Deportes
Fútbol na lama contra a morte do rural

Barciademera celebra cada ano un evento deportivo que involucra a todos os veciños desta vila de 300 habitantes.

Fútbol Lama 1
Partido de fútbol lama. Fonte: Asociación Terra por Terra Barciademera
22 dic 2019 08:00

Barciademera é unha parroquia do Concello de Covelo, inscrita na comarca de Paradanta. A vida transcorre aló nun val fértil que non escapou á dinámica que asulaga a maior parte do rural galego. Nos anos 90, este núcleo contaba con máis de 2.000 veciños. Hoxe supera por pouco os 300. Minguantes pero que dun tempo a esta parte se organizaron na Asociación Terra por Terra Barciademera, entidade sociocultural que procura reactivar a zona coa celebración de eventos de todo tipo: magostos, cursos, romaxes até outros de creación propia como o ‘Fútbol Lama’. “Para que a xente se vexa máis aló dos enterros...”, di Suso Iglesias, un dos membros da asociación e coñecido, entre outras facetas, por ser fundador do Xabarín Club. Un programa que marcou a varias xeracións e cuxo carné era a primeira identidade dos pequenos galegos: “Lembro que aló había un montón de socios. Agora teñen que ir en autobús a Covelo ao colexio. Quitarlles os servizos é o comezo da morte”.

Deportes
Liga Gallaecia: o poder do deporte mixto
No país dispútanse dúas competicións dun deporte que chegou de Irlanda para quedarse: o fútbol gaélico.
Trátase dunha modalidade balompédica na que dúas equipas de sete xogadores (poden ser mixtos) disputan un encontro nun terreo cheo de barro. “Aínda que recomendamos que veñan o dobre, porque cansa que nin Dios. É por iso que non hai número de cambios limitados”, conta Suso Iglesias. Todo vale —non hai fóras de xogo— agás usar botas de tacos ou andar descalzo. O resto: lama, goles e diversión. A idea tívoa José Antonio Lourido, coñecido como ‘Pispote’, emigrante como tantos outros, que tomou a idea dunha práctica similar que se fai en Alemaña. Quixo facer nas festas algo diferente ao típico partido de solteiros contra casados. Disto hai unha década. Logo de varios anos sen que ninguén asumise a organización do evento, dende 2018 voltaron os campos enlamados á vila da man de Terra por Terra Barciademera, que toma o seu nome dunha expresión popular na zona.

Trátase dunha modalidade balompédica na que dúas equipas de sete xogadores (poden ser mixtos) disputan un encontro nun terreo cheo de barro: “Aínda que recomendamos que veñan o dobre, porque cansa que nin Dios.”

“Terra por Terra Barciademera significa que se hai que escoller entre varias, quedámonos coa nosa. A expresión seguiría con outros versos como ‘Terrón por Terrón, Avión’. Terra significa aldea ou pobo para os portugueses. Nesta zona sur hai unha tremenda influencia lusa, xa non só pola proximidade de Portugal, senón polo enorme número de habitantes que emigraron a Lisboa durante os séculos pasados e que fai que á xente de Barciademera se lles coñeza como os lisboanos. Aló non se sentían tan lonxe da casa ao estar nun país no que o idioma era o mesmo”, conta Suso Iglesias. El naceu e criouse en Vigo pero ten as súas orixes nesta parroquia de Covelo, patria pequena dos seus devanceiros e coa que, por tanto, ten compromiso.

A recuperación das levadas

A preparación do terreo do xogo comeza na primavera e involucra a todo o pobo. Para levar a auga ás fincas utilízanse as levadas. “Eran correntes de auga que se utilizaban para regar a coñecida como Veigas da Barcia. Tiñan varios quilómetros. Pero co abandono do rural quedaron inutilizadas. As terras onde se xoga o Fútbol Lama eran cultivables e boas. Eran, por exemplo, onde se botaba o millo. Agora malamente se recolle a herba unha vez ao ano nelas. Se non se fixese isto encheríanse de fentos, xesteiras e coellos. A terra queda fresca e ben remexida”, conta Suso Iglesias. Grazas ao traballo que esixe esta proba deportiva, conseguiuse recuperar as levadas, que contan con varios quilómetros, por se algún veciño quere facer uso del e para darlle vida ás leiras, outrora esixidas, e agora carne de descoido. Teñen cadansúa o seu propietario, pero ningún torce o bico cando se lle pide que ceda o eido para o Fútbol Lama. “Isto axúdalles a socializar e crear comunidade. A xente é consciente de que se non fose por isto, non habería auga nas Veigas da Barcia. E faise de balde, coa traballo voluntario e colaborativo dos veciños”.

