Pensiones
Pentsiodun eta alargunen aurkako erasoa, demografikoa baino politikoa den arazoa

Pentsio pribatuak bultzatzeko helburuarekin, aitzakia demografikoa erabiltzen dute agintariek, zahartzen doan gizarte honetan beldurraren egoera hedatuz. Zein da arazoaren jatorria, soilik demografikoa edo lan baldintzak kaskartzearen ondorio zuzena da?

Bilbao Pensiones ayunta
Concentración de pensionistas en el Ayuntamiento de Bilbao Jone Arzoz

publicado
2018-11-19 16:11:00

Urteak daramatzate pentsionista eta alargunek euren bizi-baldintzen aurkako eraso larriak jasaten. Azken hilabeteotako mobilizazioak azaleratu dutenez, usteltze progresiboa garatu da azken urteetan, Gizarte-Segurantzaren etorkizuna bera ere kolokan jarriz. Pentsio sistema publikoa etengabeko murrizketen bidez ahultzen dute, iraunkor eta bideragarria ez delaren mantra erabiliz. Pentsio pribatuak bultzatzeko helburuarekin, aitzakia demografikoa erabiltzen dute agintariek, zahartzen doan gizarte honetan beldurraren egoera hedatuz. Zein da arazoaren jatorria, soilik demografikoa edo lan baldintzak kaskartzearen ondorio zuzena da? Eta, kaskartze horrek ez al du zerikusirik ume jaio berrien eskasiarekin?

Kotizaziopeko pentsioen finantzaketa, kotizazioen menpe geratu zen 1995ean. Ez kontributiboak Gobernuaren aurrekontu orokorretatik ordaintzen dira, ordea. Biztanleriaren adina, nagusien biziraupena eta jarduera tasa dira aldagai erabakigarriak? Ezta pentsatu ere. Bi faktore nagusi daude pentsio sistemaren “krisia” deritzoten hori azaltzeko:

Lehenengoa, kotizazio gutxiago eta apalagoak daude sistemaren diru-sarreren aldean. Azken hamarkadotan, lan mundura heltzen joan diren belaunaldien artean ohikoagoak izan dira zailtasunak. Soldaten kaskartze orokorra, emakume aktibo berrien partzialitatea eta lan-baldintza eskasak, soldata oneko sektore maskulinizatuen gainbehera, kontratuen behin behinekotasunak sortzen dituen etengabeko intermitentzia epeak eta langabezi tasa altuen normalizazioa dira enpleguaren krisiaren osagai nagusiak. Kotizazioen bidezko ekarpenak gero eta baxuagoak izateak pentsio sistemaren finantzazio arazoa sortu du.

Soldaten kaskartzea, emakumeen partzialitatea eta lan-baldintza eskasak, sektore maskulinizatuen gainbehera, behin behineko kontratuen intermitentziak eta langabezi altua dira enpleguaren krisiaren osagaiak

Adinekoen kopurua eta biziraupena baino, azken urteotan sartzen direnen eskubide hobeagoetan dugu arazoaren bigarren faktore nagusia. Sistemak araututako ordainketei aurre egin behar die, eta erretretadun berriei bizi osoko ekarpenen ordainak zor dizkie Gizarte-Segurantzak. Azken urteotan sartu diren pentsiodun gehienak bizitza osoan egon dira etengabe lanean, eta horrek sistemaren beharren maila igotzeko joera indartuko du hurrengo urteetan.

Bi faktore horien ondorioz, Pentsioen Erreserba Funtsa Gabonetako ordainsaria ematerakoan agortuko da. Eta zer? Berez, gure pentsio eredu publikoa urtez urteko banaketa sistema baino ez da, langileen arteko elkartasun tresna, soldataren zati bat sozializatzeko joera, langile borrokaren bidez lortu izan zena. Ez dugu zertan funtsa bat izan behar. Diru-sarrerak —langileriaren errentak, azken finean— gai izaten badira pentsiodun eta alargunen eskubideak bermatzeko, voilà!, arazoa konponduta. Espainiako pentsio sistemak urtez urteko 15.000 milioi € inguruko defizita du. Hor bai dagoela, bai, arazoa.

