Economía
Mentiras sobre o peche da térmica das Pontes

O debate que se está a dar no país sobre o peche da central está inzado de falsidades.

Electricas

Coordinador do Instituto Resiliencia


publicado
2019-10-18 08:34

O anuncio do peche da central térmica das Pontes, propiedade de ENDESA, disparou nas últimas semanas no país un debate no que se escoitan certas afirmacións que non por máis repetidas e mesmo asumidas transversalmente por todo o arco político, sindical e mesmo social, non deixan de ser mentira. Ou, cando menos, falsidades, pois non podemos presumir a intención de enganar, desde logo non en todos os actores implicados na súa difusión. Analizaremos neste texto varias delas.

Primeira

Galiza (e, especialmente, as localidades das Pontes e veciñas) precisa a continuidade da central das Pontes. Falso. Aínda que é certo que a actividade da central veu fornecendo dun emprego directo e indirecto importante na bisbarra, non deixa de ser unha industria, unha empresa máis... non a única posible. Tal e como antes da central existían outras actividades económicas básicas para a zona, despois dela han existir outras. Nos procesos de industrialización, reconversión e desindustrialización as fontes de emprego e de ingresos mudan, evolucionan nunha dirección ou noutra. Non se pode pretender que un sector económico sexa eterno... polo menos non un que depende de recursos fósiles. Teimar en que só ENDESA e só con esta central pode ofrecer medios de vida á poboación local é pechar os ollos a outras posibilidades económicas, e autolimitar dun xeito inxustificado o debate social. E, desde logo, teimar en manter unha actividade de queima de carbón que serve para abastecer necesidades alleas ao país, como algúns se atreven a propor (mesmo cun discurso épico: "Defenderemos as centrais térmicas ata as últimas consecuencias. Galicia non se rende!", proclamou no Parlamento o conselleiro Conde), unha irresponsabilidade que agravaría a mudanza climática simplemente en troco de pospoñer durante un tempo o seu peche por esgotamento do carbón ou do petróleo que serve para nolo traer do outro cabo do mundo.

Non hai ningunha razón para que a alternativa á central térmica das Pontes teña que ser necesariamente unha alternativa de tipo industrial.

Segunda

Se pecha a central, é preciso reindustrializar, é dicir, instalar outras industrias. Falso. Como indicabamos antes, non é que sexa falso que a única actividade económica posible na zona sexa a xeración de electricidade mediante a queima dun tipo ou doutro de combustible, senón que nin tan sequera ten necesariamente que ser un tipo de actividade industrial. O noso país mantivo a súa poboación cun nivel moi baixo de industrialización até épocas historicamente moi recentes, e dado o proceso de declive enerxético no que estamos inmersos non soamente nós senón todo o planeta, terá que volver ser así nun prazo máis longo ou máis curto. Xa que logo, se o camiño da rerruralización e reagrarización do país, baseada nesas riquezas que a xeración de Castelao soubo ver tan ben (terra, montes, rías, mar), é inevitable, fariamos mellor en ilo asumindo canto antes e comezar a derivar planificadamente a man de obra excedente das industrias que vaian pechando, cara a esa nova-vella economía, coas axudas ou subsidios que foren precisos, mesmo dentro do sector público ou comunitario. Ademais, esa reconversión económica e laboral, pode e debe facerse no sentido de abandonar traballos que contribúen ao colapso ecolóxico (un de cuxos expoñentes máis claros é a mudanza climática) e trocalos por traballos que axuden a reparar o dano feito pola Era Industrial, e a incrementar a resiliencia local (maximizando a soberanía alimentar, por exemplo) tanto desta bisbarra como do conxunto do país. É comprensible que unha mudanza tan profunda levante todo tipo de temores pola súa dificultade e porque habería que facelo en pouco tempo, pero a alternativa de continuar como até o de agora é sinxelamente inviable desde o punto de vista ambiental, xeolóxico, termodinámico e mesmo económico.

