Economía
Mentiras sobre o peche da térmica das Pontes

O debate que se está a dar no país sobre o peche da central está inzado de falsidades.

Electricas

Coordinador do Instituto Resiliencia

18 oct 2019 08:34

O anuncio do peche da central térmica das Pontes, propiedade de ENDESA, disparou nas últimas semanas no país un debate no que se escoitan certas afirmacións que non por máis repetidas e mesmo asumidas transversalmente por todo o arco político, sindical e mesmo social, non deixan de ser mentira. Ou, cando menos, falsidades, pois non podemos presumir a intención de enganar, desde logo non en todos os actores implicados na súa difusión. Analizaremos neste texto varias delas.

Primeira

Galiza (e, especialmente, as localidades das Pontes e veciñas) precisa a continuidade da central das Pontes. Falso. Aínda que é certo que a actividade da central veu fornecendo dun emprego directo e indirecto importante na bisbarra, non deixa de ser unha industria, unha empresa máis... non a única posible. Tal e como antes da central existían outras actividades económicas básicas para a zona, despois dela han existir outras. Nos procesos de industrialización, reconversión e desindustrialización as fontes de emprego e de ingresos mudan, evolucionan nunha dirección ou noutra. Non se pode pretender que un sector económico sexa eterno... polo menos non un que depende de recursos fósiles. Teimar en que só ENDESA e só con esta central pode ofrecer medios de vida á poboación local é pechar os ollos a outras posibilidades económicas, e autolimitar dun xeito inxustificado o debate social. E, desde logo, teimar en manter unha actividade de queima de carbón que serve para abastecer necesidades alleas ao país, como algúns se atreven a propor (mesmo cun discurso épico: "Defenderemos as centrais térmicas ata as últimas consecuencias. Galicia non se rende!", proclamou no Parlamento o conselleiro Conde), unha irresponsabilidade que agravaría a mudanza climática simplemente en troco de pospoñer durante un tempo o seu peche por esgotamento do carbón ou do petróleo que serve para nolo traer do outro cabo do mundo.

Non hai ningunha razón para que a alternativa á central térmica das Pontes teña que ser necesariamente unha alternativa de tipo industrial.

Segunda

Se pecha a central, é preciso reindustrializar, é dicir, instalar outras industrias. Falso. Como indicabamos antes, non é que sexa falso que a única actividade económica posible na zona sexa a xeración de electricidade mediante a queima dun tipo ou doutro de combustible, senón que nin tan sequera ten necesariamente que ser un tipo de actividade industrial. O noso país mantivo a súa poboación cun nivel moi baixo de industrialización até épocas historicamente moi recentes, e dado o proceso de declive enerxético no que estamos inmersos non soamente nós senón todo o planeta, terá que volver ser así nun prazo máis longo ou máis curto. Xa que logo, se o camiño da rerruralización e reagrarización do país, baseada nesas riquezas que a xeración de Castelao soubo ver tan ben (terra, montes, rías, mar), é inevitable, fariamos mellor en ilo asumindo canto antes e comezar a derivar planificadamente a man de obra excedente das industrias que vaian pechando, cara a esa nova-vella economía, coas axudas ou subsidios que foren precisos, mesmo dentro do sector público ou comunitario. Ademais, esa reconversión económica e laboral, pode e debe facerse no sentido de abandonar traballos que contribúen ao colapso ecolóxico (un de cuxos expoñentes máis claros é a mudanza climática) e trocalos por traballos que axuden a reparar o dano feito pola Era Industrial, e a incrementar a resiliencia local (maximizando a soberanía alimentar, por exemplo) tanto desta bisbarra como do conxunto do país. É comprensible que unha mudanza tan profunda levante todo tipo de temores pola súa dificultade e porque habería que facelo en pouco tempo, pero a alternativa de continuar como até o de agora é sinxelamente inviable desde o punto de vista ambiental, xeolóxico, termodinámico e mesmo económico.

