Medio rural
Urxe unha xestión responsable do territorio

Antonio Manuel Estévez Prieto continúa analizando as consecuencias do cultivo do eucalipto en Galiza, que supoñen un cataclismo instantáneo por ignición do noso ecosistema pola falta de políticas territoriais acertadas no medio rural.

Eucalipto Galiza_3
A masa forestal adicada ao monocultivo do eucalipto aumenta de xeito alarmante. Pablo Santiago

publicado
2018-04-05 08:52

No primeiro artigo analizabamos os impactos sociais e os elementos técnicos do monocultivo do eucalipto en Galiza dende unha perspectiva da economía clásica na cal agora afondaremos. Polo que cabe preguntarse: ¿De que xeito se agarda cambiar os designios que marca a macroeconomía e loitar contra o "custo de oportunidade"? Pois este é o termo que se usa en economía financeira para definir o inferno de Dante, que xa se describiu antes na fábula da galiña dos ovos de ouro. ¿Están a pensalo facer de balde, sen achegar dende a administración ningún apoio que faga inclinar o prato da balanza? ¿Pretenden seguir promovendo esa economía destrutiva e atropelada que supón o eucalipto, propia dun país do terceiro mundo en vías de desenvolvemento.

Parece que á administración non lle importa converter en monocultivo unha especie alóctona, cunha bioloxía marcadamente invasora e totalmente exenta de beneficios para a flora e fauna autóctonas, é comprometer a todo o país por xeracións. Magnífica proposta de 20.000 hectáreas de castiñeiro, serían mellor 200.000, pero ¿Como acadar tan só 2000 se a quenda de corta do eucalipto son 13-15 anos fronte á outra que, no mellor dos casos e na mellor “aptitude do sitio” ascende a 35-40? ¿Sen incentivar economicamente á segunda e, polo menos, restrinxir a plantación da primeira con algún tipo de medida, normativa, limitación ou facéndoa menos atractiva? ¿Por qué en Alemania se fomenta de xeito decidido dende os estados federais a plantación de caducifolias autóctonas como o carballo albar (Quercus petraea) se están no paralelo 51 e a quenda de corta son 110-120 anos? ¿Por que en Galiza non se pode facer no paralelo 42 coa quenda de corta do carballo (Quercus robur) en 80 e o castiñeiro en 40?

A falacia do eucalipto como futuro do noso monte

Polo tanto, pensar no eucalipto en Galiza como unha opción de futuro é crer que a sociedade moderna pensa que a biodiversidade non vale nada, que a regulación hidrolóxica tampouco, que a edafoloxía e fertilidade son meros romanticismos, que o clima é algo secundario fronte a produción de pasta de papel -pasta da cal dependen bastante menos postos de traballo que os habitantes que abandonan o rural galego todos os días cara a un futuro incerto nas cidades doutros lares- que a paisaxe non forma parte da identidade de un pobo e, en definitiva, que os valores intrínsecos dunha cultura popular non están absolutamente ligados ao medio onde se desenvolve. Pero penso que nesta esperanzadora plataforma creada, non imos caer no xogo nin tampouco na trampa de cuantificar monetariamente a biodiversidade, o chan, o clima ou a paisaxe, precisamente porque non ten prezo, e, como dicía Antonio Machado: "todo paparón confunde prezo e valor".

Deberíanselles ditar ordes de afastamento ao sector público a quen defende a práctica do desenvolvemento sostible ao mesmo tempo que o avance do eucalipto. É unha grande idiotez e incoherencia.

hectáreas eucalipto

As políticas de xestión do territorio como solución

Agora se dividimos os 170.000.000 de euros de gasto en extinción entre os 2.000.000 de hectáreas de superficie forestal,  obtemos unha cifra de 85 € por hectárea Por que ese “custo de oportunidade” do eucalipto, en que se prefire obter o rendemento -por pequeno que este sexa- nun prazo de tempo moi curto, e que está marcando unha apocalipse ambiental sen precedentes en Galiza, non o poñemos a traballar cara a nós? Por que non se ofertan eses cartos como axudas anuais para fomentar o compromiso do silvicultor con non volver a plantar esta especie ou, incluso, comprometerse a desentalala -reducindo de forma evidente a susceptibilidade dos incendios- para recibir bastante máis ó ano do que lle produciría ter plantado eucalipto?

Alguén dubida que un propietario con tres hectáreas, ofrecéndolle unha cantidade de máis de 250 euros anuais por elas (85 €/Ha), recibindo a percepción dende o primeiro ano -non precisando agardar os 13-15 consabidos anos á quenda de corta do eucalipto- se apuntaría sen pensalo a non plantar esta especie e manter a parcela limpa e deixando medrar os carballos e as especies autóctonas, con índices de combustibilidade inmensamente menores segundo estudos elaborados polo INI no ano 1989? Alén de que tamén por rexeneración espontánea xermolarán e arraigarán, facendo diminuír de forma extraordinaria a casuística dos lumes ata chegar a unha situación de equilibrio sorprendentemente rápida no tempo. Aquelas persoas ou administracións que o dubiden, que proben a visitar o rural galego algunha vez e que o formulen ao primeiro que encontren.

situación monte eucalipto

Mais agora vén o mellor, o incrible, 85 euros multiplicados por 13 anos de duración da quenda de corta do eucalipto dan 1.105 Euros por hectárea. Recordemos os anteriores 500 Euros recortados por múltiples gastos de plantación. Unha cantidade que, os propietarios que lle quixeran dar aos seus terreos a cualificación de libres de especies incendiarias, poderían percibir só por velos medrar en harmonía co medio, mentres deciden que opción realista de desenvolvemento sostible destinarlle e así rendibilizalos moito máis que coa plantación de eucalipto. Esta si sería unha decisión que lle salvaría a vida ó rural galego e lle devolvería a súa dignidade. Paulatinamente, e moito máis rápido do que se podería imaxinar ninguén o problema dos lumes entraría nunha irreversible fase de regresión.

