Obituario
Xesús Alonso Montero, o mestre que quería ser comunista de maior

Nos días nos que fun designado Secretario de Estado de Xuventude e Infancia, dentro da permanente campaña de acoso e derribo da ultradereira, fun obxecto de sinalamento nun medio da extrema dereita por unha foto na que celebrabamos en Vigo o 90 aniversario da fundación do PCE varios militantes comunistas. Nela, portando unha bandeira vermella coas “ferramentas” —fouce e martelo— apareciamos varias persoas, entre outros os inesquecibles Luis Ferreiro e Waldino Varela, o meu benquerido Carlos Núñez e Xesús Alonso Montero, puño en alto, sostendo a bandeira con orgullo e firmeza.

Curioso que para a horda fascista esa foto fose obxecto de sinalamento sendo para min, pola contra, unha das máis prezadas que conservo.

Ao coñecer o pasamento de Xesús Alonso Montero este xoves, lembrei esa fotografía (que tamén recolle no apéndice gráfico a recente biografía de Carlos Núñez publicada por Galaxia), porque contén sen dúbida unha parte substancial da historia do antifranquismo galego con mirada comunista e porque nela un sindicalista do naval de Teis, un tipógrafo e exconcelleiro comunista, un traballador retornado da emigración e un catedrático de lingua galega sostiñan o pano co orgullo de quen sostén o fío vermello da historia e o sentido central de moitas das cousas que fixeron nas súas vidas.

Porque a longa e intensa vida de Xesús Alonso Montero, catedrático de lingua galega, escritor, conferenciante, autor de innumerables obras, ensaios, artigos, estudos de memoria democrática e profesor de numerosas xeracións de vigueses e lugueses, non se pode entender sen ese fío vermello tecido arredor da militancia comunista da que sempre fixo gala e que lle serviu para encadrar toda a súa profusa obra lingüística e cultural.

Xesús, nado no 1928, ingresa no PCE no ano 1962 antes de licenciarse en Filosofía e Letras en Madrid. A súa militancia derivou en numerosas represalias e foi catedrático de lingua e literatura española en diversas escolas de maxisterio en Palencia, Vigo ou Madrid. Posteriormente desempeñou a súa laboura docente en Vigo ate incoporarse á Universidade de Santiago. Foi autor dunha monumental obra vencellada á nosa lingua e xa no ano 1973 alertaba dos riscos para o futuro do galego no seu ensaio “Informe -dramático- sobre a lingua galega”. Membro da Real Academia Galega dende 1993, sería o seu presidente entre 2013 e 2017.

Foi ademais un brillante orador e non deixou recuncho de Galicia sen pisar para asistir a conferencias, actos de memoria histórica ou encontros culturais acompañado en moitos deles do inesquecible camarada Luis Ferreiro, que foi amigo, confidente e condutor ate que tamén a morte nolo arrebatou.

O seu maxisterio pedagóxico deixou fonda pegada en Vigo, Lugo, Madrid ou en Santiago pero, sen dúbida, foi o seu maxisterio militante —nos mellores e peores momentos do comunismo— o que trenzou unha obra profusa e didáctica da defensa da cultura e do idioma como elemento nuclear da cultura popular da clase obreira, unha lectura profundamente gramsciana que sempre defendeu fronte a outras ideas e reflexións do eido da lingua e cultura galegas. De todo isto déixanos orfos sen dúbida.

E como orfos responsables coa herdanza só nos queda vindicar a súa obra e ensinanzas e cumprir o mandato que expresaba aló polo 2007 nunha entrevista nun xornal: “o día que me incineren haberá unha bandeira do PC, nin de España nin de Galicia. Interpretarase a Internacional e lerase un texto en castelán de Cernuda, 1936, e un texto en galego de Curros Enriquez, A Rosalía. Serán as miñas honras fúnebres”. Sexa así. Grazas mestre.