Balea Cultural
‘Black Mirror: Bandersnatch’ nin come nin deixa comer

Black Mirror: Bandersnatch non se pode cualificar de revolución —tal e como facía Álex de la Iglesia nuns recentes chíos— mais si que é interesante ver como se abren novas formas de ver cine e de interactuar con este.

Black Mirror principal
Fotograma de 'Black Mirror: Bandersnatch', Netflix 2018.
BALEACULTURAL.NET

publicado
2019-01-05 12:00:00
O pasado 28 de decembro Netflix lanzaba “Black Mirror: Bandersnatch”, un filme interactivo que introduce ao espectador na historia de Stefan, un mozo de 19 anos que pretende desenvolver un videoxogo no que o xogador escolla as súas propias decisións para rematar a historia. As primeiras críticas que puiden observar eran moi optimistas: o director español Álex de la Iglesia valorou moi positivamente o novo de Black Mirror na súa conta de Twitter, xerando un debate sobre se Bandersnatch era unha obra mestra ou unha produción mediocre. Álex de la Iglesia e máis eu temos unha cousa en común: vímonos abraiados pola novidade. Antes de poñerme a escribir este artigo vin o filme tres veces. Fixen todos os finais e experimentei todas as combinacións que puiden. E desta visualización frenética tiro dúas conclusións. A primeira, que quedei a cadros; a segunda, que non sabería dicir se me gustou ou non. Para ser sincera, a primeira vez que a vin fiquei abraiada. Colin dicía “vémonos na seguinte”, e eu pensaba se se referiría á seguinte vida ou á seguinte decisión. A película está ben: é entretida, fainos pensar e provoca moitas emocións. Mais ten demasiados problemas.

UNHAS PERSONAXES A MEDIAS

Stefan está a medio cocer. Para ser o protagonista da trama é unha personaxe sen ningún tipo de desenvolvemento. En parte os espectadores somos coprotagonistas, e no mesmo espazo de tempo no que o mozo apenas se move da súa perspectiva inicial, a obra pasa de producir na persoa que está fronte ao ordenador unha sensación de querer matar a todo o mundo a facer que non se queira recorrer á violencia. É un mozo de 19 anos obsesionado coa morte da súa nai e coas decisións. Friki, con problemas de saúde mental e incapaz de facer algo por si mesmo. Esperta cero empatía, quizá por iso decidín matalo na primeira ocasión que se me presentou.
BlacK Mirror 1
Fotograma de 'Black Mirror: Bandersnatch', Netflix 2018.
As personaxes secundarias como o pai, a doutora ou Tucker pasan sen pena nin gloria. O primeiro é unha personaxe arquetípica, a doutora é unha psiquiatra cargante e Tucker é un empresario da industria que só pensa en conseguir máis cartos. O normal.

Colin, polo contrario, chama moito a atención. Se os guionistas querían que o público amase á personaxe, conseguírono. É a personaxe que nos introduce moitas das cuestións filosóficas que se pretenden abordar. O control do goberno, a imposibilidade de decidir por nós mesmos, a obrigatoriedade de volver tentalo... Black Mirror tenta crearnos unha sensación de control sobre o filme e Colin pode destruíla en calquera momento. Se rexeitamos tomar drogas, mete o éxtase no té e obríganos a tomalo pese a que nós tomamos a decisión contraria. Cando aceptamos a oferta de Tucker, di que escollemos a opción equivocada, que temos que volver tentalo. E se queremos seguir vendo o que pasa, literalmente obríganos a tomar a outra decisión. Moitas veces non se distingue se Colin estaba a falar con Stefan ou co espectador, xa que a pesar de que se dirixe a Stefan fan preguntas para facernos pensar. Incluso en ocasións mira directamente á cámara rompendo a cuarta parede. Ten unha carisma que non sabe onde metela: felicidades Colin, pasas o corte.

formulaciónS FILOSÓFICaS

Se hai algo que me molesta de Black Mirror é a “deriva illuminati” que trae desde hai tempo, sobre todo, desde que se incorporou ao catálogo de Netflix. Desespérame que os guionistas dean a sensación de estarmos en Matrix, que a tecnoloxía é malvada e que somos un rabaño de ovellas que non saben pensar por si mesmas.

Porén, aínda que o filme mantén a amentada tradición “illuminati confirmed” da serie, si que introduce –non todo o ben que podería– conceptos interesantes sobre o libre albedrío e a liberdade individual. As decisións que tomamos na película –e na vida– non só nos afectan a nós, senón tamén ao noso arredor. Cando Stefan é consciente de que alguén decide por el e temos que dicirlle quen o controla, nós escollemos o símbolo no lugar de Netflix, mais matar ao pai é obrigatorio. Todo ten consecuencias, e aínda que pensemos que podemos controlalo todo, non é certo.