Esta situación é de total perplexidade, pois gastamos inxentes cantidades de diñeiro en extinción de incendios mentres enchemos o monte de gasolina.

De recente actualidade son as declaracións do presidente da Xunta  no programa “Salvados”, nas cales dicía que “o monte en Galicia non arde, queimano”. Conviría recordarlle o señor presidente, que é un home de letras, algo de física elemental, tal así como que para que se produza unha combustión fai falla a seguinte ecuación: K = O + F + C; onde K é a propia combustión, O é o osíxeno, F é a fonte de ignición e, por último, C é o combustible. A referida afirmación, ou ben é unha grande inxenuidade pola súa parte ou ben é froito dun enorme desatino. ¿Por que querer seguir centrándose en imponderables pertencentes aos integrantes do grupo F, esquecendo por completo a actuación sobre os integrantes do grupo C?. Sabendo que F, chámese Pepe ou Manolo, queime por vinganza ou por patoloxía, como variable dependente, non pode progresar en ausencia de C, que é a auténtica variable independente. Se se me permite a metáfora, centrarse na fonte de ignición sen facer nada por frear a cantidade de combustible constitúe unha magnífica “cortina de fume” para non abordar de forma coherente a cuestión dos lumes e non falar de onde radica o verdadeiro problema. En definitiva, se esa é a reflexión da Xunta, o drama do eucalipto en Galiza non deixa de ter unha connotación irracional e, sobre todo, absurda, algo moi inherente ó animal vertical segundo Konrad Lorenz.

Relacionadas

Galicia
A receita de Margarita: coenllo á tarteira

Se a través da gastronomía se pode coñecer unha cultura, pensei que o mellor xeito de coñecer a miña aldea —e en xeral a vida no rural galego—, era aproximándome ao que se cociña nas súas casas.

Adicarei este espazo do blog Rehabitar o rural á documentación das receitas tradicionais galegas co fin de valorizalas, compartilas e desfrutalas.

Galicia
O Xantar Galego: A arte de comer

É hora. O cheiro xa inunda a cociña. A porta do forno ábrese e, con moita delicadeza, como se o que se levara nas mans fora un bebé, sácase a bandexa co pan de millo. A súa cortiza gretada non coopera co coitelo cando este quere atravesala. Cando o logra, a folla de metal deslízase con facilidade ata abaixo, como se, no canto de pan, estivera a cortar un anaco de nube que se vai facendo faragullas. Non é momento de ser civilizados. O recendo e a pinta que ten o pan vólvennos ansiosos e, dispostos a queimarnos os dedos, atacamos o bolo a beliscos. Cando o pan finalmente fai contacto co padal, debúxase ledicia en todas as facianas. A cociña é quizais o único lugar no que podo presenciar o gozo auténtico e desinhibido percorrer os corpos das miñas veciñas.

1 Comentario
#12914 24:25 5/4/2018

Bo artigo, moi necesario darlle forma á xestión do territorio despois da boa noticia que nos deu o comité cientifico do ministerio hai uns dias: http://praza.gal/movementos-sociais/16397/o-comite-cientifico-do-ministerio-resolve-que-o-eucalipto-e-unha-especie-invasora-e-recomenda-a-sua-erradicacion/

Responder
1
0

Destacadas

Dependencia
Los fondos de inversión desembarcan en el cuidado de mayores

En Madrid existen 426 residencias para la tercera edad, de las que 25 son 100% públicas y 18 tienen su gestión externalizada. El resto son privadas, un pastel que no pasa desapercibido a las empresas que buscan maximizar la rentabilidad del cuidado de personas mayores.

Medios de comunicación
Mentira la mentira, mentira la verdad
Para controlar la veracidad de lo que leemos, escuchamos o vemos, el colectivo Xnet propone una verificación previa de la información que se difunde, basada en saber quién crea y paga las ‘fake news’ y quién cobra por crearlas y viralizarlas.
Bolivia
El golpe anunciado que Evo Morales no supo prever (y 2)

Los golpistas lanzan una carrera contrarreloj para aplastar brutalmente la resistencia popular, inhabilitar a Evo Morales y García Linera y desmontar los logros de la revolución antes de convocar nuevas elecciones.

Corrupción
Griñán condenado a seis años de cárcel y nueve de inhabilitación para Chaves

La audiencia de Sevilla condena por malversación a José Antonio Griñán y a Manuel Chaves por prevaricación a causa de las prejubilaciones en Andalucía, conocidas como “caso de los ERE”.

Internet
El presente como distopía ochentera

¿Cómo juzgaríamos el mundo actual en caso de poder observarlo desde la perspectiva de los años 80?

Literatura
Luna Miguel: “La generación de escritores macho ya se está muriendo”
La escritora y periodista Luna Miguel se suma con ‘El coloquio de las perras’ al trabajo de recuperación gracias al cual, si estás atenta, tu lista de lecturas pendientes tendrá pocos autores de los de siempre.

Últimas

Violencia machista
El negocio tras la violencia machista

Muchos medios de comunicación ven en los feminicidios oportunidades para aumentar sus ingresos, vulnerando los derechos de las víctimas e ignorando sistemáticamente los códigos deontológicos. Las presiones y la misoginia en los medios, la precariedad y la falta de especialización dificultan la buena praxis de las y los periodistas.