Elecciones del 26 de mayo
Catro anos despois, todo cambiou nas candidaturas do cambio

Madrid, Barcelona, Zaragoza, Cádiz, A Coruña, Compostela e Ferrol puxeron nome ás “cidades do cambio” que, no 2015, abriron a porta de saída ao bipartidismo e xeraron espazos de confluencia capaces de gobernar neses municipios. A vinte días das eleccións locais os espazos políticos de hai catro anos modificáronse e cada vez parécense menos entre si.

Municipalismo Asamblea
Vista xeral dunha asemblea do municipalismo previa ás eleccións do 2015. Álvaro Minguito
Tradución: Raquel C. Pérez

publicado
2019-05-07 18:06:00

“O cambio non busca amigos, o cambio dita o ritmo ao que bailamos”. A frase, da serie Deadwood, incide sen pretendelo no desgaste que o significante “cambio” sufriu dende o 2015. Moitas cousas teñen mudado dentro das cidades do cambio, que chegan ás eleccións locais do 26 de maio máis vellas, con máis experiencia e con novas escisións e aventuras.

O 24 de maio do 2015, cando esas candidaturas alzáronse como primeira ou segunda forza nun puñado de cidades, o bipartidismo do PP e PSOE mudou noutra cousa, e só pasarían uns cantos meses até a súa desaparición. Madrid, Barcelona, Zaragoza, Cádiz, A Coruña, Compostela e Ferrol foron, aquel domingo de hai catro anos, a cabeza da ponte para o desembarco dunha xeración que falaba en termos distintos aos da vella política. Non foron as únicas cidades nas que a esquerda extra PSOE gobernou, mais si aquelas onde os conceptos de cambio e confluencia—e incluso de municipalismo— escoitáronse con máis forza.

Pero o ritmo da música que se baila no 2019 modificouse completamente. Do runrún daquela primavera pasouse a unha música difícil de interpretar. As diferenzas entre territorios fixéronse máis profundas e incluso á dereita resúltalle complexo etiquetalo todo baixo a etiqueta das “alcaldías podemitas”. Nin sequera se comparte a percepción de que en moitas destas cidades deixarase de gobernar o 27 de maio, xa que en Cádiz ou en Compostela cabe a posibilidade de reeditar a vitoria.

As eleccións do vindeiro 26 de maio preséntanse como unha reválida nalgúns casos, noutros o escenario mudou completamente. O adianto das xerais ao 28 de abril aporta algunha información sobre como poden evolucionar as cidades do cambio na próxima cita.

Madrid: a escisión da alcaldesa

Os 519.210 votos que colleitou Ahora Madrid nas eleccións locais do 2015 seguen supoñendo un récord absoluto para a esquerda “á esquerda do PSOE” na capital. O 24 de maio do 2015 un 31% da poboación optou por Ahora Madrid—fronte ao 15,28% que votou ao PSOE—; hai unha semana as tornas cambiaron: o candidato socialista Pedro Sánchez obtivo o 27% dos votos e Pablo Iglesias, número un de Unidas Podemos, sacou o 16,51%, un total de 306.869 sufraxios. Os resultados do 2019, ademais, déronse nun contexto de maior participación, asociado ás eleccións xerais, nas que se producen máis votos que nas locais e autonómicas.

O escenario de cara as eleccións do último domingo de maio é o máis complexo de todas as candidaturas “do cambio”. O motivo principal hai que procuralo na ruptura da confluencia que permitiu o goberno de Manuela Carmena. Ahora Madrid desapareceu por vontade da propia alcaldesa, que en xaneiro presentou o seu propio proxecto, xerando así unha crise en Podemos. Más Madrid, o novo dispositivo electoral de Carmena, conta con algúns dos concelleiros da etapa de Ahora Madrid e incorporacións afíns á alcaldesa.

A lista Madrid en Pie Municipalista, na que se integraron os sectores descartados por Más Madrid, Izquierda Unida, Anticapitalistas e persoas procedentes de Ganemos Madrid, busca marcar perfís opostos aos do goberno de Carmena na súa relación cos poderes fácticos da capital. Encabezada polo ex-concelleiro de Hacienda Carlos Sánchez Mato, Madrid en Pie Municipalista confía en superar sen problemas o corte do 5% necesario para entrar no consistorio, para o que precisará arredor de 80.000 votos.