Egungo enplegu, ekoizpen eta errenta banaketa ereduak dira arazoaren iturria, eta ez dute pentsio sistema duin bat bermatzeko inolako aukerarik, ezta beste erronka sozialei erantzuteko gaitasunik ere

Erretretadunen artean, gainera, hiltzen diren jubilatuek kotizazio oinarri baxuagoak izan zituzten landun izan ziren garaian. Pentsio baxuagoak dituzte orain, ondorioz. Arazoa ez da hainbeste bizirautea, sarritan inplizituki ulertarazten zaigun moduan. Bataz beste 657€ jasotzen duten 2,1 milioi emakume alargunen artean —178.000 gizon alargun baino ez baitaude—, adin tarte altuetan kokatzen dira asko, Gizarte Segurantza eta Enplegu Ministerioak 2017an emandako datuei erreparatuz. Hainbestetan pentsio oso baxuak dituzte, eta sistemaren iraunkortasunarekin lotura gutxi dutela ondorioztatu daiteke. Pentsio sisteman alta ematen dutenek dira, ordea, oinarri altuagoak izan dituztenak, eta honi gehitu behar zaio, ezin da ukatu ezta, baby-boom belaunaldikoak heltzen daudela erretreta adinetara, eta hori ere bai kontutan hartzeko faktorea dela.

Milioika pentsiodun eta alargun txiroei ehun edo berrehun euroko murrizketak inposatzen konponduko al dugu arazoa? Ez. Jada aipatu dugun moduan, egungo enplegu, ekoizpen eta errenta banaketa ereduak dira arazoaren iturria, eta ez dute pentsio sistema duin bat bermatzeko inolako aukerarik, ezta beste erronka sozialei erantzuteko gaitasunik ere. Arazoa ez da pentsio sistema iraunkorra ez izatea. Aldiz, arazoa honako hau da: gure eredu ekonomiko kapitalista eta patriarkal honek errotik ezin duela bermatu, ezta gaur egun ezta etorkizunean ere ez, langileen bizi osorako lasaitasun materiala, adin batekin lanari uzteko eskubidea barne. Arazoa ez da, orduan, pentsio sistemaren gastuaren urtez urteko aldakuntzak goranzko joera izatea —%8 inguru 2010. urtea arte, eta %2 hortik aurrera—, baizik eta diru-sarrerak bermatzeko zer nolako politikak egin beharko diren; bizi baldintza duinak denontzat bermatzeko, azken urteotan egindakoen guztiz kontrakoak izan beharko direnak, jakina.

Pensiones
Las pensiones mínimas en Euskal Herria

La cifra destinada a complementar las pensiones desde la CAV para ajustarlas a las demandas de 1.080 € podrían alcanzar los 800 millones de euros, más del 7% del presupuesto del Gobierno Vasco, lo que supondría multiplicar por 17 los 46 millones que se destinaron en 2017 a complementar las pensiones a través de la RGI.

Arazoaren jatorria demografikoa baino, eredu ekonomikoaren norabide kaskarra dela argi izanda, arlo politikotik hori baldintzatzeko gaitasuna baliatu behar dugu, konponbiderako neurriak hartuz. Pentsio sistemaren krisiari aurre egiteko, ekoizpen harremanetan, langileei banatutako diru-sarreren gorakada izan behar dugu helburu, soldatan parte-hartzea errenta banaketan izandako atzerakadari buelta emanez. Atzerakada hau oso bortitza izan da azken hamarkadotan, Jorge Uxók eta Nacho Álvarez ekonomilariek hainbestetan frogatu duten eran. Bi aukera ditugu pentsio sistemaren krisiari aurre egiteko. Kotizazio tasak igotzea da lehenengoa, behin behineko irtenbidea dela jakinda, langileen errenta osoa (zuzena gehi zeharkakoa) ez duelako hobetzen. Oinarriak igotzeko soldatak hobetzea da bigarren aukera, irtenbide integrala eskainiz. Lehenengoa erreforma apala izanda, bigarren honetarako langileen aldeko lan erreforma aurrerakoia da beharrezkoa, errenta eta lan denbora banaketa justuago bat bultzatuz. Legegintzatik haratago, negoziazio kolektibo orokor baterako bide berriak ireki behar dira ere, egungo patronal agintarien bide neoliberalak baztertuz.

Arazoaren jatorria demografikoa baino, eredu ekonomiko kaskarra da, eta arlo politikotik konpondu behar dugu. Pentsio sistemaren krisia langileei banatutako diru-sarreren gorakadarekin konpontzen da

Argia astekariak jasotako pentsiodun elkarteen proposamenak —gazteleraz ere eskuragai hemen— gauzatu ahal izateko, ekonomian oinarria duen arazoa ulertu behar dugu, faktore nagusiak, eta ez hainbeste bigarren mailakoak direnak, politikatik eraldatuz. Azken finean, bizi dugun jubilatu eta alargunen aurkako erasoak kapitalizazio bidezko pentsio pribatuei bultzada ematea du helburu. Hurrengo urteotan erronka horri aurre egiteko, beharrezkoa dugu ulertzea eta aurreikustea datorrena, borrokarako lagungarriak izan daitezkeen irtenbideak elkarrekin sortzeko. Azken urteetan PSOEk eta PPk egindako erreformak zelan areagotu dute arazoa? Zeintzuk dira eztabaida politikoan nagusitu diren proposamenak, batez ere ezkerreko eragile politiko eta sindikalen aldetik? Agintarien bide okerrak eta pentsiodunen plataformek, ezkerreko alderdiek eta sindikatuek jorratu behar dituzten proposamenak hurrengo artikulu batean aztertuko ditugu.

