Medio rural
José Rafael Antela: "A visión cultural do rural estábase pechando unicamente ao folclórico, e hai máis oferta"

José Rafael Antela dirixe un ciclo de música levado a cabo na igrexa de Barcia de Mera co obxectivo de descentralizar e ampliar a oferta cultural. Este ciclo, que alcanza a súa XI edición este ano, logrou ser unha vía para dar visibilidade e valorar o patrimonio.

ciclos música 1
O primeiro concerto da temporada; na imaxe, Florian Vlashi e Rediana Lukaçi.

publicado
2019-07-15 10:30

José Rafael Antela Alfaya (51, Mondariz Balneario) é cura da parroquia de San Martiño de Barcia de Mera e un melómano autodidacta. Fusionou as súas dúas paixóns para crear o Ciclo de Música Relixiosa que este ano alcanza a súa XI edición levando catálogos musicais non convencionais ao entorno rural. Agora, como fundador da Asociación Cultural Ciclo de Música de Barcia de Mera e director dos ciclos, está convencido de que o proxecto reaviva a vida social e cultural do entorno, amplía os panoramas da poboación e axuda a brindarlle valor e visibilidade ao patrimonio galego, que nos entornos moitas veces se atopa en estado de semi abandono.

Que son os ciclos e cando se celebran?
Os ciclos lévanse a cabo cada ano entre abril e setembro, cun concerto ao mes na igrexa de San Martiño de Barcia de Mera (Covelo). O ciclo leva o nome de música relixiosa, pero non está cinguida unicamente a ela. Acostumamos armar repertorios entre a franxa do barroco e a música do século XX que non sexan habitualmente programados para chamar a atención da xente e que se anime a vir ata aquí, porque se programamos o mesmo que todo o mundo, non funcionaría.

Como xurdiu a idea dos ciclos de música?
Hai once anos restauráronse os retablos da igrexa e investíronse centos de milleiros de euros porque estaban nun estado terrible. Pareceume unha pena que, despois de que a administración investise eses cartos, a igrexa estivera pechada. Entón topei con Nieves García-Soto, que andaba por alí impartindo un campamento musical para nenos, faleille do tema e preguntoume "e que queres facer para a inauguración?" Eu díxenlle: "Un mesías de Händel". E fixémolo. Xurdiu tamén por vocación, por amor á música. Eu son un tolo da música, un melómano como Nieves, que agora é directora artística dos ciclos. Xuntámonos dúas que amamos a música.

ciclos música 2
José Rafael Antela Alfaya, cura da parroquia de San Martiño de Barcia de Mera. Sara Guerrero Alfaro

Por que se fai no rural e non en sitios máis poboados?
Para descentralizar. O proxecto nace como unha vía para descentralizar os lugares habituais de concerto, sobre todo en verán. Non somos os únicos; na Ribeira Sacra hai concertos, existe tamén Camiños Sonoros que vai polos mosteiros... Pero a nós parécenos que o rural é unha zona pouco aproveitada e pouco coñecida. Non só falando da súa paisaxe, senón tamén da súa historia e monumentos. É tamén un xeito de pór en valor o patrimonio.

Como se relacionan os veciños con este tipo de música?
Da parroquia aínda ven pouca xente. Veñen persoas de Vigo, Pontevedra, Mondariz, persoas aloxadas no balneario... A xente que ven responde ben, con sorpresa. Primeiro pregúntanse: "e isto aquí?" Despois entran e ven a igrexa e quedan pasmados. Cando saen, saen marabillados e dinnos: "non sabiamos que isto estaba aquí."

O rural é unha zona pouco aproveitada e pouco coñecida. Non só falando da súa paisaxe, senón da súa historia e monumentos. É tamén un xeito de pór en valor o patrimonio.

Tivo impacto o proxecto na poboación?
Si, a xente pregúntame sempre: "Cándo tes concerto? Nós non imos, pero por saber". Os bares tamén o notan porque a xente sube e baixa pola aldea, deténse a tomar algo... Foi tamén un xeito de que a aldea teña algo de vida.

Como se logrou chegar á XI edición e como se mantén a audiencia?
Con moito traballo, moita paciencia e moita mano esquerda porque comezamos sen ningunha axuda de institucións oficiais. Por iso cobramos a entrada (5 euros). Os músicos que viñan viñan pola súa amizada con Nieves porque ela levaba unha empresa de concertos. Nós propoñíamos, explicábamoslles todo, eles aceptaban e ao final dábamoslles o que sexa que recaudaramos coas entradas. Xuntámonos con músicos que aman o que fan e que non lles importa vir ata aquí; entón si sacábamos corenta euros, dábamosllos; se eran cen, cen. Ata que, ao cuarto ano, a Xunta fíxonos caso porque fomos gañando audiencia. O ano pasado eramos cen persoas no concerto que menos público tivo. Agora dannos unha subvención que se invirte no ciclo ata o último céntimo e ao final iso tamén ten a súa recompensa.