“Aínda que Más Madrid retroceda terreo respecto ao 2014, esta lista pode conseguir ser a forza máis votada


Paradoxalmente, aínda que Más Madrid retroceda terreo respecto ao 2014, esta lista pode conseguir ser a forza máis votada, tendo en conta o previsible retroceso do PP, que se resentirá tamén no terreo local debido ao momento de excepción na dereita, trala subida de Ciudadanos e o auxe de Vox. O equipo de Carmena—logo da traumática ruptura con Podemos—aspira a recuperar voto do PSOE, partido co que a alcaldesa ten amosado simpatías. Caso de repetirse as porcentaxes das xerais, os tres partidos de dereita sumarían suficiente para gobernar a cidade, sempre e cando se poñan de acordo para facelo.

De momento, a ausencia de Más Madrid dos principais debates electorais—ordenada pola xunta electoral central—restará forza á campaña de Voz, Ciudadanos e PP contra Carmena, dando visibilidade a Madrid en Pie Municipalista de cara a unhas eleccións nas que aparece coa desvantaxe de ser o último espazo político en conformarse.

Barcelona: Colau pode perder o primeiro posto

As proxeccións en Barcelona son tamén complicadas, xa que operan lóxicas distintas nas eleccións xerais, nas autonómicas e nas locais. No 2015 Barcelona En Comú (BeC) foi a forza máis votada nas eleccións municipais co 25,21% dos votos. O equipo encabezado por Ada Colau impúxose a Convergència—unha parte da cal concorrerá no 2019 coa marca Junts Per Catalunya—e dende entón goberna cunha xeometría moi variábel (e por momentos moi difícil) marcada pola presenza de seis grupos distintos no Ajuntament.

Os 176.000 votos que BeC obtivo no 2015 relaciónanse cos 142.763 obtidos por En Comú Podem nas pasadas eleccións xerais, pero o equipo municipal aspira a recuperar parte deses 35.000 votos para manterse como a forza máis votada. O eixo en Barcelona non será, previsiblemente, o de esquerda-dereita, senón o triplo entre comúns, independentistas e unionistas (PSC, Ciudadanos).

“A principal competidora de Colau pola primeira praza é Esquerra Republicana de Catalunya, que presenta a unha das súas figuras de referencia, Ernes Maragall, á alcaldía

A principal competidora de Colau pola primeira praza é Esquerra Republicana de Catalunya, que presenta a unha das súas figuras de referencia, Ernes Maragall, á alcaldía. As sondaxes sitúan ERC como primeira forza con dez dos 41 deputados e a Colau como segunda. PSC e Ciudadanos—partido polo que se presenta Manuel Valls—amósanse hostís a unha repetición de Colau, e o nacionalismo español de PP e Voz pode limarse entre o si o 5% preciso para entrar na corporación.

As Candidaturas d’Unitat Popular tamén poden quedar fora, debido ao efecto arrastre que Maragall pode supoñer no proxecto do independentismo en Barcelona. En calquera caso, o próximo concello está abocado a funcionar con pactos complexos e, de ser primeira forza, Colau estará nunha boa posición par aproveitar o escenario fragmentado a partir do 27 de maio.

Zaragoza: fractura e perda da alcaldía

Con 80.000 votos—tan só 7.000 menos que o PP— e o apoio de investidura do PSOE, Pedro Santiesteve converteuse en alcalde de Zaragoza en maio do 2015. Como Carmena e Colau, Santiesteve repite como candidato no 2019 baixo as siglas Zaragoza en Común. Ao igual que Carmena, os últimos meses estiveron marcados polas discrepancias coa dirección estatal de Podemos, disputas que desembocaron na división no seno da confluencia. Violeta Barba preséntase como alcaldable polas listas de Podemos-Equo á marxe de Zaragoza en Común despois de que, a finais de abril, non se chegara a acordo para a confección dunha lista conxunta.