Sobre este blog
Lanaren ekonomia gehiengo zapalduaren bizipena du oinarrian, langileen sukarra eta itxaropena. Botere arrotzen ikuspegitik azaltzen dira eguneroko gorabehera ekonomikoak. Kutsadura informatiboari aurre eginez, ekonomia gaiak jorratzen eta ulertarazten arituko gara. Euskal Herriko Unibertsitatetik, lanaren munduko analisia. Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean.
Ver todas las entradas

Relacionadas

Pensiones
Las plataformas extremeñas de pensionistas llaman a la movilización el 17 de junio

Colectivos de Navalmoral de la Mata, Jaraíz de la Vera, Cáceres, Badajoz y Mérida han convocado movilizaciones con las que pretenden mantener viva la protesta tras el ciclo electoral. 

Pensiones
Salarios, pensiones, como derechos sociales a defender y ampliar

En Milán, nos reunimos el Sindicalismo de Solidaridad y Lucha: las gentes de CGT (Estado español), Solidaires (Francia), la CUB de Italia y Conlutas de Brasil, para coordinar nuestra acción en la lucha contra las políticas neoliberales, tanto de la U€ como del FMI y OCDE, en la Defensa de los Sistemas Públicos de Pensiones. Este es el documento de conclusiones.

Elecciones generales del 28 de abril
¿Qué programa político le conviene más a tu bolsillo?

Lee esta guía básica elaborada con contenido literal extraído de los programas electorales de los partidos políticos que concurren a las elecciones generales del próximo 28 de abril. Y después vota (aunque solo sea por tu cartera).

0 Comentarios
Sobre este blog
Lanaren ekonomia gehiengo zapalduaren bizipena du oinarrian, langileen sukarra eta itxaropena. Botere arrotzen ikuspegitik azaltzen dira eguneroko gorabehera ekonomikoak. Kutsadura informatiboari aurre eginez, ekonomia gaiak jorratzen eta ulertarazten arituko gara. Euskal Herriko Unibertsitatetik, lanaren munduko analisia. Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean.
Ver todas las entradas

Destacadas

Polución
45 millones de personas respiraron aire contaminado en España en 2018

El informe La calidad del aire en el Estado español 2018 señala que, pese a que la inestabilidad atmosférica alivió la polución, el 97% de la población y el 92% del territorio estuvieron expuestos a niveles superiores a los recomendados por la OMS.

Salud mental
La ONU señala el sindicalismo como “fundamental” para la salud mental
El último informe del relator especial para la salud de la ONU afirma que las medidas para combatir la desigualdad son más efectivas para promover la salud mental que las terapias medicinales.
Fronteras
“Si no hubiésemos estado ahogándonos en la frontera, hubiesen venido a salvarnos”

El colectivo Caminando Fronteras publica su informe Vida en la Necrofrontera, una denuncia contra las políticas fronterizas que recupera la memoria de más de un millar de personas muertas o desaparecidas en su intento de llegar al Estado español por la Frontera Sur.

Polución
Madrid Central: nuevo récord de aire limpio en los 22 primeros días de junio

Con los datos de junio, Madrid Central habría conseguido por tercer mes consecutivo reducir los niveles de dióxido de nitrógeno a mínimos históricos.

Argentina
Macri se asocia al peronismo xenófobo para contener el “Frente de todos” de Kirchner y Fernández

En el peor momento de su gobierno, Macri va por su reelección y elige al peronista Pichetto para que lo acompañe en la fórmula. El binomio Alberto Fernández- Cristina Fernández busca evitarlo y volver al poder.

Últimas

Antifascismo
Imputados por manifestarse contra la Lega
1

Dos episodios graves ocurridos en Salerno y que afectan de diferentes maneras a la vida universitaria, vistos en conjunto, resultan muy indicativos del período que estamos atravesando.

Tecnología
La red 5G: un paso más hacia la sociedad telegestionada

Con suma celeridad las administraciones públicas han concedido los permisos a la nueva red de telecomunicaciones 5G, para la que no están disponibles herramientas de medida. Hay información científica que dice que añadirá nuevos perjuicios a la salud además de los ya existentes por la actual contaminación electromagnética.

Movilidad
Rebelión ciudadana en defensa de Madrid Central

La recién creada Plataforma en Defensa de Madrid Central convoca una manifestación para el sábado 29 y solicita una reunión urgente con el nuevo alcalde, así como con todas las fuerzas políticas del Consistorio. Si se revierte la zona de bajas emisiones, anuncian acciones legales.