Galego
A lingua das crianzas (II): Algunhas respostas sociais á substitución lingüística en Galiza

A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas. En fronte, parte da cidadanía galega artella movementos de resistencia.

galiza lengua mani
Ante a inacción da Xunta os movementos sociais foron quen de artellar respostas ante ese proceso. Zélia García

publicado
2019-05-09 12:01

A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas. En fronte, parte da cidadanía galega artella movementos de resistencia.

Galego
A lingua das crianzas (I): Paus nas rodas ao galego na infancia

Nos últimos anos, Feijóo, Pocoyó e os seus amigos aceleraron o proceso histórico de substitución lingüística do galego a prol do castelán. A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas.

DEFENDER DEREITOS LINGÜÍSTICOS

Ruth Caramés é moi crítica coa escasa oferta de recursos de ocio e educativos en galego. Co apoio da Coordinadora de Traballadoras de Normalización da Lingua (CTNL) e dentro do programa Apego decidiu crear o proxecto Alí, que pretende difundir materiais educativos para nenos de entre zero e seis anos: “Fomos pais e viamos que nós e o noso entorno tiñamos preocupación por escolarizar aos nenos porque cambiaban automaticamente de lingua”. O proxecto comezou dirixíndose a profesionais da educación pero derivou nun portal tamén dirixido a nais e pais: “Había moito material en galego que non se estaba a empregar, polo que ademais dos obradoiros, fixemos un portal cos apuntamentos en liña”. Ademais, reivindica outras iniciativas xurdidas nos últimos anos, como a escola autoxestionaria e de inmersión lingüística Semente: “É unha necesidade vital nas cidades, onde hai moito máis corte de transmisión”.

Ruth Caramés, do proxecto Alí: “Fomos pais e viamos que nós e o noso entorno tiñamos preocupación por escolarizar aos nenos porque cambiaban automaticamente de lingua”.

Séchu Sende foi unha das persoas que botaron adiante a Semente hai 8 anos. “Con tres crianzas e varias activistas, pensamos: ‘Podemos crear unha escola?’. Isto supón un custo, unha rede social ampla e moito traballo militante. Sabiamos que ía funcionar só se había un movemento comprometido co proxecto e iso foi aparecendo”. Dende entón xurdiron novos centros e proxectos noutras vilas galegas, mentres a escola pública segue limitando e minorizando o galego. “Podemos ser outra xeración máis que vexa que os seus fillos e fillas se desgaleguizan ou podemos intentar outra cousa. Estamos orgullosos porque estamos demostrando que a autoxestión é eficaz para que as nosas crianzas sexan máis competentes comunicativamente, teñan un desenvolvemento cultural e unha educación científica, laica e feminista”. Sende enmarca este modelo nun movemento de loita polos dereitos lingüísticos que malia ser minoritario, está a aumentar a súa base: “Non sei de que xeito a escola pública pode vivir de costas a isto”.

Séchu Sende, sobre a Semente: “Podemos ser outra xeración máis que vexa que os seus fillos e fillas se desgaleguizan ou podemos intentar outra cousa.”

A Xunta rexeita o modelo de inmersión lingüística e defende o seu Decreto. Nunha investigación de Xaquín Loredo e Henrique Monteagudo, comparábase a transmisión lingüística do galego coa do catalán: en 2013, Indice de Transmisión Lingüística do Catalán era dun +0,09 e o ITIgal (o índice galego), un -0,08. No mesmo estudo recoñecían que “as últimas investigacións demolingüísticas revelan o resultado de que galego está sendo paulatinamente substituído polo castelán”.

Galego
Galego con acento catalán

Estudantes cataláns da lingua sorpréndense pola situación do idioma en Galiza.

É POSÍBEL REVERTER A SUBSTITUCIÓN?

O rexeitamento á retirada do Decreto 79/2010 que pediron diversas organizacións esgotou a vía legal, unha vez que o Tribunal de Estrasburgo desestimara por cuestións formais unha demanda da RAG. O secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García Gómez, aseguraba hai meses para este medio: “Non hai ningún problema no sistema educativo, esa é a lectura fácil. O que hai que facer é ver de onde veñen eses rapaces. Os nenos de Vigo ou da Coruña nunca falaron galego”.

Séchu Sende: “Déronse pequenos movementos sociais coma o reintegracionismo, o neofalantismo, a regueifa, a reivindicación da inmersión lingüística ou o feminismo como movemento liberador das persoas.”

Malia que a Xunta semella mirar cara a outro lado ante a desgaleguización, Séchu Sende cre que as xeracións actuais foron quen de artellar respostas ante ese proceso: “Déronse pequenos movementos sociais coma o reintegracionismo, o neofalantismo, a regueifa, a reivindicación da inmersión lingüística ou o feminismo como movemento liberador das persoas”.

