Minería
Crónica dunha ecoloxista na xunta dunha multinacional mineira

Unha activista contra a megaminería conseguiu introducirse na xunta de accionistas de Atalaya Mining en Londres. Os executivos da mineira víronse obrigados a escoitar as súas reivindicacións sobre as balsas de lodo en Riotinto e a mina de Touro-O Pino.

mina touro atalaya
Manifestación do 25 de febreiro contra a reapertura da mina en Touro e O Pino. Pablo Santiago
AVOGADA AMBIENTALISTA, INTEGRANTE DO GRUPO DE MINERÍA DE ECOLOGISTAS EN ACCIÓN.
10 dic 2018 08:00

O 27 de xuño, ás once da mañá, asistín á xunta xeneral de accionistas da mineira “junior” Atalaya Mining. Hai tempo que as grandes mineiras desprendéronse do legado de violencia que deixan en moitos territorios. Delegan en empresas máis pequenas o traballo sucio de comprar vontades políticas para conseguir os permisos e así agochar os conflitos sociais que xeran os seus proxectos pantasma. Merquei dez accións para presentarme ante os accionistas desta mineira e contar unha realidade distinta á dos resultados contables da empresa.

Para este día, invitei a Luis Gallardo, da Plataforma Veciñal Mina Touro-O Pino Non, e a dúas ONG inglesas dedicadas a denunciar abusos nas xuntas das multinacionais mineiras que cotizan na bolsa de Londres. Richard Solly, de London Mining Network, aconselloume sobre como mercar as accións e nomear aos meus acompañantes. Aínda lembro a sorpresa de Richard cando nos coñecemos protestando ás portas do congreso Mineira e Diñeiro, en Londres, e faleille da febre das minas en España.

xunta accionistas atalaya
Á entrada da xunta de accionistas de Atalaya Mining en Londres. Ilustración: Clara Atkinson.

A tarde anterior á xunta paseina na casa cos meus fillos facendo pancartas e redactando a miña intervención. Consciente da distancia que os inversores teñen sobre os territorios afectados dos “seus proxectos” decidín enfocar as miñas preguntas para que na acta da xunta quedara claro o aviso do risco que supón para as accionistas as operacións de Atalaya Mining en España.

Esa noite recibín en email do secretario da xunta que me dicía que non podería ir acompañada a esta reunión de accionistas. Cando Luis chegou do aeroporto uns minutos despois, non tiven o valor de dicirlle que fixera a viaxe a Londres en balde.

“Esta xente de Atalaya –dicíame- pensaban que eramos catro gatos en Galicia. Pero organizámonos”. E seguiu: “Esta era a pregunta de mañá sobre Touro, que che parece?”, preguntoume. Luis pediume unhas zapatillas, puxo o pixama e quedou durmido no salón vendo a televisión. Mentres, eu intentaba memorizar angustiada na cociña o texto que el escribira. Esa noite non puiden durmir e resolvín que dalgún xeito metería a Luis na xunta de accionistas, a pesar das advertencias.

ÁS PORTAS DA XUNTA

Media hora antes da xunta da mineira, xa estabamos todos reunidos, incluídos os meus fillos e os seus amigos, que aceptaron facer media hora de activismo. Alí estabamos na beirarrúa, ao pé dunha torre de oficina nunha zona financeira de Londres onde se ía celebrar a xunta, no piso oito. Luis e máis eu metémonos no edificio e pasamos sen máis controis á oitava planta. Logo baixei recoller outro activista, Hal Rhoades, de Gaia Foundation, que levaba preparada unha segunda intervención e agardaba suxeitando unha pancarta.

Cando os axentes de seguridade se decataron de que eramos parte da protesta, impedíronnos o paso. Pero eu xireime e, rapidamente, coleime pola porta xiratoria onde o porteiro de seguridade non me puido alcanzar.

Unha vez dentro fun detida por outro garda de seguridade que me berrou que debía abandonar o edificio. Como me neguei a saír, chamaron á policía. Expliqueille ao axente o ocorrido e amosei o meu certificado de accionista, ao que este indicou que tiñan que me deixar subir. Ese día, confésoo, mudou a miña perspectiva da policía inglesa.

Cando as portas se abriron no oitavo piso, empecei camiñar con paso firme xunto aos dous individuos que me escoltaban e, de súpeto, comecei correr e, ignorando o control da entrada, accedín abrindo bruscamente a porta da sala. Todos xiraron a cabeza. Mirei a Luis, que estaba de pé lendo os papeis coas súas preguntas, xa no final da súa intervención.

