Balea Cultural
‘Luzes’ pola cultura

Luzes de Galiza xorde no ano 1985. A consciencia e os ideais comúns de todos os integrantes e colaboradores da revista, levou a crear un medio cultural que acompañou unha época chea de movementos que loitaban pola liberdade.

Luzes Revista primeiro numero
Portada do primeiro número de Luzes de Galiza. Arquivo de Antón Capelán.
9 jun 2018 11:00

A prensa moi a miúdo responde a uns intereses concretos e afástase de informar, aproximándose incluso ao adoutrinamento. Ao redor de 1985 viña seguíndose no tempo unha longa ditadura e a transición, que marcou o ámbito cultural en gran medida e a todos os niveis. Hai que sinalar, ademais, que naqueles, e tamén nestes anos, o galego con gran frecuencia foi atacado incluso cunha belixerancia palpable, converténdose así nunha lingua desprezada e marxinada, e incluso perseguida na súa globalidade, no seu propio territorio. Desprezar unha lingua é desprezar unha cultura na súa meirande parte.

Nese 1985 xorde Luzes de Galiza, fundada por Xavier Seoane, Antón Baamonde, Lino Braxe e Manuel Rivas. O último pasará a ser quen dirixa a revista, mentres que os outros –xunto con moitos máis autores– van ser os encargados de escribir nesta publicación. Tamén o facía Manuel Rivas, a pesar de ser quen dirixía. Fundouse coa intención de intervir e de ter acción na sociedade, para que servise para dicir certas cousas que nos medios de comunicación convencionais non se dicían. Potenciaba unha visión avanzada, moderna e actualizada da cultura galega. Podía considerarse un factor de intervención.

Por isto, Luzes de Galiza convértese nunha forma de loita, de recordar que a cultura galega segue presente, no idioma galego, e que se está desprezando. A revista buscaba reivindicar todos estes feitos para os que a sociedade tiña os ollos pechados.

Luzes de Galiza
Número de Luzes de Galiza. Arquivo de Antón Capelán.

En Galicia, como en todo o Estado español, viviuse baixo as gadoupas da ditadura franquista entre os anos 1939 e 1975. E non pode esquecerse o panorama mundial, indisoluble en calquera contexto xeral, con feitos coma a liberación terceiromundista, o neocolonialismo económico e cultural, o imperialismo norteamericano, e por suposto, a Segunda Guerra Mundial, que tiveron unha incidencia notable na sociedade.

No ámbito estatal, o goberno totalitario do xeneral Franco, desde a autarquía foi abríndose paso moi lentamente cara a unha integración europea que se foi concretizando co Plan de Estabilización do ano 1959. Foi un proceso tardío e custoso, e as consecuencias sociais e culturais eran evidentes: perdéronse modelos e pautas, acentuáronse as relacións de dependencia, un empobrecemento xeralizado, etc.

Os sucesivos plans de desenvolvemento non foron capaces de atallar a crise, e nos anos sesenta e setenta a emigración a Europa converteuse na válvula de escape das clases populares. Tamén foron cobrando cada vez máis forza os movementos obreiros, baleirando progresivamente de contido os sindicatos verticais. Destaca tamén a elaboración paulatina dunha oposición política conxunta e democrática, e dos movementos de liberación nacional. Todo este activismo fixo aumentar e diversificou as formas de represión do Estado, dende o control e a censura das publicacións e da información ata a violencia policial.

Isto consegue que se entre nos anos setenta cun Rexime que mantén as todas as súas capacidades represoras baixo unha aparencia de modernidade. O descontento social estaba a medrar en diversos sectores, e morto o xeneral Franco no 1975, ábrese un período de debate entre os sectores inmobilistas, os grupos reformistas do franquismo e a oposición moderada, e a esquerda e os nacionalismos defensores dunha alternativa rupturista. Os grupos reformistas pactaron, creando unha alianza estable no ano 1977, que permitiu que se aprobase a Lei da Reforma Política, e no ano 1978 a Constitución.

No anos setenta, tras a profunda crise económica que sobrevén a Galicia –e sobre todo a partir do 1975– o nacionalismo vai ser protagonista na meirande parte dos conflitos sociais, xa que buscaba a transformación total con respecto ao réxime anterior. Non obstante, a pesar do intenso activismo, Galicia non apoia electoralmente este movemento e pasa a aceptar a alternativa autonómica que vai reforzar a presenza dos partidos estatais.

Luzes de Galiza era unha revista escrita integramente en idioma galego, o que nese momento provocaba unha gran chamada de atención á sociedade, xa que non eran demasiado comúns os medios de comunicación no propio idioma do territorio galego en tempos posfranquistas. Si é certo que non era a primeira publicación en galego dende a morte do xeneral Franco, mais si era un referente, tanto do idioma como político, e especialmente cultural.

Esta é a primeira das razóns: destacar o idioma galego como lingua propia, e lingua para todo. Especialmente lingua cultural, que era o campo de Luzes de Galiza. Cultura propia, e cultura no idioma propio. Créase, polo tanto, para dicir certas cousas que non se dicían. Para, como o seu propio nome indicaba, dar luz sobre unha serie de temas que, aínda que estaban a diario na sociedade, non recibían a atención merecida, ou eran esquivados tentando que a poboación se mantivese silenciosa.

