Resiliencia_2

Decrecimiento
Dicir adeus ao PIB despois da COVID-19

Académicos de Euskal Herria e Países Baixos reclaman medidas de economía ecolóxica comezando polo abandono do PIB como guía da política económica.

Coordinador do Instituto Resiliencia

7 may 2020 06:03

A estas alturas da pandemia xa son numerosos os pronunciamentos públicos de moi diversos sectores sociais, en forma de manifestos ou artigos de opinión, que apuntan a diferentes criterios que, segundo estes sectores, deberían guiar as sociedades pos-COVID-19. Nestes últimos días chamáronnos poderosamente a atención dous textos que desde ambientes relativamente achegados política e culturalmente a nós, como son Euskal Herria e os Países Baixos, apuntan nunha mesma dirección.

O primeiro en ver a luz foi un manifesto asinado por 170 persoas do mundo académico neerlandés que directamente propón un novo modelo económico baseado no Decrecemento. O documento, que leva por título Un plan post-coronavirus: Cinco propostas para deseñar un mundo radicalmente máis sustentable e igualitario, propón como primeira medida “abandonar o desenvolvemento centrado no crecemento do PIB” limitando os esforzos de crecemento aos sectores públicos que atenden necesidades “críticas” (e aí mencionan “a enerxía limpa, a educación, a sanidade”...) e facendo “decrecer” outros debido ao seu carácter “insustentable” e promotores do consumo “continuo e excesivo” (e como tales citan expresamente a industria “petroleira e gasista, a minaría e a publicidade”).

A continuación reclaman tamén unha economía “redistributiva”, cunha “renda básica universal”, a “redución e reparto do tempo de traballo”, ou unha “forte carga fiscal” sobre a riqueza e os beneficios, e que recoñeza o papel dos coidados e do sector público como intrinsecamente valiosos. Como terceiro punto apunta á necesidade de transformar a agricultura cara a un modelo “rexenerativo”, baseado na biodiversidade e nunha dieta maiormente “vexetariana e local”, ao tempo que reclaman salarios e condicións laborais xustas neste sector. O cuarto punto fai fincapé na necesaria redución do consumo, con especial mención ás viaxes (é dicir, o turismo e a mobilidade). E no derradeiro punto o manifesto defende a “cancelación da débeda”, especialmente para a clase traballadora, as pequenas empresas e os países do Sur. O manifesto neerlandés advirte, así mesmo, que resulta “crítico ver esta pandemia en contexto histórico para evitar repetir pasados erros á hora planear o futuro”.

As persoas asinantes do manifesto neerlandés avogan por cinco puntos para unha reconstrución en clave ecosocial que comezan polo arrombamento do PIB como guía da economía

Non é casual que xurdan este tipo de pronunciamentos agora que moitos países comezan a poñer en marcha os seus propios plans de reconstrución nacional, que moitos equiparan aos que se puxeron a andar tras a Segunda Guerra Mundial. E tamén parece axeitado facelo poñendo claramente en cuestión o indicador do PIB, que xa viña sendo criticado pola heterodoxia económica e polos movementos polo Decrecemento, cando menos desde que nos anos 1970 a ciencia comezara a advertir con contundencia de que o crecemento continuado era imposible nun planeta finito.

Sostibilidade
Imaxe de Kamiel Choi en Pixabay

Nun mundo así, que sentido pode ter manter un indicador que mide crecemento, como guía das políticas económicas? Agora que se prevén caídas sen precedentes históricos en tempos de paz como é o caso do 9% para España neste ano (o presidente Sánchez xa está a advertir que non se vai recuperar até 2023 o nivel de PIB pre-pandemia), parece abrir unha ocasión inaudita para substituílo por outro obxectivo principal de política económica, facendo da necesidade virtude. Outro apoio importante a este xiro podería vir das advertencias científicas previas á pandemia de que os plans da necesaria Transición Enerxética poscombustibles fósiles só se podería lograr se se reducía de maneira importante o tamaño do metabolismo socioeconómico para adaptalo ás posibilidades das chamadas enerxías renovables. É dicir: Transición Enerxética (ou Ecolóxica) e crecemento do PIB son obxectivos incompatibles.

Decrecimiento
Adeus sustentabilidade, ola resiliencia

Hai quen apunta que o obxectivo da sustentabilidade xa non é posible e compre substituílo por un novo: a resiliencia.

Outras voces que se unen a este reforzado intento de derrubar o tótem civilizatorio do Produto Interior Bruto, representante da fe no crecemento económico ilimitado, chegaron uns días despois desde o País Vasco. Nesta ocasión, mesmo con difusión en medios públicos de comunicación, unha cantidade moi notable de académicos e académicas vascos acaban de avogar pola “Economía Ecolóxica” como guía para a reconstrución social e económica do país, o cal implica unha emenda á totalidade ao sistema económico actual, rexido polo capitalismo e pola doutrina acientífica da economía chamada neoclásica. Ademais, apunta para “a proximidade, o público e o ben común”, no que poderiamos denominar un plan claramente ecosocial e pro-resiliencia. Sinalan tamén que a crise do coronavirus ten “raíces profundas na nosa relación irresponsable coa natureza” e que forma parte entrelazada con outras diversas crises preexistentes, ao tempo que subliñan a necesidade de “resiliencia e capacidade de transformación” para superar a pandemia, e mais o perigo dun incrementado “risco asociado ao control social” mediante as TIC, na liña doutro manifesto orixinado en Francia e recentemente publicado en España contra unha “Doutrina do Shock dixital”.

