Artes escénicas
Luis Crespo: “No ADN dos nosos pais e avós xa estaban os títeres”

O director do Festival Internacional de Títeres de Redondela fai un repaso dos vinte anos desta cita da que participan compañías de todo o mundo.

Festival Internacional de Títeres de Redondela 1
Público na vixésima edición do Festival Internacional de Títeres de Redondela
22 may 2019 08:00

Chegar a Redondela na fin de semana do Festival Internacional de Títeres é chegar a unha vila que se ten revitalizado, a través do apoio dos seus habitantes e comerciantes, que decoran os escaparates dos locais con carteis, monicreques e teatriños. En maio do 2019 a vila acolleu por vixésima vez este festival, que contou este ano cunha programación na que participaron unha trintena de compañías. Chegan á cita dende distintos recunchos do mundo para compartir o seu traballo artístico.

A Asociación de xente titiriteira é a encargada da xestión deste proxecto cultural sen fins de lucro, que se preocupa en ofrecer espectáculos de calidade ao público. Luis Crespo, integrante da asociación, é tamén director do festival dende hai oito anos. Falamos con el sobre o evento, a súa historia e, sobre todo, o impacto que este ten na comunidade galega.

Como naceu o festival?
Como todas as cousas bonitas do vida, como unha necesidade. Juanjo Amoedo, antigo presidente da asociación de veciños de Redondela, visitou Titirimundi en Segovia e quedou coa obsesión de facer un festival aquí, nunha vila tan pequena e distante das artes. O seu triste falecemento fixo que non puidese ver realizada a súa idea. Mais esa desgraza fixo que a xente se unise dunha maneira moi sólida para renderlle homenaxe e levala a cabo. E a verdade é que me parece que ese afecto era bastante oceánico, xa que nos leva mantido vinte anos.

“Intentamos que o espectador viva unha experiencia

Como conseguen que o festival alcance a súa vixésima edición?
Creo que hai moitos secretos, como a tenacidade, a obsesión… Nós somos xente de teatro. En Redondela está Tanxarina, unha compañía de teatro profesional que ten axudado moito a dar un estilo e unha maneira de funcionar ao festival nas primeiras edicións. Déronse as circunstancias, e ano a ano fóronse incrementando o número de compañías e de axudas. Tamén intentamos que o espectador viva unha experiencia, e iso tamén chega ao público. Nós, ao ser unha asociación cultural sen ánimo de lucro, nin pedimos o voto nin queremos
gañar cartos. Cada euro que conseguimos usámolo para contratar unha compañía máis, o que para nós é unha vitoria.

Festival Internacional de Títeres de Redondela 3
A programación do FITR repártese por toda a vila.

Hai máis festivais de tal importancia na Galiza?
Galicreques, que se celebra en Santiago, podería parecerse. E hai outro, máis pequeno, que é o Titirideza en Lalín. Cada un ten as súas características. Algún quizais máis dedicado á infancia, outro que se enfoca máis en revitalizar unha zona. Pero Redondea marcou uns criterios artísticos altos, e iso tamén chega ao espectador. Pensamos nas nosas familias e nas nosas crianzas, en como queremos que teñan un ocio intelixente e unha forma de gozar da vida. Por iso absorbemos moitísimo público de Vigo, de Pontevedra…. Non quedamos nun consumo local. Gústanos pensar que o festival é como unha festa privada á que se suma moita xente do extra radio. E a partir de aí, de maneira concéntrica, vanse sumando diferentes poboacións.

Como funciona a asociación? Que particularidade ten que unha organización xestione o festival, a diferencia por exemplo dunha institución?
As institucións teñen outro réxime de horarios. Nunha asociación, como nunha comisión de festas, hai que volcarse. Non pode haber horarios. Non é que peche ás nove. E iso tamén axuda moito. A asociación funciona de forma asemblearia, pasamos a información a todos do que se fai e de vez en cando temos unha reunión para comprobar como están as cousas. O certo é que con vinte anos xa collemos un xeito de actuar, e ao mellor algúns vicios. Tamén sucede que en vinte anos a xente foi cambiando, agora ten crianzas, ten traballo, pero tamén é verdade que moita xente da asociación pide esta semana no traballo. Se non, sería imposible. Piden unha semana de agosto agora e dedican 24 horas exclusivamente á semana do festival.