Terceira

Se pecha a central, Galiza deixará de ser excedentaria en enerxía. Falso. Estas declaracións do presidente Feixó, que amosan unha absoluta ignorancia sobre a realidade do metabolismo enerxético do país, dos seus inputs e outputs, merecería unha fulminante dimisión se as chega a facer no terreo económico, por exemplo, trabucándose ou mentindo intencionadamente acerca do déficit ou superávit monetario da Comunidade Autónoma. Mais o nivel de ignorancia entre a nosa clase política é tal que non consta ningún membro da oposición non xa que lle pedise a dimisión por falsear ese dato, senón que simplemente llo corrixise publicamente; nin tan sequera a ministra de Transición Enerxética diante de quen argumentou tal disparate, e que se supón perfectamente informada da realidade enerxética española e galega. En primeiro lugar, con central das Pontes ou sen ela, Galiza non é excedentaria en enerxía. En segundo lugar, dado que para producir nesta central unha cantidade N de xigawatts de enerxía en forma eléctrica débese queimar unha cantidade M de xigawatts equivalentes de carbón, sendo M>N porque a termodinámica fai que o rendemento da conversión sexa inferior á unidade (35% neste caso), e dado que ese carbón é importado (polo tanto conta no debe do saldo enerxético do país), non soamente non perdemos ningún carácter excedentario inexistente, senón que, pola contra, o peche da central melloraría o saldo enerxético galego, reducindo o seu carácter deficitario! Deixariamos de producir 5.203 GWh/ano de electricidade, que equivalen a 18,7 petajoules, pero aforrariamos importar 56 petajoules de carbón. E se incorporamos aos cálculos a unidade de ciclo combinado da central que queima gas natural, sucede algo semellante.

A afirmación do presidente Feixó de que sen a central Galiza deixaría de ser excedentaria enerxeticamente é un disparate.

Cuarta

Pódese manter a central queimando combustibles alternativos como os croios de oliva. Falso. Na pasada semana partiron quince camións (o 10% da flota que veu alimentando de carbón a central nestes últimos tempos) cara a Jaén buscar croios procedentes da produción aceiteira andaluza, para probar a queimalos na central, mesturados con carbón, como posible medio, disque, de manter a produción de electricidade e a actividade da planta, evitando que se contabilicen as emisións de CO2 que están por tras da decisión do peche da fábrica e das regulamentacións europeas que a empresa pon como razón para a súa non rendibilidade. Trátase do chamado mercado europeo de emisións vixente desde 2005 para penalizar as emisións e que foi moi criticado pola súa escasa eficacia á hora de frear o quecemento global. É dicir, como o carbón xa non nos sae a conta queimalo (conta económica, xa que ambientalmente nunca compensou), imos queimar algún tipo de biomasa que non nos penalicen por usar. Pero aquí hai un par de grandes trampas: a primeira é que non se está a contabilizar (externalízanse novamente as emisións contaminantes) as emisións producidas polo transporte en vehículos de gran tonelaxe con motor de explosión a gasóleo durante os máis de 1800 Km entre As Pontes e Jaén, pola N-VI, en cada viaxe de ida e volta. De feito é continuar coa mesma trampa que até o de agora, pois tampouco se contabiliza o combustible dos barcos que viñan traendo o carbón desde Indonesia. A outra trampa é menos obvia, pero Pedro Prieto (de AEREN) e mais Carlos de Castro (do GEES da Universidade de Valladolid) ilústrannos sobre ela. Estes expertos explican que farían falta tres millóns de toneladas de croios de oliva cada ano para substituír totalmente o aproximadamente millón e medio de toneladas de carbón que viña queimando a central, dado que o poder calorífico do croio de oliva vén sendo a metade có da mestura de carbóns. E un millón e medio se se pretende mesturar ao 50% co carbón. Mais a produción de oliva total en España (o meirande produtor mundial) é de 6,2 millóns de toneladas, das que se obteñen tan só 420 mil toneladas de croios, das que só se comercializan 323.500 Tn. Isto quere dicir que farían falta, nin máis nin menos, dez veces a produción dispoñible total española de croios para alimentar a central. Aínda por riba, isto implicaría, cada ano, un convoi de 120 mil camións de 25 Tn facendo a viaxe Galiza-Andalucía. Como adoita suceder en cuestións de transición enerxética, fica claro que se está a falar sen botar as contas. E sen pensar na contaminación que tamén causa queimar este tipo de alternativas ao carbón.

Nin o croio da oliva nin a biomasa local teñen sentido enerxético nin ambiental como alternativas renovables ao carbón.