Terceira

Se pecha a central, Galiza deixará de ser excedentaria en enerxía. Falso. Estas declaracións do presidente Feixó, que amosan unha absoluta ignorancia sobre a realidade do metabolismo enerxético do país, dos seus inputs e outputs, merecería unha fulminante dimisión se as chega a facer no terreo económico, por exemplo, trabucándose ou mentindo intencionadamente acerca do déficit ou superávit monetario da Comunidade Autónoma. Mais o nivel de ignorancia entre a nosa clase política é tal que non consta ningún membro da oposición non xa que lle pedise a dimisión por falsear ese dato, senón que simplemente llo corrixise publicamente; nin tan sequera a ministra de Transición Enerxética diante de quen argumentou tal disparate, e que se supón perfectamente informada da realidade enerxética española e galega. En primeiro lugar, con central das Pontes ou sen ela, Galiza non é excedentaria en enerxía. En segundo lugar, dado que para producir nesta central unha cantidade N de xigawatts de enerxía en forma eléctrica débese queimar unha cantidade M de xigawatts equivalentes de carbón, sendo M>N porque a termodinámica fai que o rendemento da conversión sexa inferior á unidade (35% neste caso), e dado que ese carbón é importado (polo tanto conta no debe do saldo enerxético do país), non soamente non perdemos ningún carácter excedentario inexistente, senón que, pola contra, o peche da central melloraría o saldo enerxético galego, reducindo o seu carácter deficitario! Deixariamos de producir 5.203 GWh/ano de electricidade, que equivalen a 18,7 petajoules, pero aforrariamos importar 56 petajoules de carbón. E se incorporamos aos cálculos a unidade de ciclo combinado da central que queima gas natural, sucede algo semellante.

A afirmación do presidente Feixó de que sen a central Galiza deixaría de ser excedentaria enerxeticamente é un disparate.

Cuarta

Pódese manter a central queimando combustibles alternativos como os croios de oliva. Falso. Na pasada semana partiron quince camións (o 10% da flota que veu alimentando de carbón a central nestes últimos tempos) cara a Jaén buscar croios procedentes da produción aceiteira andaluza, para probar a queimalos na central, mesturados con carbón, como posible medio, disque, de manter a produción de electricidade e a actividade da planta, evitando que se contabilicen as emisións de CO2 que están por tras da decisión do peche da fábrica e das regulamentacións europeas que a empresa pon como razón para a súa non rendibilidade. Trátase do chamado mercado europeo de emisións vixente desde 2005 para penalizar as emisións e que foi moi criticado pola súa escasa eficacia á hora de frear o quecemento global. É dicir, como o carbón xa non nos sae a conta queimalo (conta económica, xa que ambientalmente nunca compensou), imos queimar algún tipo de biomasa que non nos penalicen por usar. Pero aquí hai un par de grandes trampas: a primeira é que non se está a contabilizar (externalízanse novamente as emisións contaminantes) as emisións producidas polo transporte en vehículos de gran tonelaxe con motor de explosión a gasóleo durante os máis de 1800 Km entre As Pontes e Jaén, pola N-VI, en cada viaxe de ida e volta. De feito é continuar coa mesma trampa que até o de agora, pois tampouco se contabiliza o combustible dos barcos que viñan traendo o carbón desde Indonesia. A outra trampa é menos obvia, pero Pedro Prieto (de AEREN) e mais Carlos de Castro (do GEES da Universidade de Valladolid) ilústrannos sobre ela. Estes expertos explican que farían falta tres millóns de toneladas de croios de oliva cada ano para substituír totalmente o aproximadamente millón e medio de toneladas de carbón que viña queimando a central, dado que o poder calorífico do croio de oliva vén sendo a metade có da mestura de carbóns. E un millón e medio se se pretende mesturar ao 50% co carbón. Mais a produción de oliva total en España (o meirande produtor mundial) é de 6,2 millóns de toneladas, das que se obteñen tan só 420 mil toneladas de croios, das que só se comercializan 323.500 Tn. Isto quere dicir que farían falta, nin máis nin menos, dez veces a produción dispoñible total española de croios para alimentar a central. Aínda por riba, isto implicaría, cada ano, un convoi de 120 mil camións de 25 Tn facendo a viaxe Galiza-Andalucía. Como adoita suceder en cuestións de transición enerxética, fica claro que se está a falar sen botar as contas. E sen pensar na contaminación que tamén causa queimar este tipo de alternativas ao carbón.

