Transporte
A folga do transporte en autobús da Coruña, camiño do paro indefinido

O conflito laboral no transporte en autobús da provincia da Coruña entra nunha fase decisiva. As persoas traballadoras encaran este venres a súa séptima xornada de folga na loita por un convenio colectivo digno, nun contexto marcado polo amplo seguimento dos paros e pola ausencia de avances na negociación coa patronal. A mobilización prolongarase os días 19, 20 e 23 de xaneiro, coa ameaza de converterse en indefinida a partir do 2 de febreiro se non se produce un achegamento entre as partes.

“A última redacción deste convenio colectivo é do 2017. Leva caducado catro anos”, explica Ernesto López, representante da CIG. “A lexislación, en moitos aspectos, está incluso superando o texto do convenio”. Á falta de actualización únese un problema máis urxente: os salarios están conxelados desde 2024; e o persoal ten que traballar en condicións de xornada que consideran “abusivas” e “incompatibles cunha vida digna”.

Xornadas de ata 15 horas

O convenio actual permite xornadas de dispoñibilidade de ata 15 horas diarias. Dentro dese tempo, un conductor ou condutora pode chegar a facer ata nove horas de conducción. “Hai semanas que fas 54 horas. Descansas un día e volves a facer outras 54 horas”, denuncia Iván Cancela, representante de UXT. “No mellor dos casos vas a estar 12 horas de dispoñibilidade”.

Na área metropolitana da Coruña, a situación é aínda máis complexa, con quendas continuas de 9 horas que apenas inclúen descansos e que nin sequera están reguladas explicitamente no texto do convenio. Os sindicatos denuncian que a patronal ampara estes horarios nunha interpretación laxa da normativa, malia que o propio acordo fala de xornadas reguladas con pausas obrigatorias. “Están aplicando uns turnos que non aparecen en ningún sitio do convenio e que deixan aos traballadores sen unha protección clara”, explica Cancela.

A isto súmase unha elevada carga anual de traballo, fixada en 1.876 horas, unha das máis altas do sector; e longos períodos de dispoñibilidade que non sempre computan como tempo efectivo. Esta situación dificulta seriamente a conciliación e vai acompañada de carencias en permisos, festivos e dereitos básicos. “Hai xente que pasa 14 ou 15 horas ao día á disposición da empresa sen que iso se vexa reflectido nin no salario nin no descanso”, afirma o representante da CIG.

Esta realidade fai case imposible a conciliación familiar e laboral; o convenio non recoñece nin sequera un día de asuntos propios. Os traballadores denuncian o bloqueo da patronal para introducir melloras neste ámbito e lembran que estas reivindicacións forman parte central da mobilización, xa que afectan directamente á calidade de vida das persoas traballadoras.

O salario é outro dos puntos clave do conflito. Os sindicatos reclaman que as subas salariais estean vinculadas á inflación para evitar a perda de poder adquisitivo, mediante unha cláusula de revisión automática segundo o IPC real. A patronal, pola súa banda, mantén a súa negativa a aceptar calquera mecanismo que actualice os salarios en función da inflación.

O 18 de decembro produciuse a ruptura definitiva das negociacións. Sindicatos e patronal estaban convocados a unha reunión de mediación no Consello Galego de Relacións Laborais, pero a patronal abandonou o encontro. “Deixaronnos plantados a nós e máis ao mediador“, relatan dende a CIG. 

A fixación dos servizos mínimos tamén abriu un novo conflito. Os sindicatos denuncian que a Xunta estableceu uns mínimos excesivos, con frecuencias propias dun día normal, especialmente nas horas punta. Segundo explica Iván, a administración comprometeuse a revisar a proposta, pero acabou aprobando “exactamente os mesmos servizos que xa estaban sobre a mesa desde primeira hora da mañá.”

Para os traballadores, esta decisión unilateral é ”unha dictadura“. Consideran que se trata dunha imposición abusiva e, por iso, non están a cumprir eses mínimos no transporte regular de liña, aínda que sí manteñen o transporte escolar.

O papel da Xunta

A Consellería de Presidencia e Mobilidade asegura que solicitou á Delegación do Goberno a presenza das forzas de seguridade para garantir o cumprimento dos servizos mínimos, e que a Dirección Xeral de Mobilidade está a inspeccionar o cumprimento dos mesmos ”con presenza de inspectores en todas as estacións de autobuses afectadas“.

Segundo a Consellería, ”no caso de que se detecten incumprimentos por parte das empresas, iniciaranse os procedementos sancionadores que correspondan“. Ademais, lembra que o Consello Galego de Relacións Laborais está á disposición das partes ”en canto o soliciten“.

Os sindicatos consideran insuficiente a resposta da Xunta e lembran que ten unha responsabilidade directa, xa que as principais empresas do sector —Monbús, Alsa e Arriba— son concesionarias dun servizo público. Entenden que a administración debería implicarse máis, garantindo que se xestiona en condicións xustas.

“Se é un servizo público, a Xunta ten que asumir unha responsabilidade real sobre como se presta”, denuncia Ernesto. A parte social acusa á Xunta de manterse á marxe da negociación e de non exercer ningunha presión sobre a patronal para desbloquear o conflito, malia afectar a máis de 2.000 persoas traballadoras. “Despois de seis días de folga, a Xunta non foi quen nin sequera de sentar ás partes a negociar”, afirman dende UXT.

Desde os sindicatos interpretan esta pasividade como unha toma de partido implícita a favor das empresas. Os representantes do persoal subliñan que a mesa negociadora está rota e que alguén debería asumir a responsabilidade de reactivala, un papel que atribúen á administración autonómica. Sen esa mediación, advirten, o conflito seguirá enquistado e sen canles reais de diálogo.

Mentres tanto, miles de persoas usuarias do transporte público quedan atrapadas no medio do conflito. Sen autobuses para desprazarse ao traballo, á universidade ou a calquera actividade cotiá, a folga ten un impacto directo na mobilidade de toda a provincia.

Os sindicatos recoñecen ese impacto sobre a cidadanía, pero sinalan que a orixe do problema está no bloqueo das negociacións e na falta de implicación da administración autonómica, á que atribúen a responsabilidade de garantir tanto a mobilidade como o funcionamento do servizo público. ”O que non pode facer a patronal é levantarse e marcharse, como fixo a última vez; e que esto non teña ningunha reprimenda por parte de Xunta", declara López.

Os traballadores sosteñen que a única vía para desbloquear o conflito pasa por que a Xunta obrigue á patronal a retomar as negociacións e reactivar a mesa do convenio. Sen ese movemento, advirten, non será posible nin recuperar a normalidade do servizo nin alcanzar un acordo.

Este medio solicitou información á patronal do sector do transporte de viaxeiros da Coruña para incluír a súa posición neste reportaxe, pero non obtivo resposta no momento de pechar esta edición.