Black Mirror 2
Fotograma de 'Black Mirror: Bandersnatch', Netflix 2018.
Aínda que todo ten problemas neste filme, os detalles son quen de abrandarlle o corazón a calquera. Que Colin se comunique co público nalgúns finais (volve a tentalo, podes decidir, opción equivocada…) é moi interesante. Hai frases moi destacables nesta personaxe aínda que non teñan maior transcendencia. Por exemplo, di “vémonos na seguinte”, polo que é razoable dubidar se se refire á seguinte vida ou á seguinte decisión, xa que volven mandarnos cara atrás moitas veces. Cando lle dicimos a Stefan que esnaquice o seu pai di: “Ai deus, en serio?” Dío mentres mira ao ceo: significa “deus” coma os espectadores que deciden o destino de Stefan ou como un ser todopoderoso que determina o destino?

‘BLACK MIRROR: BANDERSNATCH’ NON É UN VIDEOXOGO, PENSO

Desde que saíu o filme defendín ante moitos que non era un videoxogo, xa que algunhas persoas comparan a película cos xogos de decisións. Bandersnatch é un filme interactivo cun concepto moi interesante a explorar noutras producións. Aínda así, hai momentos nos que si que a película dá a sensación de estar xogando a unha novela das de “constrúe a túa propia historia”: nos primeiros minutos do filme, cando aceptamos a oferta de Tucker, e Colin di que escollemos mal a resposta: vemos un dos finais e temos que volver atrás e escoller a outra resposta para poder seguir a trama. Noutro momento temos que teclear un número de teléfono que se nos repite se non o escoitamos ben. Neses momentos tiven a sensación de estar xogando á Play no lugar de estar vendo un filme.

A valoración xeral de Black Mirror: Bandersnatch é positiva. Non se pode cualificar isto de revolución –tal e como facía Álex de la Iglesia nos seus chíos– mais si que me alegra ver que se abren novas formas de ver cine e de interactuar con este. Black Mirror comete sempre o erro de tentar ser unha cousa profunda e escura, e para a súa desgracia moitas veces fica a metade de camiño. A película é como moitos dos capítulos das súas tempadas: nin come nin deixa comer.

Relacionadas

Balea Cultural
‘Star Wars’: As dúas caras da nostalxia

A historia de como Disney mercou os dereitos da saga de Star Wars sen ter antes unha idea clara de que facer con ela.

Balea Cultural
‘Casablanca’: revisitando o mito
De cando en vez non está de máis visionar de novo un dos grandes expoñentes do cinema clásico de Hollywood.
0 Comentarios

Destacadas

Medio ambiente
Extinction Rebellion: reinventando la desobediencia civil

Les puedes ver con llamativos trajes de época rojo en el metro de Londres, “muriendo” por intoxicación en un establecimiento de comida rápida, cubriendo de sangre las escaleras del Trocadero, impidiendo la entrada y salida de trabajadores de la BBC o cortando el tráfico en las principales capitales europeas. Extinction Rebellion han cambiado la forma en que se manifiestan y, para ello, también la forma de organizarse.

Elecciones del 26 de mayo
La sopa de letras canaria: un repaso por la denominación de cada candidatura progresista en las Islas

Durante estas elecciones, Canarias se juega un cambio: hay muchos partidos, Coalición Canaria (CC) ya no está en el centro y los jefes de los partidos estatales no tienen tantos miramientos con hacer pactos contra natura. Aquí un mapa de las candidaturas en los principales municipios canarios.

Elecciones del 26 de mayo
Manuel Valls y Barcelona: ¿vuelta a casa?

La reconversión de Manuel Valls, un político que comienza su carrera en la socialdemocracia francesa e impuso mano dura durante su etapa como ministro de Interior del país galo.

Salud mental
Mujer apta para el sistema
2

El uso de antidepresivos en España se ha triplicado en los últimos diez años y las mujeres duplican a los hombres en su consumo. Pregunto a mis amigas, a mis compañeras de trabajo, de militancia, a mis vecinas y a mi abuela. Casi todas han sido recetadas con su antidepresivo ideal.

Elecciones del 26 de mayo
La Concejalía de Empresas de Carmena y el ciclo político
2

Carmena ha intentado esterilizar Ahora Madrid y cortocircuitar la potencial relación política con Podemos, para después desplazar las aristas más afiladas del programa de la coalición que la llevó al poder.