Nas eleccións xerais do 28 de abril o PSOE foi a segunda forza máis votada na capital do Ebro, onde obtivo máis do 30% dos votos. Igual que en Madrid, Santiesteve aspira a que parte deses votos en chave estatal retornen nas locais a Zaragoza en Común. Pola súa banda Unidas Podemos obtivo o 14,92% dos sufraxios, 58.000 votos aos que aspiran tanto Barba coma o propio Santiesteve.En calquera caso, as sondaxes preelectorais apuntan a unha vitoria clara dos socialistas na capital—seguindo a estela da vitoria nas autonómicas—aínda que tanto no plano local coma no autonómica as tres dereitas poderían alcanzar a maioría para un pacto “á andaluza”. Zaragoza en Común non repetirá as cifras do 2015 e, segundo as enquisas, Podemos, a Xhunta Aragonesista e a confluencia encabezada por Santiesteve sumarán dous concelleiros cada un nun consistorio formado por 31 edís.

Bos Aires en Cádiz

Unha balsa de aceite. Iso é o que parece o proxecto “de cambio” en Cádiz, sobre todo se se compara co resto de confluencias do estado. José María González ‘Kichi’, alcalde da cidade, comparece como cabeza de lista en Adelante Cádiz para repetir no cargo e as enquisas din que o ten ao alcance da man.

No 2015 Kichi obtivo 18.277 votos con Por Cádiz Sí se Puede. Para 2019 a candidatura incorporou Ganar Cádiz en Común, que na ocasión anterior obtivo dous concelleiros e cinco mil votos longos. Se ben os resultados das eleccións xerais denotan certo estancamento ao respecto desas cifras—18.163 votaron por Unidas Podemos en abril—, o proxecto de Kichi aspira a recuperar grande parte dos votos que fixeron do PSOE o partido máis votado nas xerais.

“A entrada de Vox e o previsíbel crecemento de Ciudadanos un escenario de división da dereita que debería consolidar un segundo mandato de Kichi


Na dereita Juancho Ortiz, como candidato do PP, teno moi difícil para alcanzar a primeira praza que obtivo Teófila Martínez no 2015, posición que foi insuficiente para que a sempiterna alcaldesa popular repetira mandato. A entrada de Voz e o previsible crecemento de Ciudadanos (que xa foi segunda forza nas autonómicas de decembro) presentan un escenario de división da dereita que debería consolidar un segundo mandato de Kichi, activo importante de Adelante Andalucía e, por extensión, de Podemos.

Coruña, Compostela, Ferrol: tras a tempestade

A implosión do espazo político galego, que se plasmou en abril na candidatura de En Marea á marxe de Podemos e Esquerda Unida (EU) —candidatura que no logrou obter representación—ten, en aparencia, menos consecuencias nas eleccións municipais da que tivo nas pasadas xerais. Outro factor importante é que, no panorama galego, a división da dereita non é tan determinante, xa que Voz e Ciudadanos apenas teñen raizame no electorado conservador.

A ruptura orgánica vivida nos últimos dous anos fai que se manteñan dúas listas diferentes no municipio de Ferrol, onde se presentan Ferrol en Común—formada por Podemos, Anova e Esquerda Unida (EU)— y Marea de Ferrol —espazo vinculado ao portavoz de En Marea no Parlamento Luís Villares—.

No 2015 Ferrol en Común obtivo o 21,98% dos votos, que unidos aos resultados do PSOE e BNG permitiu gobernar a Jorge Suárez, quen repite no 2019 como candidato. Nas pasadas xerais Unidas Podemos obtivo o 7.047 dos votos, case os mesmos sufraxios que hai catro anos e En Marea apenas 307 votos. De cara as municipais Suárez aspira a recuperar parte do voto que dirixiu ao PSOE nas xerais a superar o PP, primeira forza nas eleccións do 2015.

Na Coruña Xulio Ferreiro aspira a renovar mandato coa Marea Atlántica. Con 36.842 votos—catro máis que o PP—foi a forza máis votada no 2015. As pasadas xerais “restaron” 8.000 votos a Unidas Podemos respecto a eses resultados, sufraxios que foron parar ao PSOE, claro gañador da cidade co 32% dos votos. Ferreiro, que ten tirón entre os votantes socialistas, desligouse da campaña de Unidas Podemos tralo cisma vivido nos últimos anos.