“Atalaya Mining afirma ser un cidadán corporativo responsable coa ambición de mellorar a vida das comunidades”, dixo Luis en inglés cunha voz alta e firme. “Pero, por que, entón, a compañía está reabrindo unha mina en Touro sen licencia social e poñendo en perigo os medios de subsistencia dos habitantes, a auga e os ecosistemas?”.

“Señor Lavandeira: sabe que a mina de Touro está a menos de 200 metros das vivendas? Tiveron en conta os custos do recolocamento destas persoas?”.

'TRAER PROSPERIDADE'

O presidente da empresa mineira, Roger Davey, tamén conselleiro da australiana 'junior' Highfield Resources, que ten un proxecto de potasas en Aragón e Navarra, respondeu cun acento inglés refinado: “Señor Gallardo, estamos orgullosos de traballar para unha compañía que trae prosperidade ás vilas. No caso de Touro, coa creación de 400 postos de traballo. Entendemos que a minería non é do gusto de todos, pero é unha industria necesaria. Suxírolle que agarde á quenda de preguntas. Agora procederemos á presentación de Alberto Lavandeira, o noso director de operacións”. Lavandeira é un vello coñecido da minaría especulativa en España, promotor de proxectos como a mina de ouro de Salave, en Asturias.

O director de operacións fixo entón unha presentación dos plans de expansión de Atalaya Mining. Contou as bondades dunha compañía “en rápido crecemento” e “respectuosa co medio e as persoas” e asegurou que os impactos dos proxectos en España son de “baixo risco” e tanto a Xunta de Galicia, en Touro, como a Junta de Andalucía, en Riotinto, dan o visto bo.

O MEU TURNO

Despois chegou o meu turno. A culminación de semanas de traballo en colaboración co grupo de Sevilla, con Isidoro Albarreal e Antonio Ramos preparando informes técnicos e documentación para dar argumentos ante os accionistas.

“Señor Lavandeira, como director de operacións e responsable dos seus accionistas: Ecologistas en Acción anunciou en moitas ocasións que as balsas de Riotinto están en risco. O seu colapso causaría unha avalancha de residuos tóxicos dez veces maior que a ocasionada polo rompemento da balsa de Aznalcóllar, hai vinte anos. A estimación do derramamento é de máis de 65 millóns de metros cúbicos de elementos tóxicos. Isto afectaría ao Parque Nacional de Doñana e ás localidades de Gibraleón e Huelva, poñendo en perigo ás persoas”.

E continuei co meu discurso: “A miña pregunta é: Señor Lavandeira, por que non se construíu a planta de espesamento de lodos requirida pola autorización ambiental que evitaría o risco de rompemento das balsas polo exceso de liquidez dos lodos?”. E engadín: “Xa que o seu seguro non cobre este risco, os seus accionistas serían responsables do dano e das vidas humanas”.

Lavandeira botou o peso do seu corpo cara atrás e comezou facer xestos de indignación, ata o punto que Davey lle dixo: “Alberto, cálmate”. Lavandeira tardou uns segundos en recompoñerse e rosmou: “Elena, estou moi decepcionado coas túas palabras. É triste que te enganasen sobre os riscos das balsas”. E dixo: “Por favor, ven visitar os nosos traballos alí este verán”, dixo abrindo os brazos.
Pero non calei: “Señor Lavandeira, non o coñezo de nada e agradeceríalle non me ‘tutee’. Se invitarme a ver as balsas na época seca, cando non hai risco de exceso de choiva e, polo tanto, de rompemento, é todo o que se lle ocorre... Os accionistas poderán sacar as súas conclusións”. E protestei polo trato recibido á entrada do edificio polos 'gorilas' de Atalaya Mining. Ademais, reclamei o meu dereito a unha segunda intervención, esta vez sobre o proxecto de Yuso, do que me tiñan posto ao día os compañeiros de Ecologistas en Acción de Cantabria.

Alcei a voz de novo: “Señor Lavandeira, na documentación do proxecto da mina de cinc, cerca de Santillana del Mar, non conta cun plano de situación da galería subterránea de cinco quilómetros prevista. Polas enormes proporcións para un proxecto de exploración, debería ter en conta que é unha zona densamente poboada e de gran valor e que contén a cova de Altamira, Patrimonio da Humanidade?”.

Por unha fracción de segundo, distinguín nos ollos do director xeral un sinal de alarma. Lavandeira e Davey cruzaron as súas miradas e deron unha resposta negativa coa cabeza. Entón, observei como os socios maioritarios de Atalaya Mining, Trafigura, dous fondos estadounidenses e un árabe, tomaban notas a toda velocidade.