Quinta

A alternativa renovable ao carbón é a biomasa. Falso. Malia que é certo que acudir á biomasa forestal galega, por exemplo, reduciría moito as emisións derivadas do transporte de materiais importados coma os croios de oliva andaluza ou o carbón indonesio, tampouco tería sentido como unha alternativa renovable, xa que, tal e como indica o profesor De Castro, "a biomasa que se queima para producir electricidade debe considerarse unha industria mineira dos solos". Isto é debido a que, coa queima, non só o carbono senón tamén o contido en nitróxeno e outros elementos da oliva, das árbores, da palla, dos pellets, etc. se emiten cara á atmosfera no canto de retornaren ao solo do que saíron. Se non queremos empobrecer os solos, precisamos restituílos con fertilizantes sintéticos procedentes do gas natural ou da minaría, ou mediante... máis biomasa que habería que quitar doutro lado. Xa que logo, neste tipo de uso, non podemos falar dunha alternativa realmente renovable. Por isto advirte o físico —destacado participante no proxecto MEDEAS de modelización da transición enerxética— de que este tipo de uso da biomasa "emite máis CO2 cós combustibles fósiles", e de que todo o que implique queima de recursos vai en contra dunha "economía circular".

En resumo, as centrais térmicas teñen sentido cando producen a partir dun combustible local, e por iso se crean en determinadas localizacións onde se achaban eses recursos, nomeadamente fósiles. Cando estes, polo seu carácter finito e mais polo inasumible das súas emisións, remata de ser viable (caso das Pontes e do resto de centrais térmicas de carbón do mundo), xa non sae a conta economicamente —nin moito menos desde o punto de vista ecolóxico— teimar en mantelas activas queimando calquera outro tipo de combustibles. O que cómpre é aceptar que estamos a quedar sen estas fontes enerxéticas e que non hai substituto para moitos dos seus usos e en moita da súa escala actual. E que iso múdao todo dun xeito radical e permanente. Xa que logo, a transición enerxética implica non só un troco dunhas enerxías por outras, senón antes que nada un menor consumo total e unha masiva reconversión enerxética, económica, social e laboral cara a outras actividades máis locais, menos industriais, máis centradas nas necesidades humanas básicas e na reconstrución dun metabolismo que volva ter cabida dentro dos límites da biosfera.

Sobre este blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas las entradas

Relacionadas

Unión Europea
Mucho Merkel y poco Sánchez en la propuesta de la Comisión Europea

La propuesta presentada hoy por la Comisión Europea, Next Generation EU, constaría de 750.000 millones de euros de los cuales dos tercios serían en transferencias directas y un tercio en préstamos. Pero sus condicionantes siguen siendo una incógnita.

Multinacionales
Dinero público que no cuida: ¿a qué empresas se está rescatando?

El paradigma neoliberal desprestigió, hasta hacerla desaparecer, la idea de que pudiera existir una banca pública para satisfacer las necesidades financieras de la población. Pero no ocurrió lo mismo con la financiación para las grandes empresas. 

Laboral
Presente y futuro del empleo tras el covid-19, ¿hacia dónde vamos?

La “nueva normalidad” no está escrita. Su forma y fondo serán el resultado de si se imponen los intereses de la patronal o de las trabajadoras y trabajadores. Por ello, recuperar la fuerza del sindicalismo es imprescindible para salir de esta crisis con más derechos.

3 Comentarios
Anónim 12:00 23/10/2019

Muy buen artículo. Endesa, además, lleva machacando los ríos gallegos desde hace décadas con sus presas hidroeléctricas, especialmente significativo es el ejemplo del río Eume. La sobreexplotación hidroeléctrica de Galicia, el país de los mil ríos, que muchas veces ha llevado al fluviocidio, ha sido repetidamente señalada con acierto por organizaciones como Ríos con Vida. No solo sobran térmicas, también algunas presas. Urge un decrecimiento energético (y material). Con este enfoque, Manuel Casal Lodeiro es siempre una referencia a tener en cuenta al hablar de estos asuntos.

Responder
1
1
#41861 19:58 22/10/2019

E depois o dos 350km ida e volta entre As Pontes e Jaén já é incrível. Só de ida já devem ser perto dos 1000 km. Vê-se que votou moi mal as contas o que acusa no artigo a outros de votar mal as contas.

Ademais de que quere mandar os camiões pola Nacional Sexta, o pobre ainda não se deveu enteirar que existem as autoestradas.

