Pensiones
Pentsiodun eta alargunen aurkako erasoa, demografikoa baino politikoa den arazoa

Pentsio pribatuak bultzatzeko helburuarekin, aitzakia demografikoa erabiltzen dute agintariek, zahartzen doan gizarte honetan beldurraren egoera hedatuz. Zein da arazoaren jatorria, soilik demografikoa edo lan baldintzak kaskartzearen ondorio zuzena da?

Bilbao Pensiones ayunta
Concentración de pensionistas en el Ayuntamiento de Bilbao Jone Arzoz

publicado
2018-11-19 16:11

Urteak daramatzate pentsionista eta alargunek euren bizi-baldintzen aurkako eraso larriak jasaten. Azken hilabeteotako mobilizazioak azaleratu dutenez, usteltze progresiboa garatu da azken urteetan, Gizarte-Segurantzaren etorkizuna bera ere kolokan jarriz. Pentsio sistema publikoa etengabeko murrizketen bidez ahultzen dute, iraunkor eta bideragarria ez delaren mantra erabiliz. Pentsio pribatuak bultzatzeko helburuarekin, aitzakia demografikoa erabiltzen dute agintariek, zahartzen doan gizarte honetan beldurraren egoera hedatuz. Zein da arazoaren jatorria, soilik demografikoa edo lan baldintzak kaskartzearen ondorio zuzena da? Eta, kaskartze horrek ez al du zerikusirik ume jaio berrien eskasiarekin?

Kotizaziopeko pentsioen finantzaketa, kotizazioen menpe geratu zen 1995ean. Ez kontributiboak Gobernuaren aurrekontu orokorretatik ordaintzen dira, ordea. Biztanleriaren adina, nagusien biziraupena eta jarduera tasa dira aldagai erabakigarriak? Ezta pentsatu ere. Bi faktore nagusi daude pentsio sistemaren “krisia” deritzoten hori azaltzeko:

Lehenengoa, kotizazio gutxiago eta apalagoak daude sistemaren diru-sarreren aldean. Azken hamarkadotan, lan mundura heltzen joan diren belaunaldien artean ohikoagoak izan dira zailtasunak. Soldaten kaskartze orokorra, emakume aktibo berrien partzialitatea eta lan-baldintza eskasak, soldata oneko sektore maskulinizatuen gainbehera, kontratuen behin behinekotasunak sortzen dituen etengabeko intermitentzia epeak eta langabezi tasa altuen normalizazioa dira enpleguaren krisiaren osagai nagusiak. Kotizazioen bidezko ekarpenak gero eta baxuagoak izateak pentsio sistemaren finantzazio arazoa sortu du.

Soldaten kaskartzea, emakumeen partzialitatea eta lan-baldintza eskasak, sektore maskulinizatuen gainbehera, behin behineko kontratuen intermitentziak eta langabezi altua dira enpleguaren krisiaren osagaiak

Adinekoen kopurua eta biziraupena baino, azken urteotan sartzen direnen eskubide hobeagoetan dugu arazoaren bigarren faktore nagusia. Sistemak araututako ordainketei aurre egin behar die, eta erretretadun berriei bizi osoko ekarpenen ordainak zor dizkie Gizarte-Segurantzak. Azken urteotan sartu diren pentsiodun gehienak bizitza osoan egon dira etengabe lanean, eta horrek sistemaren beharren maila igotzeko joera indartuko du hurrengo urteetan.

Bi faktore horien ondorioz, Pentsioen Erreserba Funtsa Gabonetako ordainsaria ematerakoan agortuko da. Eta zer? Berez, gure pentsio eredu publikoa urtez urteko banaketa sistema baino ez da, langileen arteko elkartasun tresna, soldataren zati bat sozializatzeko joera, langile borrokaren bidez lortu izan zena. Ez dugu zertan funtsa bat izan behar. Diru-sarrerak —langileriaren errentak, azken finean— gai izaten badira pentsiodun eta alargunen eskubideak bermatzeko, voilà!, arazoa konponduta. Espainiako pentsio sistemak urtez urteko 15.000 milioi € inguruko defizita du. Hor bai dagoela, bai, arazoa.

