de En Marea. “Por tanto, fórmulas que ata o momento eran válidas agora non son pola deslealdade dalgúns socios cos que dicíamos defender conxuntamente”.

No que si insiste Villares é no cambio de ciclo político. “Iso significa que daremos un xiro para buscar apoios coas outras forzas soberanistas? Ben, nun plenario en xuño de 2019 deixamos claras as definicións nacional e social para dialogar coa sociedade e forzas políticas”. Non cre en límites de tempo para confluír, podendo chegar a acordos con outras forzas soberanistas sen que haxa perda de cada unha desas forzas.

“O nacionalismo galego ten que ter futuro, é unha obriga” di Juan Carlos Piñeiro. “É unha obriga sabendo cara onde camiña Europa que é á configuración de estado, con recoñecemento de nacións sen estado”. Isto lévao a incidir en que “é necesaria unha forza máis nacionalista, máis galeguista e máis próxima á sociedade e máis transversal”.

Os resultados das eleccións xerais para o 10 de novembro de 2019 traducíronse nun deputado para o BNG. Outras forzas como En Marea non se presentaron e outras seguen a propor frontes amplas. O caso é que o nacionalismo galego historicamente adoece dunha presenza en firme dentro da sociedade e que, cando as cousas parecían favorables, de súpeto os resultados foron negativos. En tal caso, no vindeiro ano e medio escaso que queda, os resultados das eleicións autonómicas falarán.

Relacionadas

Coronavirus
Terrazas ou dereitos laborais: concesión de licenzas de ocupación da vía pública
Estes días, as novas arredor da concesión de licenzas de ocupación de vía pública para a instalación de terrazas de bares e restaurantes non deixan de sucederse.
Laboral
A CUT querélase contra Grande Marlaska
Os movementos protofascistas do conxunto do Estado puideronse facer durante o estado de alarma mentras a mobilización polo 1º de maio foi prohibida.
Residencias de mayores
As residencias públicas soportan o ballón: O exemplo do Consorcio Galego
A sección sindical da CNT Galiza no Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar preparou o seguinte texto cos datos comparados entre os servizos públicos e privados da comunidade.
3 Comentarios
Lagarteir@ 19:48 22/11/2019

É Encontro Irmandiño non Espazo Irmandiño

Responder
0
0
#43323 18:20 18/11/2019

Na crónica falta a mención De AGE, agrupación galega de esquerdas que irrumpiu con forza no Parlamento antes das mareas.

Responder
4
1
#43403 11:30 20/11/2019

Certo. Alén diso, AGE --que predixo as fraquezas desa unidade popular e da imposibilidade de xunguir política galega con española, aínda q funcionase relativamente ben no mercado eleitoral--foi xérmolo do Podemos e abriu o campo político ás apostas feitas desde departamentos de universidade.
Se cadra ese momento escapou, visto o mal resultado de Más madrid no 10-N, a idea definitiva dos maverick da politoloxía.

Responder
2
2

Destacadas

Industria aeroespacial
Contrapartidas al rescate de aerolíneas: Air France reducirá emisiones mientras Iberia negocia con el Gobierno

El Gobierno francés ha impuesto como condición para el rescate de Air France con 7.000 millones una reducción de las emisiones de CO2 de sus vuelos domésticos del 50% para 2024. Lufthansa deberá eliminar los dividendos de sus accionistas para poder obtener 9.000 millones. En España, el Gobierno negocia con Iberia un rescate del que no se conoce si tendrá las contrapartidas medioambientales que exigen los colectivos ecologistas.

Universidad
El alumnado universitario becado demuestra mejores resultados académicos

El anuncio de la eliminación del criterio académico para las becas universitarias ha generado rechazo entre los defensores de la “cultura del esfuerzo”, pero la actualización de cifras del sistema universitario demuestra lo que los expertos ya advertían: los estudiantes becados son los que más rinden, y las ayudas han de buscar paliar la desigualdad social en el acceso a la educación superior. 

América Latina
Destinos inciertos: el covid-19 deja en situación de emergencia a millones de migrantes en América Latina

En situación de calle, bajo el sol en la ruta, abandonados o detenidos en las cárceles de frontera. El covid-19 expulsa a miles de migrantes latinoamericanos que, sin trabajo ni vivienda, emprenden distintas travesías agobiados por el hambre y el miedo.

Coronavirus
La autogestión de los cuidados en un Chile en resistencia

Numerosas iniciativas en Valparaíso permiten crear estructuras de salud paralelas a las oficiales, ante el olvido de los más vulnerables por parte del Estado

Migración
Los barcos de rescate humanitario exigen a Italia que ponga fin al bloqueo

Mientras el mar Mediterráneo continúa sin barcos civiles de rescate humanitario, el Kurdi y el Aita Mari llevan más de tres semanas paralizados por la Guardia Costera italiana, que alega “deficiencias técnicas” y no permite zarpar a los buques. 

Desigualdad
Ingreso mínimo vital, la última red de protección

El Gobierno pospone al viernes 29 de mayo el anuncio del ingreso mínimo vital, ante la expectación de miles de personas que esperan poder cobrarlo. Ayer a última hora se modificaba el borrador para incluir a las comunidades autónomas en la gestión de esta herramienta. 



Coronavirus
En primera línea de la lucha contra el virus

Radiografía de una jornada con el Servicio de Urgencia Médica de la Comunidad de Madrid y el Hospital de la Princesa.

Últimas

Migración
Migrar o invertir la propia vida como peaje

A los detractores de la inmigración todo indica que les mueve un egoísmo desbordante fruto de un privilegio inmerecido. La mera casualidad de haber nacido en un lugar concreto les otorga un derecho de movilidad ilimitado que, a su vez, les habilita a desembarcar en los países de aquellos que quieren ver sólo como atracción exótica.


Coronavirus
¿Una buena oportunidad?

Cuando finalice la epidemia, nuestros gobiernos seguirán con su dinámica habitual, la de gestionar el funcionamiento de la máquina-mundo capitalista e intentar atenuar diariamente sus daños colaterales.

Laboral
El sindicato gallego CUT se querella contra Marlaska por la prohibición de la manifestación del primero de mayo

Considera que existe una discriminación ideológica, ya que las manifestaciones de la ultraderecha han podido llevarse a cabo durante el estado de alarma, mientras su propuesta fue prohibida.

Migración
Las administraciones dejan en desamparo a un grupo de migrantes argelinos

Las 16 personas argelinas que tras llegar a la costa de Motril, y pasar por el Centro de atención temporal de extranjeros, fueron abandonados ante la subdelegación del gobierno y después retenidas en instalaciones no aptas están siendo ya derivadas con el apoyo de APDHA.

Huelga
CNT denuncia el despido de más de treinta huelguistas de Productos Florida

El sindicato ha comunicado que la empresa ha despedido a más de treinta personas empleadas que secundaban la huelga desde finales de febrero, por la que exigían acabar con la práctica de falsos autónomos y habilitar contratos dignos en la planta cárnica.