Galego
A lingua das crianzas (II): Algunhas respostas sociais á substitución lingüística en Galiza

A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas. En fronte, parte da cidadanía galega artella movementos de resistencia.

galiza lengua mani
Ante a inacción da Xunta os movementos sociais foron quen de artellar respostas ante ese proceso. Zélia García

A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas. En fronte, parte da cidadanía galega artella movementos de resistencia.

Galego
A lingua das crianzas (I): Paus nas rodas ao galego na infancia

Nos últimos anos, Feijóo, Pocoyó e os seus amigos aceleraron o proceso histórico de substitución lingüística do galego a prol do castelán. A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas.

DEFENDER DEREITOS LINGÜÍSTICOS

Ruth Caramés é moi crítica coa escasa oferta de recursos de ocio e educativos en galego. Co apoio da Coordinadora de Traballadoras de Normalización da Lingua (CTNL) e dentro do programa Apego decidiu crear o proxecto Alí, que pretende difundir materiais educativos para nenos de entre zero e seis anos: “Fomos pais e viamos que nós e o noso entorno tiñamos preocupación por escolarizar aos nenos porque cambiaban automaticamente de lingua”. O proxecto comezou dirixíndose a profesionais da educación pero derivou nun portal tamén dirixido a nais e pais: “Había moito material en galego que non se estaba a empregar, polo que ademais dos obradoiros, fixemos un portal cos apuntamentos en liña”. Ademais, reivindica outras iniciativas xurdidas nos últimos anos, como a escola autoxestionaria e de inmersión lingüística Semente: “É unha necesidade vital nas cidades, onde hai moito máis corte de transmisión”.

Ruth Caramés, do proxecto Alí: “Fomos pais e viamos que nós e o noso entorno tiñamos preocupación por escolarizar aos nenos porque cambiaban automaticamente de lingua”.

Séchu Sende foi unha das persoas que botaron adiante a Semente hai 8 anos. “Con tres crianzas e varias activistas, pensamos: ‘Podemos crear unha escola?’. Isto supón un custo, unha rede social ampla e moito traballo militante. Sabiamos que ía funcionar só se había un movemento comprometido co proxecto e iso foi aparecendo”. Dende entón xurdiron novos centros e proxectos noutras vilas galegas, mentres a escola pública segue limitando e minorizando o galego. “Podemos ser outra xeración máis que vexa que os seus fillos e fillas se desgaleguizan ou podemos intentar outra cousa. Estamos orgullosos porque estamos demostrando que a autoxestión é eficaz para que as nosas crianzas sexan máis competentes comunicativamente, teñan un desenvolvemento cultural e unha educación científica, laica e feminista”. Sende enmarca este modelo nun movemento de loita polos dereitos lingüísticos que malia ser minoritario, está a aumentar a súa base: “Non sei de que xeito a escola pública pode vivir de costas a isto”.

Séchu Sende, sobre a Semente: “Podemos ser outra xeración máis que vexa que os seus fillos e fillas se desgaleguizan ou podemos intentar outra cousa.”

A Xunta rexeita o modelo de inmersión lingüística e defende o seu Decreto. Nunha investigación de Xaquín Loredo e Henrique Monteagudo, comparábase a transmisión lingüística do galego coa do catalán: en 2013, Indice de Transmisión Lingüística do Catalán era dun +0,09 e o ITIgal (o índice galego), un -0,08. No mesmo estudo recoñecían que “as últimas investigacións demolingüísticas revelan o resultado de que galego está sendo paulatinamente substituído polo castelán”.

Galego
Galego con acento catalán

Estudantes cataláns da lingua sorpréndense pola situación do idioma en Galiza.

É POSÍBEL REVERTER A SUBSTITUCIÓN?

O rexeitamento á retirada do Decreto 79/2010 que pediron diversas organizacións esgotou a vía legal, unha vez que o Tribunal de Estrasburgo desestimara por cuestións formais unha demanda da RAG. O secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García Gómez, aseguraba hai meses para este medio: “Non hai ningún problema no sistema educativo, esa é a lectura fácil. O que hai que facer é ver de onde veñen eses rapaces. Os nenos de Vigo ou da Coruña nunca falaron galego”.

Séchu Sende: “Déronse pequenos movementos sociais coma o reintegracionismo, o neofalantismo, a regueifa, a reivindicación da inmersión lingüística ou o feminismo como movemento liberador das persoas.”

Malia que a Xunta semella mirar cara a outro lado ante a desgaleguización, Séchu Sende cre que as xeracións actuais foron quen de artellar respostas ante ese proceso: “Déronse pequenos movementos sociais coma o reintegracionismo, o neofalantismo, a regueifa, a reivindicación da inmersión lingüística ou o feminismo como movemento liberador das persoas”.

Nese horizonte esperanzador atopamos moitos outros exemplos, algúns deles nas redes sociais. É o caso de Wika, unha rapaza natural da Galicia polaca pero “compostelana de pascer”, reintegracionista e divulgadora da súa experiencia a través de Twitter; ou Mar, unha ‘twitteira’ “granaína galegofalante”. Outro exemplo cóntanolo Ruth Caramés, que despois de levar a súa filla a unha unitaria onde só había nenos castelanfalantes, albisca cambios e conta que “xa hai algún neno que xa chapurrea galego”, malia que recorda a responsabilidade dos pais: “Debemos pasar máis tempo cos pequenos. Se queremos que sigan pertencendo á nosa cultura temos que estar con eles, porque se non vannos educar outros”. Séchu Sende tamén ve necesaria unha maior participación social máis alá de votar en eleccións: “Podemos responsabilizar á clase política nun momento histórico determinado, mais como cidadáns tamén temos responsabilidades”. Por dignidade, por pragmatismo, por conservación da cultura, por militancia ou de xeito inconsciente. Calquera motivación que axude a reverter a desgaleguización é benvida e necesaria. A de Sonia é puramente emocional: “Se viviramos en China, falaríalle a Xía en galego. Como lle vou falar noutro idioma á miña filla?”.