Egungo enplegu, ekoizpen eta errenta banaketa ereduak dira arazoaren iturria, eta ez dute pentsio sistema duin bat bermatzeko inolako aukerarik, ezta beste erronka sozialei erantzuteko gaitasunik ere

Erretretadunen artean, gainera, hiltzen diren jubilatuek kotizazio oinarri baxuagoak izan zituzten landun izan ziren garaian. Pentsio baxuagoak dituzte orain, ondorioz. Arazoa ez da hainbeste bizirautea, sarritan inplizituki ulertarazten zaigun moduan. Bataz beste 657€ jasotzen duten 2,1 milioi emakume alargunen artean —178.000 gizon alargun baino ez baitaude—, adin tarte altuetan kokatzen dira asko, Gizarte Segurantza eta Enplegu Ministerioak 2017an emandako datuei erreparatuz. Hainbestetan pentsio oso baxuak dituzte, eta sistemaren iraunkortasunarekin lotura gutxi dutela ondorioztatu daiteke. Pentsio sisteman alta ematen dutenek dira, ordea, oinarri altuagoak izan dituztenak, eta honi gehitu behar zaio, ezin da ukatu ezta, baby-boom belaunaldikoak heltzen daudela erretreta adinetara, eta hori ere bai kontutan hartzeko faktorea dela.

Milioika pentsiodun eta alargun txiroei ehun edo berrehun euroko murrizketak inposatzen konponduko al dugu arazoa? Ez. Jada aipatu dugun moduan, egungo enplegu, ekoizpen eta errenta banaketa ereduak dira arazoaren iturria, eta ez dute pentsio sistema duin bat bermatzeko inolako aukerarik, ezta beste erronka sozialei erantzuteko gaitasunik ere. Arazoa ez da pentsio sistema iraunkorra ez izatea. Aldiz, arazoa honako hau da: gure eredu ekonomiko kapitalista eta patriarkal honek errotik ezin duela bermatu, ezta gaur egun ezta etorkizunean ere ez, langileen bizi osorako lasaitasun materiala, adin batekin lanari uzteko eskubidea barne. Arazoa ez da, orduan, pentsio sistemaren gastuaren urtez urteko aldakuntzak goranzko joera izatea —%8 inguru 2010. urtea arte, eta %2 hortik aurrera—, baizik eta diru-sarrerak bermatzeko zer nolako politikak egin beharko diren; bizi baldintza duinak denontzat bermatzeko, azken urteotan egindakoen guztiz kontrakoak izan beharko direnak, jakina.

Pensiones
Las pensiones mínimas en Euskal Herria

La cifra destinada a complementar las pensiones desde la CAV para ajustarlas a las demandas de 1.080 € podrían alcanzar los 800 millones de euros, más del 7% del presupuesto del Gobierno Vasco, lo que supondría multiplicar por 17 los 46 millones que se destinaron en 2017 a complementar las pensiones a través de la RGI.

Arazoaren jatorria demografikoa baino, eredu ekonomikoaren norabide kaskarra dela argi izanda, arlo politikotik hori baldintzatzeko gaitasuna baliatu behar dugu, konponbiderako neurriak hartuz. Pentsio sistemaren krisiari aurre egiteko, ekoizpen harremanetan, langileei banatutako diru-sarreren gorakada izan behar dugu helburu, soldatan parte-hartzea errenta banaketan izandako atzerakadari buelta emanez. Atzerakada hau oso bortitza izan da azken hamarkadotan, Jorge Uxók eta Nacho Álvarez ekonomilariek hainbestetan frogatu duten eran. Bi aukera ditugu pentsio sistemaren krisiari aurre egiteko. Kotizazio tasak igotzea da lehenengoa, behin behineko irtenbidea dela jakinda, langileen errenta osoa (zuzena gehi zeharkakoa) ez duelako hobetzen. Oinarriak igotzeko soldatak hobetzea da bigarren aukera, irtenbide integrala eskainiz. Lehenengoa erreforma apala izanda, bigarren honetarako langileen aldeko lan erreforma aurrerakoia da beharrezkoa, errenta eta lan denbora banaketa justuago bat bultzatuz. Legegintzatik haratago, negoziazio kolektibo orokor baterako bide berriak ireki behar dira ere, egungo patronal agintarien bide neoliberalak baztertuz.

Arazoaren jatorria demografikoa baino, eredu ekonomiko kaskarra da, eta arlo politikotik konpondu behar dugu. Pentsio sistemaren krisia langileei banatutako diru-sarreren gorakadarekin konpontzen da

Argia astekariak jasotako pentsiodun elkarteen proposamenak —gazteleraz ere eskuragai hemen— gauzatu ahal izateko, ekonomian oinarria duen arazoa ulertu behar dugu, faktore nagusiak, eta ez hainbeste bigarren mailakoak direnak, politikatik eraldatuz. Azken finean, bizi dugun jubilatu eta alargunen aurkako erasoak kapitalizazio bidezko pentsio pribatuei bultzada ematea du helburu. Hurrengo urteotan erronka horri aurre egiteko, beharrezkoa dugu ulertzea eta aurreikustea datorrena, borrokarako lagungarriak izan daitezkeen irtenbideak elkarrekin sortzeko. Azken urteetan PSOEk eta PPk egindako erreformak zelan areagotu dute arazoa? Zeintzuk dira eztabaida politikoan nagusitu diren proposamenak, batez ere ezkerreko eragile politiko eta sindikalen aldetik? Agintarien bide okerrak eta pentsiodunen plataformek, ezkerreko alderdiek eta sindikatuek jorratu behar dituzten proposamenak hurrengo artikulu batean aztertuko ditugu.