Nin o croio da oliva nin a biomasa local teñen sentido enerxético nin ambiental como alternativas renovables ao carbón.

Quinta

A alternativa renovable ao carbón é a biomasa. Falso. Malia que é certo que acudir á biomasa forestal galega, por exemplo, reduciría moito as emisións derivadas do transporte de materiais importados coma os croios de oliva andaluza ou o carbón indonesio, tampouco tería sentido como unha alternativa renovable, xa que, tal e como indica o profesor De Castro, "a biomasa que se queima para producir electricidade debe considerarse unha industria mineira dos solos". Isto é debido a que, coa queima, non só o carbono senón tamén o contido en nitróxeno e outros elementos da oliva, das árbores, da palla, dos pellets, etc. se emiten cara á atmosfera no canto de retornaren ao solo do que saíron. Se non queremos empobrecer os solos, precisamos restituílos con fertilizantes sintéticos procedentes do gas natural ou da minaría, ou mediante... máis biomasa que habería que quitar doutro lado. Xa que logo, neste tipo de uso, non podemos falar dunha alternativa realmente renovable. Por isto advirte o físico —destacado participante no proxecto MEDEAS de modelización da transición enerxética— de que este tipo de uso da biomasa "emite máis CO2 cós combustibles fósiles", e de que todo o que implique queima de recursos vai en contra dunha "economía circular".

En resumo, as centrais térmicas teñen sentido cando producen a partir dun combustible local, e por iso se crean en determinadas localizacións onde se achaban eses recursos, nomeadamente fósiles. Cando estes, polo seu carácter finito e mais polo inasumible das súas emisións, remata de ser viable (caso das Pontes e do resto de centrais térmicas de carbón do mundo), xa non sae a conta economicamente —nin moito menos desde o punto de vista ecolóxico— teimar en mantelas activas queimando calquera outro tipo de combustibles. O que cómpre é aceptar que estamos a quedar sen estas fontes enerxéticas e que non hai substituto para moitos dos seus usos e en moita da súa escala actual. E que iso múdao todo dun xeito radical e permanente. Xa que logo, a transición enerxética implica non só un troco dunhas enerxías por outras, senón antes que nada un menor consumo total e unha masiva reconversión enerxética, económica, social e laboral cara a outras actividades máis locais, menos industriais, máis centradas nas necesidades humanas básicas e na reconstrución dun metabolismo que volva ter cabida dentro dos límites da biosfera.

Sobre este blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas las entradas

Relacionadas

Elecciones 10N
¿Más País o Unidas Podemos? cuál es el mejor programa económico
Más allá de lo similares que puedan ser sus programas electorales, en la cuestión económica hay algunas diferencias entre ambas formaciones políticas.
3 Comentarios
Anónim 12:00 23/10/2019

Muy buen artículo. Endesa, además, lleva machacando los ríos gallegos desde hace décadas con sus presas hidroeléctricas, especialmente significativo es el ejemplo del río Eume. La sobreexplotación hidroeléctrica de Galicia, el país de los mil ríos, que muchas veces ha llevado al fluviocidio, ha sido repetidamente señalada con acierto por organizaciones como Ríos con Vida. No solo sobran térmicas, también algunas presas. Urge un decrecimiento energético (y material). Con este enfoque, Manuel Casal Lodeiro es siempre una referencia a tener en cuenta al hablar de estos asuntos.

Responder
1
1
#41861 19:58 22/10/2019

E depois o dos 350km ida e volta entre As Pontes e Jaén já é incrível. Só de ida já devem ser perto dos 1000 km. Vê-se que votou moi mal as contas o que acusa no artigo a outros de votar mal as contas.

Ademais de que quere mandar os camiões pola Nacional Sexta, o pobre ainda não se deveu enteirar que existem as autoestradas.

Do resto do artigo não opino, até pode ser verdade o que nele diz, ou podem ser invenções/tergiversações suas como as anteriores.

Responder
0
0
#41859 19:51 22/10/2019

Que enorme ego tem que ter o autor para andar inventando nomes estrafalarios para os ossos de azeitona que ele insiste em chamar croios de oliva!!!

Ridículo total.