Sonia: “Se viviramos en China, falaríalle a Xía en galego. Como lle vou falar noutro idioma á miña filla?”

Ao rematar unha das entrevistas na Gentalha, un cativo achégase á barra e pide “un pouquiño de auga”. Temos unha breve conversa e cando marcha reparo no precioso que é escoitar a un cativo en galego. E bonito é, pero máis bonito será poder escoitalo das nosas netas. Todo é poñerse. 

Relacionadas

O prelo
Irmá paxaro: As pegadas da infancia

Un poema de Tamara Andrés que recupera o sentido da memoria na infancia e atende o valor do acompañamento e a separación en tempos adversos.

Música
Ortiga: “Pódolle dicir as miñas tías que veñan a un concerto e disfruten”
Ortiga, un dos antigos integrantes de Esteban&Manuel, acaba de lanzar ‘Chicho y sus chichas’. Con este proxecto, busca achegarse máis a un estilo máis festivo e bailable.
0 Comentarios

Destacadas

Coronavirus
Amazon gana: sus trabajadores advierten de que trabajan al mismo ritmo que en diciembre

La compañía de Jeff Bezos aparece como una de las ganadoras por la situación de alarma. Sus ventas han repuntado en marzo, pero afronta las protestas de trabajadores en Estados Unidos y las denuncias sobre las medidas para proteger la de salud de sus trabajadores en Europa.

Coronavirus
¿Qué aplaudes, Nadia?

El Eurogrupo acaba una reunión que parece contentar a todos donde anuncian una “triple red de seguridad” que se queda corta en sus tres vías, que cede ante una nueva Troika que parece encabezada por Holanda y que se olvida de los coronabonos.

Comunidad El Salto
Carta a nuestras lectoras
Cada día nos leéis más gente y eso es muy importante para nosotras pero, ahora más que nunca, necesitamos que des el salto.
Economía digital
Mujeres, bienvenidas a la discriminación 3.0

La economía de plataforma reproduce los sesgos y discriminaciones que ya existen en la sociedad. La brecha salarial y la división sexual del trabajo por tipo de tarea demuestran que la tecnología no es neutral y que es necesario establecer criterios feministas para evitar la discriminación en la economía digital.

Coronavirus
Madres por el Clima: “El confinamiento no puede ir en contra de la salud física y psicológica de nuestros hijos”
Este colectivo de madres y padres reivindica que se permita salir a los menores al menos una vez al día, acompañados de un mayor, como se hace en otros países, para reducir “las consecuencias negativas que tiene el confinamiento en la salud de niños y niñas”.
Coronavirus
Las películas que nos contaron las crisis del pasado y del futuro

El próximo capítulo de las crisis mundiales se está rodando ahora mismo. Para entenderlo, es necesario haber visto los anteriores. Este listado de películas y documentales nos ayudará a comprender cómo hemos llegado hasta aquí y cómo funcionan esas crisis.

Coronavirus
Movimientos sociales africanos lideran la prevención contra el covid19

Y’en a Marre en Senegal, Balai Citoyen en Burkina Faso y Lucha en la República Democrática del Congo han iniciado una serie de campañas de sensibilización y concienciación contra el virus.

Coronavirus
El panorama general se esconde tras un virus

El “mundo real”, tal como se nos presenta, raramente refleja algo que podamos ser capaces de catalogar como realidad objetiva. Es un conjunto de prioridades políticas, económicas y sociales que han sido fabricadas para nosotros. En un momento como este tenemos una oportunidad de reconocer esta verdad y desarrollar nuestra perspectiva crítica.

Últimas

Periodismo
Nace Nortes, una revista digital asturiana “centrada en la periferia”

La revista digital asturiana Nortes se presenta el 10 de abril con una apuesta por el periodismo independiente y una reivindicación de la búsqueda del bien común como guía para su trabajo.

Coronavirus
Una red de cuidados antirracista vuelve a ser multada por repartir alimentos a migrantes en Barcelona

La Guardia Urbana del Ayuntamiento de Barcelona multa de nuevo a la Red de Cuidados Antirracistas. El grupo estaba concluyendo una de las rutas por las que distribuyen alimentos a un centenar de personas migrantes.

Memoria histórica
La generación de los “campaneros” de Ensidesa: “Aquello era para morirse”

Fueron muchos los accidentes y las enfermedades mortales derivados de aquel arriesgado trabajo de cimentación en los terrenos pantanosos e inundables donde se instaló la factoría.

Coronavirus
¿Y cuál es la verdadera pandemia? Una denuncia feminista desde Ecuador

Es evidente que esta “cuarentena” y el teletrabajo, presentado como gran alternativa de la crisis, tienen un claro corte de clase. Los días transcurren y el gobierno del Ecuador sigue sin dar respuesta a la crisis social generalizada, donde la gente más precarizada está muriendo de hambre, del contagio o de la indiferencia

Coronavirus
Crónica de un confinamiento valenciano

Solo al principio se nos permitió reflexionar, hasta cierto punto, sobre la gravedad del asunto. La segunda fase fueron los reproches, las maldiciones y las culpas individuales e individualizadas. Después las calles se vaciaron y la enfermedad se extendió, y con ello el sentimiento generalizado de que, aunque podríamos estar peor, estamos mal.