Lanzamos o reto de deixarse seducir polo arte porque o rural estase despoboando e a xente vai a centros máis urbanizados nos que a administración lle parece máis normal que haxa cousas.

Cales son os obxectivos do festival?
Descentralizar. Dar a coñecer o patrimonio. Atraer a un público que non está acostumbado á música. Visibilizar os templos e o patrimonio que hai no interior de Galiza e que (o ciclo) sexa unha oferta, sobre todo, atractiva. Ensinar, que a xente amplíe o seu repertorio. Que non sexa só Mozart, Beethoven, Vivaldi, Bach, Verdi, Händel, que tamén os programamos, pero que tamén se poida escoitar a Ligeti, Shostakovich... a compositores que non é habitual escoitar.

ciclos música 3
Cal é o estado da relación entre o rural e a cultura?
Eu creo que, polo menos nesta zona, ampliouse grazas ao ciclo. Porque penso que a visión cultural do rural estábase pechando unicamente ao folclórico, na gaita e o baile tradicional. E hai máis oferta. Hai que loitar contra a reticencia da xente. A min custoume traballo presentar o proxecto á xente de aquí, que non o vía factible. Trátase de que a xente pouco a pouco vaia decatándose de que hai máis cousas, que o rural non é só serán e baile galego. Hai que ofertar cousas para que a xente lle perda o medo ao clásico, ao diferente.

Por que consideras que é importante que se cren proxectos culturais en zonas rurais?
É importante atraer xente e facer que coñezan o que cren coñecer pero non coñecen. A xente cre que coñece Galiza, pero coñece catro cousas que están máis ou menos promocionadas. Proxectos coma este, ou outros que hai parecidos, abren portas e camiños. Lanzamos o reto de deixarse seducir polo arte porque o rural estase despoboando e a xente vai a centros máis urbanizados nos que a administración lle parece máis normal que haxa cousas. Nós dicimos que si, pero que aquí tamén o podemos facer.



Relacionadas

Culturas
Galiza en zines

O país conta con tres festivais de autoedición consolidados e os fanzines son cada vez máis visibles nas librarías.

Teatro
Roberto Pascual: "Queremos unha arte que volva confiar na capacidade da intelixencia"
O Salto Galiza conversa co director da Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia sobre a súa historia, a xestión cultural no país ou o teatro documento.
Música
Marx contra 'El mal querer'
Reflexion en torno ao concepto de apropiación cultural a raiz do despunte mediático da cantante catalá Rosalía.
0 Comentarios

Destacadas

Laboral
Cientos de personas salen a la calle para apoyar el final de la huelga de las Kellys de Ibiza

Las camareras de piso de Ibiza y Formentera, convocadas por CGT, han parado durante 48 horas para pedir una regulación de su carga de trabajo, el reconocimiento de las enfermedades laborales relacionadas con su profesión y la jubilación anticipada.

Alemania
Educar contra el nazismo

El currículo educativo de Alemania obliga a enseñar en las aulas de forma extensa qué ocurrió en la época de Adolf Hitler, cómo se forjó el antisemitismo y el papel de los nazis durante la II Guerra Mundial.

Movimientos sociales
El mundo de abajo crece en silencio

Los mundos nuevos nacen por contagio y por necesidad, sin seguir las instrucciones de los manuales partidarios, ni las recetas predeterminadas de viejos o nuevos líderes.

Violencia machista
Las activistas africanas reclaman un internet libre de violencia contra las mujeres

El entorno digital se mueve entre un nuevo espacio para que las mujeres reclamen sus derechos o un lugar en el que se reproducen las viejas discriminaciones.

Brasil
Las causas políticas detrás de los incendios en el Amazonas

Desde hace semanas, la región tropical más grande del planeta está en llamas. Entre enero y agosto, el número de incendios ha aumentado un 145% en comparación con el mismo período en 2018.

Últimas

Medios de comunicación
Vázquez Montalbán, periodista

Escribir deprisa, masticar despacio. El periodista Manuel Vázquez Montalbán (Barcelona, 1939-Bangkok, 2003) sigue siendo una referencia en el periodismo popular y en el discurso de la izquierda política no dogmática y zumbona. Su obra periodística, que fue compilada en 2011 por la editorial debate, y la reciente reedición de su ‘Diccionario del Franquismo’ son el pretexto para recuperar fragmentos de reportajes y crónicas que marcaron su tiempo y nos permiten mirar al nuestro con mucha menos ira y algo de tino.

Palestina
Asentamientos israelíes, ciudad de vacaciones

El turismo en los asentamientos ilegales de Cisjordania promovido por el Gobierno israelí y empresas como Airbnb, Booking, TripAdvisor y Expedia perpetúa la expansión de las colonias y contribuye a normalizar la ocupación en Palestina.