En cuestión duns poucos días o manifesto decrecentista da Academia dos Países Baixos inspirou outro entre os académicos vascos que concitou aínda máis apoios e que reclama que a Economía Ecolóxica lidere a reconstrución pospandemia

Chama especialmente a atención o notable apoio concitado entre a comunidade científica vasca deste manifesto Por unha economía ecolóxica na Euskal Herria pos-COVID. Conta con 350 adhesións de persoas procedentes de 25 universidades e centros de investigación (tamén da diáspora vasca), que representan máis de 100 áreas do saber. Na onda do manifesto neerlandés no que se inspira, o texto fala en termos moi claros do necesario abandono do PIB como medida de progreso, de que hai sectores que deben decrecer, da defensa da soberanía alimentaria fundamentada na agroecoloxía, de reducir a produción até a encaixar nos límites ecolóxicos, do abandono da hipermobilidade e das súas infraestruturas, etc.

Decrecimiento
Triaxe e decrecemento

O concepto médico de triaxe pódese aplicar ao colapso civilizatorio para salvar o que debe ser salvado.

Neste caso parece correcto afirmar que a comunidade científica vasca está maioritariamente disposta a se pronunciar e a suxerir liñas políticas que guíen o inmediato futuro, nunha saída decrecentista e ecolóxica á crise do coronavirus, dentro dun debate ecosocial máis amplo que se intensifica a medida que o impacto da pandemia se estende pola xa enferma civilización industrial mundial. E estes pronunciamentos poderían atopar sociedades xa previamente máis predispostas do que se adoita pensar, a aceptar unha mudanza de metas políticas nestes termos.

Da mesma maneira que a carencia de petróleo na Cuba do Período Especial sacou do ostracismo aos académicos defensores da agroecoloxía na illa caribeña, agora a carencia súbita de crecemento poderíalles achegar a oportunidade definitiva ás persoas de ciencia que defenden unha nova economía poscrecemento. Se perdemos esta ocasión que nos brinda a pausa económica obrigada pola pandemia, sería, como afirma o manifesto vasco, “un erro estratéxico de custos incalculables”.

Decrecimiento
Francia a prol do Decrecemento

Unha enquisa revela que a maioría da poboación francesa é máis favorable ao Decrecemento có Crecemento Verde.

Sobre este blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas las entradas
1 Comentario
#59637 16:06 7/5/2020

O shift project está a realizar um plano com um certo detalhe para um modelo económico respeitoso das leis da natureza, que entre outras cousas nom fala de "euros, crescimento e débeda" mas de "trabalhos, toneladas e joules". Veja-se em: https://theshiftproject.org/article/crise-climat-plan-transformation-economie-chantier-urgence-crowdfunding/

Responder
0
0
Sobre este blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas las entradas

Destacadas

Coronavirus
Decenas de trabajadores siguen acudiendo a su centro de trabajo sin saber que allí se originó el rebrote de Madrid
Un inmueble de oficinas fue el lugar en el que se dio el rebrote de la capital mientras decenas de trabajadores tienen que seguir acudiendo a él. La Consejería de Sanidad no quiere dar explicaciones al respecto, al mismo tiempo que la empresa dueña del edificio asegura desconocer cuántos trabajadores están contagiados.
Especulación urbanística
Un fondo buitre anida en el centro de Vigo

El fondo norteamericano Autonomy Capital, del que es fundador el ex directivo de Lehman Brothers, Robert Gibbins, compró la deuda del proyecto del Barrio do Cura en 2018. Ahora los vecinos y vecinas piden no ser abandonados ante la especulación urbanística e quiere garantizar su derecho a la vivienda frente a una posible expropiación del gobierno local.

Crisis económica
Estados Unidos y China, en rumbo de colisión

La construcción de China como enemigo es la apuesta política de Donald Trump para su reelección en noviembre. Los movimientos en inteligencia militar dibujan el rastro de una escalada del conflicto desde su faceta comercial y mediática.

La semana política
Colchones y suelos

Fomento anuncia un plan para poner suelo público a disposición del sector privado a coste cero. Ada Colau ofrece 1.200 euros mensuales a los propietarios de pisos turísticos para solucionar temporalmente la necesidad de familias vulnerables. El sector de la inversión inmobiliaria no se inmuta con la crisis, convencido de que nadie va a tocar sus privilegios.

Últimas

Elecciones 12 de julio (País Vasco y Galicia)
El Gobierno vasco impide votar a al menos 200 personas en las elecciones del domingo

Tanto si presentan síntomas activos como si se encuentran asintomáticas, las 200 personas que actualmente tienen covid-19 no podrán acudir a los colegios electorales el 12 de julio. Los contactos estrechos de los positivos, otras 500 personas, deberán ir con la papeleta desde casa, si es que la tienen.

Urbanismo
El hotel de cala San Pedro recibe un dictamen ambiental negativo
El proyecto, que supondría la construcción de un complejo de casi 600 metros cuadrados con 11 habitaciones y 22 plazas, se considera “inviable”.
Contigo empezó todo
Los españoles antifascistas presos de la Inglaterra antifascista

En 1945, 226 presos españoles que habían pasado por campos de concentración en Francia acabaron siendo acusados por las autoridades británicas de colaborar con los nazis.

Sanidad
Médicos MIR del País Valencià irán a la huelga desde el 21 de julio

El colectivo de Médicos Internos Residentes (MIR) de los servicios públicos sanitarios valencianos anuncia huelga indefinida a partir del 21 de julio.