Luzes de Galiza créase cunha clara intención reivindicativa de todas estas cuestións. A consciencia e ideais comúns de todos os integrantes e colaboradores da revista levou a crear unha revista cultural chea de trasfondos de protestas que unicamente buscaban a liberación de todo tipo. Buscaban que os galegos deixasen de estar inmersos nunha cegueira. Nun momento no que a sociedade pasa por unha grande inestabilidade política: a correcta información, sen manipulacións, é fundamental para que os cidadáns saiban o que ocorre ao seu redor.

A nova revista Luzes, que aparece no ano 2013 da man de Manuel Rivas e Xosé Manuel Pereiro, mantén as directrices principais de revista cultural centrada en política e nun contexto socio-cultural no que pretende abrir un camiño á sociedade para un máis amplo coñecemento cultural. A pesar de ter moitas máis facilidades de publicación e difusión que a súa predecesora, non abandona o seu carácter reivindicativo.

Luzes Revista
Copia do primeiro número de Luzes. Arquivo de Antón Capelán

Con isto, pode entenderse que as semellanzas de contido son moitas, pero a miúdo tratadas de formas diferentes. As directrices principais cambian, hai que pensar que por cuestións de modernidade derivadas do paso do tempo. Con todo, segue sendo un exemplo da importancia da presenza dos medios non hexemónicos como forma de apertura e ao mesmo tempo de fuxida.

Este tipo de medios son esenciais na sociedade na que nos atopamos, chea dunha censura xa intrínseca que incluso pasa desapercibida. Os medios que se afastan de seguir as forzas hexemónicas tenden a amosar unha realidade social e a achegar apertura cultural. É a información que cumpre, que de verdade se necesita. “Hai que potenciar unha visión moderna, actualizada e veraz da cultura, e da cultura galega” en palabras de Xavier Seoane.

Relacionadas

Balea Cultural
‘Star Wars’: As dúas caras da nostalxia

A historia de como Disney mercou os dereitos da saga de Star Wars sen ter antes unha idea clara de que facer con ela.

Balea Cultural
‘Casablanca’: revisitando o mito
De cando en vez non está de máis visionar de novo un dos grandes expoñentes do cinema clásico de Hollywood.
1 Comentario
#18381 11:18 9/6/2018

nin unha soa muller a colaborar no 1985?

Responder
0
0

Destacadas

Brecha salarial
Esto es la brecha salarial: un 40% menos de salario si barres en el interior

Un barrendero que escoba las calles de Bilbao cobrará este mes 1.477 euros, frente a los 1.028 euros de quien barre el interior de los edificios municipales. Ellos se ocupan del espacio público visible. Ellas, del invisible.


Actualidad
De Colombia a India. Ciclones y totalitarismos

Un resumen visual de la actualidad mundial. Todo imagen, sin comentarios. Un nuevo formato de El Salto TV: el Plano Maestro.

Coronavirus
La mascarilla, nuestra nueva frontera

La obligatoriedad de la mascarilla simboliza lo que me atrevería a calificar de mutación antropológica: nuestros gobernantes, con el apoyo de pensadores de la altura de Byung-Chul Han, parecen estar decididos a que la cara no enmascarada comience a parecernos obscena.

Drogas
Más opioides, más alcohol y cannabis al doble de su precio: las drogas durante el estado de alarma

¿Qué ha cambiado en el mundo de las drogas durante los dos meses de confinamiento? Javier Sánchez Arroyo, coordinador de Consumo ConCiencia, responde a las dudas sobre el uso y posible abuso de sustancias en este tiempo.

Antifascismo
Salir del armario de la patria

Hablar de patria en la izquierda es casi tan jodido como salir del armario, y mira que suele ser tortuoso. Pero la realidad es que, una vez que sales, se está bastante mejor.

Coronavirus
Sanitarios organizan la primera protesta de la desescalada en Madrid
El lunes 25 de mayo a las 20 horas trabajadoras y trabajadores llaman a secundar una protesta en las puertas de todos los centros de Madrid
Teatro
Cuando en el teatro se representaba la huelga

La huelga fue protagonista, principal o secundaria, en numerosas obras de teatro escritas y representadas en España en la bisagra entre los siglos XIX y XX. El hispanista Gérard Brey ha analizado en profundidad lo que denomina “teatro de la huelga”, un subgénero hoy olvidado y desaparecido de la escena actual.

África
La comunidad sostiene las vidas vulnerables en Nairobi durante la pandemia

Ante las medidas del gobierno de Kenia por el covid-19, muchas familias que viven al día se enfrentan a graves dificultades para acceder a productos de necesidad básica y a una violencia policial estructural que pone en riesgo su vida.

Últimas

Centros de Internamiento de Extranjeros
CIE de Zapadores, prisión privativa de dignidad vacía por primera vez

La vulneración de derechos, los abusos policiales y la falta de garantías vitales convierten los Centros de Internamiento de Extranjeros (CIE) en espacios de deshumanización. Con la pandemia del covid-19 y la declaración del estado de alarma, todos los centros del Estado han quedado vacíos por primera vez en más de treinta años.

Historia
Vasco Núñez de Balboa y el consenso del pueblo

Las cacerolas que estos días reclaman en la calle Núñez de Balboa el fin de un supuesto golpe de Estado nunca habrían tolerado que un Vasco Núñez de Balboa existiese.