Do resto do artigo não opino, até pode ser verdade o que nele diz, ou podem ser invenções/tergiversações suas como as anteriores.

Responder
0
0
#41859 19:51 22/10/2019

Que enorme ego tem que ter o autor para andar inventando nomes estrafalarios para os ossos de azeitona que ele insiste em chamar croios de oliva!!!

Ridículo total.

Responder
0
0
Sobre este blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas las entradas

Destacadas

Industria
Nissan anuncia que se va de Barcelona y deja en el aire 23.000 empleos

La multinacional japonesa cierra su principal planta en España. El Ministerio de Industria anuncia que seguirá ofreciendo subvenciones que eviten el cierre.

Vivienda
Las ayudas al alquiler se quedan cortas y no terminan de llegar

Los grandes bancos siguen sin firmar el convenio para distribuir los microcréditos del ICO para la familias más afectadas por la crisis social y sanitaria. Mientras, en la Comunidad de Madrid las ayudas directas al alquiler se agotan en la primera semana.

8 de marzo
Testigos del informe de la Guardia Civil: “Mi declaración se ha tergiversado”
Dos de los cinco integrantes de CGT que aparecen en el informe de la Guardia Civil que culpa al Gobierno de no haber tomado medidas pese a conocer la situación de emergencia por el coronavirus aseguran que se han manipulado sus declaraciones. El sindicato estudia emprender acciones legales por lo que considera un “montaje” para desacreditar al movimiento feminista.
Migración
Helena Maleno, una vida en muchas vidas

La periodista e investigadora ha presentado Mujer de frontera. Defender el derecho a la vida no es un delito, editado por Península, un libro que nace de las luchas y resistencias compartidas con las comunidades migrantes.

Servicios públicos
‘Quiero un corazón contento’, la melodía a favor de los servicios públicos

Con el nombre Quiero un corazón contento la campaña convoca a la ciudadanía a salir el próximo sábado 30 de mayo, a las 13h, a sus balcones y ventanas.

Laboral
CNT exige al Gobierno una regulación del teletrabajo

El sindicato ha publicado una demanda que ha trasladado al Gobierno en la que piden una regulación legal del trabajo a distancia que permita su implementación de forma permanente en las empresas.

Crisis económica
Hong Kong, algo más que una ficha en la disputa de China por la hegemonía global

Los medios occidentales amplifican las protestas en Hong Kong, un “problema interno” de China que confluye con los temores del establishment a que las sociedades europeas simpaticen más con el país dirigido por Xi Jinping.

Música
Belén Gopegui pone letra a las nuevas canciones de Milagros, el grupo coral que salió de un colegio público

De empezar a cantar en clase con su profesora a participar en uno de los mayores éxitos de Rosalía, la peculiar trayectoria del grupo coral Milagros añade ahora otro capítulo destacado: las letras de sus nuevas canciones llevan la firma de la escritora Belén Gopegui.

Migración
Empadronamiento sin domicilio fijo, el negocio de un derecho que los ayuntamientos se niegan a reconocer

Las trabas burocráticas que aplican la mayoría de ayuntamientos al proceso especial de empadronamiento incumplen la normativa vigente sobre el acceso al padrón, que debe ser facilitado con independencia de la situación administrativa o habitacional de las personas que residen en cada municipio. Los impedimentos constantes han dado origen a un negocio paralelo donde se debe pagar a terceras personas por los documentos que la administración exige.

Últimas

Residencias de mayores
No tenemos perdón (ni vergüenza)
Se preparan protocolos para abrir comercios o terrazas pero, ¿para cuándo un protocolo para visitar a nuestros familiares en las residencias?
Cine
Ejercicios espirituales en una pandemia
Tres destacadas obras de creadores vascos han especulado recientemente sobre ciertas virtudes del confinamiento.
Educación pública
Las AMPAS andaluzas proponen una bateria de medidas para afrontar el curso escolar postcovid

Reducir la ratio, contratar más personal, crear los puestos de enfermería escolar y educación social, aumentar el presupuesto de los centros o restar importancia al libro de texto. Son algunas de la medidas propuestas por CODAPA, la mayor confederación de AMPAS de Andalucía, para afrontar en la autonomía el próximo curso escolar, el primera de la era postcovid.