O que máis traballo dá é a preparación do campo para a cita deportiva. “Hai que achantar toda a finca, fresar, sachala… Crearlle un sistema con pozo e aspersores para regala continuamente de xeito que non se vaia o barro. Hai detrás un traballo impresionante. E faino a xente de aló. Un leva o tractor, outro a paleadora… Preferentemente o sábado, que é un día que todo o mundo pode”. Isto axuda a xerar comunidade e disimular a morriña polos tempos nos que esta aldea era a máis poboada da zona. Condición que perdeu logo de tres décadas de galopante escapada cara a Vigo, Ponteareas ou fóra de Galicia. Cando menos, os que quedan, camiñan na mesma dirección, xa que Iglesias estima que o 70% son socios da asociación.

Despois do sacho, o ‘Marito’

Estas xornadas de traballo para o mundial lamacento tamén veñen acompañadas de distensión. Cando se apousan os sachos comezan os maritos: “Son unha especie de seráns —romaxes a carón dos ríos— propios da zona que se facían ao carón do Río Tea. Antes, as festas patronais celebrábanse os días que eran, non se facían cadrar coas fin de semanas. Estas, cando quedan libres de festivos, utilizábanse para organizar estes maritos que nós estamos a recuperar. Á xente encántalle”. Terra por Terra utiliza as celebracións tamén para honrar a figuras como Delmiro Barral ‘Calistro’, un gaiteiro autodidacta que fixo os seus primeiros instrumentos con canas. Precisamente, fíxose famoso nos maritos pola súa habilidade para tocar de orella calquera peza que lle propuxeran.
Fútbol Lama 2
Momento dun partido de Fútbol Lama. Fonte: Asociación Terra por Terra Barciademera
“Isto axúdalles a socializar e crear comunidade. A xente é consciente de que se non fose por isto, non habería auga nas Veigas da Barcia.”

A música acompaña aos participantes do Fútbol Lama dende primeira hora da mañá. De feito, a idea dos organizadores é facer un festival paralelo ao torneo que ten lugar en agosto. Faise neste mes porque outro dos obxectivos que ten este deporte é combater as altas temperaturas. “Ten moito éxito, para o ano pensamos en facer dous campos. Agora xogan 16 equipas durante dez horas, dende a mañanciña. Os partidos son de dous tempos de oito minutos cada un. En total, dispútanse 27 encontros até as 9 da noite. Alén diso, hai dous partidos de exhibición entre celebrities e outro de cativos”, conta un dos organizadores dun evento que se financia en parte coas cotas que pagan os equipos: 40 euros que se unen ás aportacións anuais dos socios (10 ao ano) e de patrocinadores. Malia que hai duchas montadas, a maioría dos participantes prefire lavarse noutro lado: “Para bañarse hai un río que está ao carón e que é afluente do Tea. A xente métese nel de ben boa gana”.

E o que comezou sendo unha idea tola do Pispote, un emigrante retornado, está a converterse nunha tradición nas comarcas do Condado e Paradanta. En Fornelos da Ribeira ou San Paio de Alxén teñen as súas propias competicións. En todos os lugares, por un día, silénciase o laio máis repetido, segundo recita Iglesias: “Xa non vive ninguén aquí. Xa ninguén quere vir”. Un lamento sustentando por datos como que as tres escolas que había en Barciademera hai tres décadas son agora tres… Tres pequenos en toda unha vila que se sacode, aínda que sexa por un día, a sangría poboacional a golpe de lama.

Relacionadas

Fútbol
Mavuba. No nome do pai
Copa do Mundo de Brasil 2014. O adestrador galo, Didier Deschamps, fala co centrocampista Rio Mavuba na banda do terreo de xogo. Dille que deixe que quentar.
Fútbol
Zaire, 1974

14 de xuño de 1974, once futbolistas están fronte a tribuna do Westfalenstadion de Dortmund. Sobre o peito, a estampa dun leopardo circundado pola lenda “Léopards Zaïre” que ocupa a práctica totalidade das súas camisetas amarelas. Un deseño rompedor para un acontecemento histórico: por vez primeira unha selección da África subsahariana chegaba á fase final dun mundial.


Fútbol
Préstamos del covid-19 para la nómina de Bale y Messi

Arranca La Liga. El Real Madrid y el Barça se aprovechan de las líneas de financiación para la salida de la crisis del covid-19 pidiendo 220 millones de euros y el Gobierno deroga el Real Decreto que hace peligrar sus ingresos en publicidad.