Sobre este blog
Lanaren ekonomia gehiengo zapalduaren bizipena du oinarrian, langileen sukarra eta itxaropena. Botere arrotzen ikuspegitik azaltzen dira eguneroko gorabehera ekonomikoak. Kutsadura informatiboari aurre eginez, ekonomia gaiak jorratzen eta ulertarazten arituko gara. Euskal Herriko Unibertsitatetik, lanaren munduko analisia. Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean.
Ver todas las entradas
0 Comentarios
Sobre este blog
Lanaren ekonomia gehiengo zapalduaren bizipena du oinarrian, langileen sukarra eta itxaropena. Botere arrotzen ikuspegitik azaltzen dira eguneroko gorabehera ekonomikoak. Kutsadura informatiboari aurre eginez, ekonomia gaiak jorratzen eta ulertarazten arituko gara. Euskal Herriko Unibertsitatetik, lanaren munduko analisia. Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean.
Ver todas las entradas

Destacadas

Laboral
El sello kelly para hoteles de Catalunya, estancado
La consellería de Treball reconoce que no se ha hecho nada para crear el sello de calidad para hoteles que el Parlament aprobó en 2018.
Migración
655 personas pierden la vida en su intento de llegar a España en 2019

El colectivo Caminando Fronteras contabiliza 655 víctimas fatales, de las cuales solo se han recuperado 137 cadáveres, el 80 por ciento de los cuerpos están desaparecidos. En comparación con 2018, el monitoreo demuestra que las rutas migratorias son más peligrosas y mortíferas pese a registrarse una disminución casi a la mitad en las llegadas hacia España.

Argentina
Alejandro Grimson: “Ya no hay neoliberales dentro del peronismo”

El peronismo vuelve al poder este 10 de diciembre. Entrevistamos a Alejandro Grimson, autor del ensayo ¿Qué es el peronismo? para desgranar cómo ha cambiado este movimiento social y partidario desde la década de los 40 hasta la actualidad.

COP25
Activistas por el clima protagonizan un intento de acampada en la COP25

La acción, que denunciaba el asesinato de al menos 168 defensores del territorio en 2018, ha tenido lugar de madrugada en la puerta sur del Ifema y se ha saldado con unas 60 personas identificadas.

Economía
Trump juega a ser el Grinch navideño de la economía
El presidente de EEUU coquetea con una vuelta a la retórica de plena guerra comercial con China mientras endurece sus amenazas arancelarias a la Unión Europea.
Yemen
La guerra de Yemen empieza en Sagunto

Un grupo de activistas protesta en el puerto de Sagunto por la escala del buque saudí de transporte de armamento Bahri Abha, que transporta blindados LAV-III canadienses y bombas guiadas por láser GBU-12 de fabricación estadounidense, material empleado desde hace un lustro en Yemen.

Últimas

Sanidad
El PP tendrá que responder por su gestión sanitaria en Madrid ante el Tribunal de Cuentas

Audita Sanidad inicia acción pública por presuntas irregularidades en los contratos menores firmados por la Consejería de Sanidad de la Comunidad de Madrid durante 2016. 

Filosofía
El pensamiento quechua
El “pensamiento quechua” no se limita al Tawantinsuyu, sino que sigue existiendo durante la Colonia y la vida republicana de los nuevos Estados andinos
Rojava
Lo contrario de la nostalgia
Estábamos rodeados y bailábamos. La ciudad estaba rodeada y la gente bailaba en la calle.
Puerto Rico
[Podcast] Del Odio a tu Rumba
Almadura y En 12 días, dos piezas sonoras de aquello que llamaron "El verano combativo" de Puerto Rico.
Crisis climática
Acción de protesta contra la presencia de empresas contaminantes en la COP25
Una veintena de activistas ha protestado esta mañana a las puertas del Ifema en Madrid en una performance sobre la presencia de empresas contaminantes en la cumbre del clima. La policía se ha llevado a ocho de ellos a comisaría.