Responder
0
0
Sobre este blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas las entradas

Destacadas

Juicio del 1 de Octubre
Medio millar de juristas denuncian que la sentencia del Procés vulnera el principio de legalidad

El informe publicado por la plataforma International Trial Watch sobre la sentencia del Tribunal Supremo señala que esta viola los derechos fundamentales por falta de previsión jurídica y por menospreciar los derechos de reunión y expresión.

Minería
Peña Zafra de Abajo, resistir entre polvo

Una comunidad rural de Murcia se organiza para defender el territorio del extractivismo que amenaza con enterrar sus casas, cultivos, valores ambientales y culturales.

Rojava
Una cadena internacional de mujeres para defender Rojava

La campaña Women Defend Rojava apela a la solidaridad de las mujeres para defender el proyecto político del Confederalismo Democrático que, tras haber vencido al Daesh, ahora se enfrenta a la invasión de Turquía. El pasado 9 de noviembre estuvieron en La Ingobernable, en un encuentro que dejó el germen de un nuevo comité de apoyo, grupo que viene a sumarse a una larga lista en varias ciudades del Estado y de Europa. 

Minería
Cómo la minería perturba el interior de Murcia
Ecologistas en Acción Murcia y ACUNA señalan los impactos ambientales y culturales de la minería en el territorio de Peña Zafra de Abajo, Balonga y Quibas.
Represión
De pertenencia a banda armada a recibimientos de presos: 102 años por solidarizarse

La Audiencia Nacional considera a Causa Galiza y Ceivar organizaciones criminales para la comisión de delitos de enaltecimiento, y solicita la ilegalización de ambas y 102 años de cárcel para 12 de sus miembros.

Bolivia
“No se acaba por ley con el racismo y en Bolivia ha habido un golpe racista y fascista”

Adriana Guzmán representa al feminismo comunitario antipatriarcal boliviano. Forma parte de los movimientos sociales que llevan días manifestándose continuamente para denunciar que lo que ha habido en Bolivia ha sido un golpe de Estado que ha derivado en la salida de Evo Morales del país.

Últimas

Elecciones 10N
Carabanchel y de nuevo el miedo

Cada papeleta de Vox que cogía una mano humana era un trallazo en el alma de quien fue una niña que vio a sus mayores tener verdadero miedo a hacer o decir lo inconveniente. Una niña a la que le contaban los “paseados” de los pueblos de sus padres en León durante la guerra, y los fusilados de después.

Flamenco
Pedro Lópeh: “Es esta una época de mucho sufrimiento, de odio y al final el flamenco habla de eso”
Este viernes Pedro Lópeh lleva a Mérida ‘Ramo de coplas y caminos’, una introducción sentimental al cante, un mapa con indicaciones llanas para todos los que quieren acercarse al flamenco.
Represión
Resistência Galega, un concepto

La operación contra Causa Galiza y Ceivar se articula en base a la vinculación de estas organizaciones con Resistência Galega. Pero incluso la existencia de este grupo resulta controvertida.

Tribuna
Cómo gobernar a La Ingobernable. Relatos de una negociación imposible

El exconcejal Pablo Carmona explica cómo desde la corporación municipal anterior se evitó reconocer a La Ingobernable como sujeto político y por qué la perspectiva de una cesión del espacio nunca estuvo encima de la mesa.

Música
Buscando el hechizo de la música negra
“Sin swing y sin baile, la música tiene poco aliciente”, asegura el periodista Jaime Bajo, quien ha recopilado en un libro 20 entrevistas a músicos que tratan de descifrar el hechizo del ‘groove’.
Bolivia
Bolivia: la venganza de la Media Luna

Estamos ante la respuesta viril y torpona de aquellos que temen perder sus privilegios. Estamos ante una ofensiva oligárquica, frustrada por la imposibilidad de derrotar al MAS en las urnas. Estamos, en definitiva, ante la venganza de la Media Luna.

Fútbol
Las futbolistas de primera división comenzarán su huelga este fin de semana

El pasado 22 de octubre las futbolistas decidieron por mayoría ir a la huelga en la novena jornada si no se llegaba a un acuerdo con la Asociación de Clubes de Fútbol Femeninos, ACFF en el que se recogieran sus demandas de mínimos. Las profesionales se rebelan contra los bajos salarios, la alta parcialidad en los contratos y la falta de derechos laborales.