“O festival, no afectivo, xa pertence á memoria colectiva”

Que importancia ten que este festival suceda na Galiza?
Xa non só en Galicia, senón no sur, que está un pouco esquecido pola administración que está en Santiago. Representa unha revitalización territorial onde todo o mundo identifícase e onde se ten a lembranza de ter vivido unha experiencia bonita. Polo tanto o festival, no afectivo, xa pertence á memoria colectiva. Por outro lado tamén está o impacto económico que deixa na poboación e o impacto na cohesión social. Todo o que facemos na rúa é gratuíto, para ricos e pobres, e iso tamén lle da un aspecto igualitario, de equilibrio. Iso detéctase no ambiente.

Por que entre todas as vertentes das artes escénicas escolleron os monicreques?
Primeiro, porque o referente é Segovia, pola compañía de monicreques Tanxarina, que está asentada aquí en Redondela. E porque a idea de Juanjo Amoedo era apostar polo mundo do monicreque, porque é integrador e interxeneracional. Os nosos pais e os nosos avós criáronse cos monicreques. Meu pai aínda lembra a Barriga Verde, unha familia que viaxaba nos anos trinta polas feiras. É dicir, no adn dos nosos pais e avós xa estaban os títeres.

Festival Internacional de Títeres de Redondela 2
Espectáculos de rúa no Festival Internacional de Títeres de Redondela

Que particularidades ten o obxecto monicreque que non teñen necesariamente outras manifestacións artísticas?
Medramos coa conexión co mundo do monicreque porque o monicreque lémbranos a cando eramos nenos e xogabamos animando obxectos. Representa ese xogo polo que todos, nalgún momento do noso crecemento persoal temos pasado. Creo que desde aí conecta co corazón do espectador. Ademais, o monicreque pode ter moitísimas variantes. Por exemplo, o primeiro día do festival tivemos monicreques corporais de Perú, que é un mundo descoñecido. Fórmanse monicreques coas partes do corpo. Ao día seguinte, de Arxentina, veu Valeria con monicreques de sombras. Tamén houbo un espectáculo con proxección, que está no camiño entre o cinema e o monicreque. Temos monicreques de fío, de guantes, buraku...O espectro do monicreque, darlle vida a un obxecto, é moi extenso.

Como respondeu o público? Muda algo coa súa aproximación a este mundo?
Si, despois de vinte anos e de ver pasar a 500 compañías, unhas boas, outras malas, outras regulares, a xente xa ten un nivel. Non se pode programar calquera cousa, teñen un criterio, sabes? “Que bos eran eses alemáns que trouxestes, pero os rusos non me gustaron nada”. Iso constrúe un sentimento de crítica, de cando xa hai bagaxe. E iso é bo.

Despois de tantos anos, cales son os vosos obxectivos?
O noso obxectivo era chegar aos vinte anos, e non ten sido doado. Agora plantexámonos que pode haber un cambio de ciclo, pero non podo ir máis alá desta edición porque quedamos bastante queimados. É difícil porque é moi absorbente. Intentamos buscar unha renovación xeracional. Para nós, poder contratar a trinta compañías e poder pagarlles ao día e contribuír, non só ao espectador senón ao espectro de compañías profesionais é un logro. Temos un presuposto de 120.000 euros, dos caes 70.000 van ás compañías. O resto emprégase para promoción, alugueres e, unha pequena parte, para a organización. Cantos máis cartos consigamos máis compañías contratamos. Esa é a partida que plantexamos: sempre intentamos que medre, porque o que non medra estáncase, e iso xa sona regulero. O obxectivo de cada ano é sorprender ao espectador con cousas novas, diferentes. Pero iso tamén obriga a facer producións, cousas novas, e dar ao espectador a posibilidade de que escolla. De dar un abano de posibilidades gratuítas. Agora a xente vive o festival como seu, e iso é algo que anima a continuar. Por iso non se concibiría que desaparecese.

Relacionadas

O prelo
Be Water: Ecoloxismo e literatura
A obra de Antía Yáñez propón un horizonte distópico para imaxinar as consecuencias da crise ecolóxica que vivimos.
Medio rural
Unha defensa dos camiños rurais

Os nosos sendeiros son o rastro dun acordo colectivo que nos axuda a organizar a forma en que atravesamos o mundo.