Nese horizonte esperanzador atopamos moitos outros exemplos, algúns deles nas redes sociais. É o caso de Wika, unha rapaza natural da Galicia polaca pero “compostelana de pascer”, reintegracionista e divulgadora da súa experiencia a través de Twitter; ou Mar, unha ‘twitteira’ “granaína galegofalante”. Outro exemplo cóntanolo Ruth Caramés, que despois de levar a súa filla a unha unitaria onde só había nenos castelanfalantes, albisca cambios e conta que “xa hai algún neno que xa chapurrea galego”, malia que recorda a responsabilidade dos pais: “Debemos pasar máis tempo cos pequenos. Se queremos que sigan pertencendo á nosa cultura temos que estar con eles, porque se non vannos educar outros”. Séchu Sende tamén ve necesaria unha maior participación social máis alá de votar en eleccións: “Podemos responsabilizar á clase política nun momento histórico determinado, mais como cidadáns tamén temos responsabilidades”. Por dignidade, por pragmatismo, por conservación da cultura, por militancia ou de xeito inconsciente. Calquera motivación que axude a reverter a desgaleguización é benvida e necesaria. A de Sonia é puramente emocional: “Se viviramos en China, falaríalle a Xía en galego. Como lle vou falar noutro idioma á miña filla?”.

Sonia: “Se viviramos en China, falaríalle a Xía en galego. Como lle vou falar noutro idioma á miña filla?”

Ao rematar unha das entrevistas na Gentalha, un cativo achégase á barra e pide “un pouquiño de auga”. Temos unha breve conversa e cando marcha reparo no precioso que é escoitar a un cativo en galego. E bonito é, pero máis bonito será poder escoitalo das nosas netas. Todo é poñerse. 

Relacionadas

Música
Ortiga: “Pódolle dicir as miñas tías que veñan a un concerto e disfruten”
Ortiga, un dos antigos integrantes de Esteban&Manuel, acaba de lanzar ‘Chicho y sus chichas’. Con este proxecto, busca achegarse máis a un estilo máis festivo e bailable.
Galego
A lingua das crianzas (I): Paus nas rodas ao galego na infancia

Nos últimos anos, Feijóo, Pocoyó e os seus amigos aceleraron o proceso histórico de substitución lingüística do galego a prol do castelán. A política lingüística da Xunta e a súa inacción ante a imposición estrutural do castelán favorece unha desgaleguización que comeza coa vulneración dos dereitos lingüísticos dos nenos e nenas galegas.

0 Comentarios

Destacadas

Crisis climática
Los mercados de carbono en la COP25: de supuesta solución a parte del problema

La posibilidad de la creación de un mercado global de emisiones de carbono, que se negocia en la Cumbre del Clima de Madrid, amenaza, según las organizaciones campesinas y ecologistas, con “otra década más de inacción, distracción y acaparamiento del poder por las grandes empresas”.

Extrema derecha
El detenido con el mayor arsenal de explosivos caseros hacía apología franquista y propaganda de Vox en redes sociales

La persona detenida en Miranda de Ebro con 17 explosivos de fabricación casera dispuestos para ser utilizados hacía propaganda de la dictadura franquista en un perfil de Facebook que varios vecinos de la localidad burgalesa identifican como gestionado por él. La Guardia Civil considera que, para la investigación, “es irrelevante que el detenido hiciese apología en redes sociales de partidos políticos legales, ya sean de extrema izquierda o extrema derecha”.

Decrecimiento
Menos horas de trabajo asalariado para evitar el colapso climático

La transformación de sectores y la modificación radical de la economía global será imprescindible para poder realizar un cambio de paradigma que evite el colapso del medio ambiente, según diversos expertos y expertas.


Francia
Los sindicatos franceses impulsan una movilización “masiva” contra la reforma de las pensiones de Macron

Agentes ferroviarios, estudiantes, enfermeras… Numerosos sectores se movilizan en una huelga el 5 de diciembre en oposición a una de las medidas claves del proyecto neoliberal del presidente francés Emmanuel Macron.

Humor
Un nazi en la mesa

Vigésimo quinta entrega de las colaboraciones especiales de Mauro Entrialgo para El Salto.

Últimas

Menores migrantes
Desatendidos por la administración y señalados por las derechas

La irresponsabilidad no solo pasa por quienes van a hacer campaña política a un barrio señalando a los menores migrantes como causantes de inseguridad y falta de convivencia, sino que también pasa por quienes durante años han estado estigmatizando a estos menores.

Literatura
Realidades atópicas

Tras ganar una beca de creación literaria, un equipo de once personas ha escrito el primer libro de rol en euskera en el que intentan superar la realidad con disparatada ficción

Medio ambiente
De la "Transición ecológica" ecocida a una ética para este milenio
Las montañas son un refugio sin duda, escenarios que proteger, islas de diversidad. También se han de proteger porque las amenazan proyectos y planes con beneficios lejanos.
COP25
La Marcha por el Clima tomará Madrid y Santiago de Chile este viernes

La protesta, que se prevé masiva, dará inicio a una Cumbre Social por el Clima paralela a la COP25 en la que la sociedad civil se organizará con el fin de presionar a los mandatarios del mundo para que pongan en marcha una mayor ambición climática.

Crisis climática
Saber si estamos dispuestas a intentarlo


No sé si podemos cambiar las cosas. Le dijo.
No podemos. Contestó. No podemos cambiar todo lo que se debería cambiar.
¿Entonces qué?
Se trata solo de saber si estamos dispuestas a intentarlo.