Na capital galega Compostela Aberta obtivo unha vitoria clara no 2015, cando conseguiu o 34,58% dos votos. Martiño Noriega repite como candidato á alcaldía de Santiago de Compostela, e faino nunha situación similar á de Xulio Ferreiro: aspirando a atraer a votantes do PSOE para derrotar a un PP que obtivo este mes de abril unhas cifras moi similares ás obtidas no 2015.


Relacionadas

Badajoz
Y la extrema derecha volvió a entrar en Badajoz

Badajoz será, con el paso del tiempo, el prototipo de muestra en el que se inspiren las derechas que pueblan toda la península sobre la manera en que se hacen las cosas.

Elecciones del 26 de mayo
¿Qué ha pasado en Jerez de los Caballeros?

Jerez de los Caballeros ha aparecido en los últimos días en los medios de todo el país por un pacto difícil de entender entre PP, Ciudadanos y Unidas Podemos para hacer alcalde al líder de la formación morada en la localidad. Nos acercamos a la capital de la Sierra Suroeste para arrojar algo de luz sobre el asunto.

Municipalismo
Crisis del municipalismo democrático
Málaga Ahora ha demostrado que es posible la presencia en la institución practicando democracia radical mediante acuerdos por consenso
2 Comentarios
#34138 12:37 12/5/2019

el fracaso de los cobardes.

Responder
3
0
#34189 16:31 13/5/2019


Íñigo Errejón
‏Verified account @ierrejon

Qué diferente sería España si todos los rivales políticos hablasen con el respeto y la calma con que lo hace Semper #L6Nborjasemper

Responder
0
0

Destacadas

Partidos políticos
La renuncia de Iglesias clausura una semana de bochorno

La correlación de debilidades entre PSOE y Unidas Podemos ha dado lugar a una semana de movimientos y declaraciones de pésimo gusto para una mayoría de votantes de izquierdas. Sánchez ha conseguido que Iglesias no esté en el Consejo de Ministros.

Política
Steven Forti: “ERC tiene que salir del Chicken Game que tiene con la ex CiU”

Historiador italiano y, desde hace años, residente en Barcelona, Steve Forti habla sobre el auge de la extrema derecha en Europa y la situación política catalana.

Palestina
El dinero no compra la paz

Este “Acuerdo del siglo” para para Palestina no ha convencido a nadie, empezando por los más interesados.

Fiscalidad
La tasa Google torpedea el camino hacia el FMI a Nadia Calviño

La reunión de los ministros de finanzas del G7 se salda con un principio de acuerdo para gravar a los cuatro gigantes tecnológicos: Google, Amazon, Facebook y Apple.

Actualidad LGTBIQ+
Indignación por la homofobia del gobernador de Puerto Rico y otros titulares de la actualidad LGTBIQ

La ola de indignación por un chat sexista y homófobo en el que participaba el gobernador Ricardo Rosselló ha prendido la mecha de una protestas en Puerto Rico a las que se ha sumado Ricky Martin o Bad Bunny. La Cámara de los Comunes ha instado al Gobierno de Irlanda de Norte a aprobar el matrimonio igualitario lo que podría ser una vía para que este derecho fuese una realidad en todo el Reino Unido. La actualidad LGBT de las últimas dos semanas pasa también por Botsuana, EE UU, Ecuador y Polonia.

Últimas

Humor
Acuerdos

Octava entrega de las colaboraciones especiales de Mauro Entrialgo para El Salto.

Especulación urbanística
Hasta siempre, Calderón

El antiguo estadio del Atlético de Madrid desaparece y el club vende los terrenos por 100 millones de euros para hacer viviendas de lujo.

La Rioja
Cuando 2 diputados sí valían 3 consejerías
En 1991 el PSOE formó un gobierno de coalición con Partido Riojano al que ofreció 3 consejerías, y sólo contaba con 2 diputados
Bebés robados
Ni un paso atrás

Son sorprendentes algunas declaraciones de la prensa que dicen que este hallazgo puede dar un vuelco al relato sobre bebés robados. No debería ser así, ya que si algo se ha demostrado con este reencuentro es que el tráfico de bebés existía.