Patrimonio cultural
El coleccionista
Lo malo de las colecciones es que, si son de animales o plantas, están muertas; y si son de cualesquiera otros objetos, están fuera de su contexto natural.
0 Comentarios

Destacadas

Temporeros
Los jornaleros no son bienvenidos en los hoteles de Lleida

Aunque el futbolista Keita Baldé se ofreció a pagar por adelantado el alojamiento de 200 trabajadores que duermen en la calle, los establecimientos están presentando excusas para no facilitar sus habitaciones.

Precariedad laboral
Los riders se reúnen con la ministra de Trabajo para exigir que se aplique la ley laboral

Riders X Derechos acudirán a la cita acompañados de representantes de la Unión de Autónomos UATAE y de Taxi Project. “Con la presencia de estos compañeros queremos mostrar la fuerza y unidad de la clase trabajadora”, resume Felipe Corredor.

Migración
Las personas solicitantes de asilo no podrán optar al ingreso mínimo vital

Al contrario de lo que se había anunciado previamente, los solicitantes de asilo quedan excluidos del ingreso mínimo vital. Se suman a las 600.000 personas migrantes en situación administrativa irregular que han quedado fuera de esta medida.


Coronavirus
Torrejón testea a su población en contra de las recomendaciones sanitarias

La localidad madrileña analiza la seroprevalencia de su población pese a que la OMS sigue sin recomendar los análisis masivos. Podemos Torrejón denuncia opacidad en la toma de la decisión y alerta de que puede ser contraproducente.


Crisis climática
El covid-19 y el descenso de las emisiones de CO2

Las medidas del covid-19 nos han situado momentáneamente en niveles de emisión del 2006, muy lejos aún de cero emisiones netas.

Estados Unidos
Trump, en un búnker, señala al movimiento Antifa como el enemigo a cazar

Las protestas por el asesinato policial de George Floyd se han extendido a todo el país, en un movimiento que ya se compara con los disturbios que, a finales de los 60, impulsaron el movimiento de los derechos civiles. Al menos cinco personas han muerto en el contexto de las manifestaciones. Trump pide considerar terroristas a los antifascistas.

Sanidad
El Gobierno de la Comunidad de Madrid dificulta la conciliación familiar al personal sanitario

El sindicato de enfermería SATSE denuncia que el Gobierno de Ayuso ha iniciado recortes en los derechos del personal sanitario al limitar la conciliación familiar de profesionales con menores de 12 años. 

Coronavirus
Sanitarios hoy, pacientes mañana

Según las estimaciones del Consejo General de la Psicología, cerca de 150.000 sanitarios necesitarán atención psicológica tras la pandemia.

Pobreza
Mínimo sí, vital ni por asomo

El Gobierno demuestra una enorme soberbia al despreciar la nueva oleada de pobreza que está generando la crisis del coronavirus. La mejor demostración de ello es que para optar al ingreso mínimo vital se tendrán en cuenta los ingresos percibidos en 2019.

Últimas

Comunidad de Madrid
Los municipios más pobres son los más afectados por el recorte de 14.000 plazas escolares aprobado por Ayuso

Los recortes en educación de la Comunidad de Madrid afectarán especialmente a las ciudades de renta más baja y los distritos con más carencias de la capital. En total se perderán más de 14.000 plazas en todo el ciclo desde infantil a bachillerato.

Menores tutelados
Ni familia ni apoyo social, el futuro de los menores migrantes en Andalucía

Con el verano a las puertas y el mar aún en calma, Andalucía prevé un incremento en la llegada de personas migrantes. Pese a ello, la Junta recorta 142 plazas destinadas a la acogida de menores migrantes sin referentes familiares desde el 1 de junio.


Crisis económica
Estados Unidos: coronacapitalismo y su inminente colapso

La riqueza privada siempre ha prevalecido sobre la salud pública en el manual de instrucciones capitalista. Aun así la enormidad de la crisis y el potencial explosivo de transformación que ésta encierra están cambiando las reglas y puntos de vista sobre el bien común.

Argentina
Mendoza lucha por su agua aún en medio de la pandemia

En esta provincia del oeste argentino la sequía ha reavivado la conciencia social sobre la importancia de proteger el agua. El covid-19 ha reabierto el debate de los últimos meses.


Opinión
Cuidados sí, guerra no

El uso de terminología militar por parte de diferentes mandatarios ha sido ampliamente debatido. Lo que no ha sido tan debatido es cómo este lenguaje refuerza el imaginario patriarcal.