Nada máis saír da xunta, chamei a Antonio Ramos, que agardaba con ansiedade novidades en Sevilla: “Así me gusta 'mi niña', con dous ovarios!”, dixo ao escoitar o meu relato. Despois chamei a Isidoro Albarreal, que estaba a visitar a mina de Touro esa tarde cun grupo de persoas opositoras ao proxecto. “Agarda, repite o que acabas de contar, que poño o altofalante”, díxome. E mentres lembraba os xestos e a cara de descomposición de Lavandeira, un estouro de risas e berros chegaban a través do móbil.

Entón sentín a máis de dous mil quilómetros, a emoción dun momento único e irrepetíbel: a embriaguez dunha pequena batalla gañada, froito da cooperación entre Ecologistas en Acción e a cidadanía galega. Ao día seguinte metinme no ‘chat’ de inversores de Atalaya Mining e, segundo o relato dun dos accionistas, “houbo moito ruído na xunta con dúas ecoloxistas, unha delas, unha avogada que está como una 'regadera”.

Artigo publicado orixinalmente na revista Ecologista nº97 e no espacio ecofeminista Saltamontes.


Relacionadas

Brasil
Brumadinho: del luto a la lucha

Durante cinco días, 350 personas afectadas por represas marcharon por Minas Gerais exigiendo justicia para las víctimas del mayor crimen ambiental de Brasil. El derrame de lodo tóxico ocurrido hace un año amenaza con extender la contaminación por metales pesados a toda la región.

Laboral
Un año sin minería de carbón en Asturias

El reparto y la escasa cuantía de los fondos de la UE para financiar la llamada Transición Energética Justa avivan el malestar de unos valles mineros que, un año después del cierre de las últimas minas de carbón, siguen sin contar con propuestas de futuro claras ni viables.

Argentina
La movilización social tumba una ley prominera en la provincia argentina de Mendoza

En pleno debut institucional, el ejecutivo progresista de Alberto Fernández y Cristina Fernández de Kirchner y el opositor gobierno radical de Mendoza se ven obligados a derogar una ley con la que patrocinaban la megaminería.

0 Comentarios

Destacadas

Migración
Entre la legalidad y la utilidad: la política migratoria según el gobierno

Con la intervención del ministro Escrivá el gobierno acaba de perfilar las líneas políticas relativas a migración, asilo y fronteras. Las organizaciones alertan que los derechos humanos de las personas migrantes y refugiadas siguen lejos del centro de estas políticas.    

Podemos
Podemos purga su formación en Euskadi

Tras la dimisión de la ejecutiva de Podemos Euskadi, que apoyó la candidatura de Rosa Martínez, quien ha perdido las primarias vascas frente a la pablista Miren Gorrotxategi, Unidas Podemos ha despedido a diez trabajadoras. Dos de ellas se encuentran de baja, un despido contrario a la ley aprobada por el PSOE y Unidas Podemos.

Palestina
La capital de los balones perdidos

Un cortometraje de producción española mezcla fútbol e ironía para mostrar las consecuencias del muro israelí en Abu Dis, la capital sugerida por Donald Trump para un futuro “Estado Palestino”.

Desahucios
Seis familias de Barcelona se movilizan ante una orden de desahucio abierta

Esta es la sexta orden de desahucio a la que se enfrentan desde que recuperaron el edificio del fondo buitre Vauras Investment en julio de 2017. La quinta orden fue parada por la propia magistrada que se ocupa del caso, ateniendo al nuevo Decreto Ley 97/2019.

Literatura
Sobrevivir a la sombra de las grandes editoriales

Tres editores valencianos con proyectos unipersonales hablan sobre los aspectos menos románticos del trabajo editorial, una dedicación precaria y absorbente situada en las antípodas del emprendimiento aspiracional.

Últimas

Laboral
“Outsourcing” o externalización ruinosa: las ETT 2.0
Diversos colectivos denuncian que muchas empresas sortean los convenios colectivos sectoriales externalizando servicios a través de empresas multiservicios o también llamadas “outsourcing”, lo que lleva de la mano la precarización laboral, devaluación de salarios y contratación temporal y a tiempo parcial.
Fondos buitre
Vecinos escrachan al fondo buitre Ares Management en su sede

Varias decenas de vecinos escracharon hoy a este fondo buitre, dedicado al negocio de la especulación inmobiliaria y que cuenta con múltiples ramificaciones societarias.



Elecciones
Miren Gorrotxategi será la candidata a lehendakari de Elkarrekin Podemos

La candidata pablista ha conseguido imponerse a la lista de Rosa Martínez, avalada por la dirección de Elkarrekin Podemos. Casi 2.800 militantes inscritos han votado en las elecciones a las primarias de la formación vasca.