0 Comentarios

Destacadas

Coronavirus
Los gigantes de la alimentación se embolsan 18.000 millones mientras el hambre se extiende por el covid-19

Las hambrunas provocadas por la pandemia pueden provocar más muertos que el propio virus, según un informe de Oxfam. Mientras, las mayores empresas de alimentación y bebidas reparten 18.000 millones de euros en dividendos a sus accionistas.

Catalunya
En el punto de mira de las patrullas de Mataró
Vecinos de la capital del Maresme han formado patrullas para “hacer frente” a los robos con fuerza y las ocupaciones ilegales que ocurren en el municipio. El Ayuntamiento de Mataró y las asociaciones vecinales se oponen a estas patrullas, en cuyos grupos de Telegram circulan mensajes abiertamente racistas, pero señalan que hay un problema de convivencia y seguridad que requiere una respuesta compleja.
Crisis climática
La Tierra podría sobrepasar el umbral de los 1,5ºC en los próximos cinco años

La Organización Meteorológica Mundial publica sus últimas predicciones y señala que, en 2020, la temperatura media será 0,8ºC superior a la media de los años 1981-2010.

Sanidad pública
Seis gráficas para entender los recortes en la sanidad

La pandemia ha demostrado cómo de importantes han sido los recortes en gasto sanitario, plantillas, atención primaria y salud pública en la Comunidad de Madrid.

Música
Sara Curruchich: porque fueron somos, porque somos serán

La cantante Sara Curruchich cree “totalmente” que la música y las artes pueden transformar un país y hasta el mundo entero para que sea más igualitario, equitativo y con mayor justicia social. Su disco Somos es un canto a los pueblos originarios de Guatemala, una llamada a abolir las fronteras y un manifiesto a favor de la tierra, “dadora de vida”.

Fake news
Google ha pagado 19 millones de dólares a páginas que difunden bulos sobre el coronavirus

Aunque una línea muy fina separa el bulo de lo controvertido, Google o Amazon salen ganando con el tráfico que generan estas páginas. Un estudio calcula que, durante el coronavirus, varias compañías han financiado con al menos 25 millones de euros la manipulación.

Opinión
Fuera fascistas de nuestras fábricas

El anuncio de Vox de que se plantea la creación de un sindicato no debería pasar desapercibido si no queremos que ocurra lo mismo que en Alemania.

Últimas

Coronavirus
Las redes vecinales desmontan en Cibeles el mito de Almeida: “Los servicios sociales no cogen el teléfono”

Las redes vecinales exigen frente al Ayuntamiento que el alcalde Martínez-Almeida garantice la alimentación de las 50.000 personas atendidas por las despensas solidarias. Ante la falta de apoyo institucional y el desgaste de estas iniciativas de apoyo mutuo, miles de personas podrían quedarse este verano "varadas en tierra de nadie, sin recursos para alimentarse”.

Infancia
El IMV deja fuera a dos millones de hogares en riesgo de pobreza con hijos
El IMV deja fueran al 70% de familias con hijos e hijas en riesgo de pobreza y a un 37% de las que están en riesgo de pobreza severa. Save the Children pide cambios en los criterios de acceso y complementarlo con ayudas autonómicas. La organización estima que uno de cada tres niños estará en situación de pobreza en 2020 si no se toman medidas.
Tecnología
El valor de la incomodidad

Tu móvil sabe dónde estás, dónde compras, dónde comes, dónde te desplazas y dónde te alojas. Te sugiere cosas, actividades que hacer y sitios que visitar. Es estupendo, porque es cómodo no tener que buscar lo que te apetece hacer.

Islas Canarias
Contra el hotel de La Tejita y su mundo (II): tierras arrasadas

En contraposición a lo que nos cuentan en el telediario acerca de las virtudes del turismo, los datos son demoledores: las zonas turísticas coinciden exactamente con las zonas con mayor índice de pobreza extrema no solo de Tenerife, sino de todo el Estado español.

Vivienda
Demanda del Sindicato de Inquilinas contra Blackstone, el gigante de los 250.000 millones de euros

El Sindicato de Inquilinas presenta una demanda contra las cláusulas abusivas que la mayor compañía inmobiliaria del planeta, Blackstone, incluye en los contratos de decenas de familias en Torrejón de Ardoz (Madrid).

Opinión
Una breve radiografía crítica de las elecciones gallegas

Si todo sigue el guión previsto, Feijóo volverá a ser presidente de la Xunta de Galicia. Si hay carambola y gobierna la izquierda, tampoco se esperan grandes innovaciones.