Laboral
Krisiak lanaren ekonomian izan dituen ondorioak aztergai

Lan ordainduaren feminizazioa, sektoreen berregituraketa, adinen arteko ordezkapen eskasa eta soldaten murrizketa desorekatua dira krisiak lan harremanetan izan dituen lau ondorio nagusiak. Eredu oker hau bultzatzen duten euskal agintariak etxera bidaltzea da irtenbide bakarra.

Datuen dantza amaigabean, ekonomiaren eta lanaren bilakaera onaren kontakizuna egiten dute euskal agintariek. Epe laburreko irakurketa baikorra da nagusi, jendartean lasaigarri izan daitekeen susperraldiaren mantra hedatuz. Baina argi izan dezagun, azken «hamarkada galduan» langileen eta bereziki soldaten aurka burutu duten eraso bortitzak ez du etenik, eta ustez bukatutako krisia berriro hasteko zorian dago. Espainiako Estatistika Institutuaren datu basean azken urteko emaitzei erreparatu eta azken hamarkadako bilakaera begiratu baino ez dago. Emakume eta gizon langileentzat krisiak izan dituen lau ondorio nagusiak nabarmentzea dugu helburu ariketa honetan.

Landunen ordezkatze sexuala izan da krisiaren lehenengo ondorioa. Hamarkadaren hasieratik hona 125.000 gizon gutxiago ari dira lau herrialdeetan jardunaldi osoko lanetan, eta susperraldizko azken hiru urteetan 33.000 emakume gehiago dabiltza horrelako postuetan. Hamarkada hasieratik jardunaldi murriztuko 25.000 lanpostu gehiago sortu dira ere, eta horietatik bi heren gizonentzat izan dira. Gaur egun, emakume landunen %27 jardunaldi murriztuan dago, egoera horretan dauden gizonen %7tik oso urrun. Bereziki larria da alde hori, batez ere soldatapekoen artean. Jardunaldi osokoen batez besteko soldata 2.500 euro da; jardunaldi murriztukoena, aldiz, 1.000 euro. Galdu diren landunen bi heren norbere kontura ari ziren lanean (enpresariak, autonomoak edo kooperatibistak), eta azken herena soldatapeko langileak ziren. Ordezkatze sexual horren ondorioz, 84.000 emakume gutxiago daude etxeko lanetan, 10.000 gizon gehiagok beren jarduera etxean kokatzen dutelarik.

Sektoreen berregituraketa izan da krisiaren bigarren ondorioa. Alde batetik, 60.000 lanpostu industrial galdu ziren EAEn hamarkadako lehen sei urteetan; azken-aurrekoetan erdia baino gehiago berreskuratu ondoren, etenaldia egon zen 2017an, eta beste 15.000 lanpostu galdu dira 2018an. Nafarroak hobeto kudeatu du krisi industriala, ordea, eta azken hiru urteetan 13.000 lanpostu gehiago daude industria nagusietan. Bizkaian, ordea, 16.000 lanpostu industrial gutxiago daude 2018aren hamaieran, 2016ko azken hiruilekoarekin alderatuta. Eraikuntza dugu krisiaren ikurra, bestetik, eta sektoreak 45.000 landun gutxiago ditu lau herrialdeetan. Jarduera horiek berriz indartzeko nahian daude Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba, eta 9.000 lanpostu berri sortu ziren iaz. Neurri txikiagoan, lehen sektorea beherakada etengabean dago, eta 10.000 lanpostu galdu dira lau herrialdeetan. Nafarroak nekazari eta abeltzain jarduerak indartzen eta orekatzen dituen bitartean, sektoreko landunen erdia desagertu da hamarkadan zehar EAEn. Zerbitzuei erreparatu behar diegu, bukatzeko. Hor sortu dira lanpostu gehienak susperraldiaren urteetan, eta 20.000 gizon eta 22.000 emakume gehiago daude hainbat zerbitzutan lanean. Hala ere, 2008ko kopuruetatik urrun daude merkataritza, garraio, ostalaritza, lan tekniko, zientifiko, profesional eta kudeaketa zerbitzuen adar pribatuetako landunak, lanpostu berri gehienak adar publiko eta sozialetan kokatzen baitira.

Nafarroak hobeto kudeatu du krisi industriala, eta azken hiru urteetan 13.000 lanpostu gehiago daude industria nagusietan. Bizkaian, ordea, 16.000 lanpostu industrial gutxiago daude 2018aren hamaieran, 2016ko azken hiruilekoarekin alderatuta.

Adinen arteko desoreka larria da krisiaren hirugarren ondorio nagusia. Belaunaldien arteko lan munduaren barruko ordezkatzea eten egin da azken hamarkadan. Biztanleria osoan baino nabarmenagoa da gazteek lan munduan galdutako pisua. 16-35 urte bitarteko gazteak soldatapeko langileen %39 izatetik laurden bat baino gutxiago izatera igaro dira. Horrek behartutako inaktibitatera bultzatu ditu gazte ugari, eta asko daude bi urte baino gehiago langabezian daramaten 50.000 gizon eta emakumeen artean. Gazte gutxiago dagoen garai honetan, krisiaren hasieran baino 10.000 ikasle gehiago egotea ere harrigarria da. Edozein kasutan, gazteak ez dira inaktibo berrien artean gehiengoa, eta 70.000 jubilatu eta 25.000 ezgaitu iraunkor gehiago daude ordaindutako lan mundutik kanpo.

Errenten eta soldaten beherakada izan da krisiaren laugarren ondorioa. Batez besteko errenta erreala prezioen eboluzioa kontuan izaten duena jaitsi egin da azken hamarkadan. Lau herrialdeetan, 380 milioi euro gutxiago daude kapital errenta guztien artean, eta ia 1.600 milioi gutxiago soldaten atalean. Nabarmenak eta hazkorrak dira gainera soldatapekoen arteko aldeak. Batetik, behin-behineko eta behin betiko lanpostuetan daudenen soldaten arteko arrakala urtean 7.000 euro da emakumeen artean, eta 12.000 euro gizonen artean. Bestetik, behin betiko kontratua duten emakumeen batez besteko urteko soldatak gizonezkoenak baino 9.000 euro baxuagoak dira. Alde horiek ordukako soldatetan ere eragiten dute (hiruzpalau euro altuagoak dira gizonen soldatak), eta prestakuntza maila guztietan errepikatzen da joera hori, gainera. Laburbilduz, langileen %40k baino gehiagok 1.400 eurotik beherako soldata gordina jasotzen dute hilean, eta emakumeen erdiak eta gizonen laurdenak urtean 20.000 euro baino gutxiago jasotzen dute.

Lan ordainduaren feminizazioa, sektoreen berregituraketa, adinen arteko ordezkapen eskasa eta soldaten murrizketa desorekatua dira krisiak lan harremanetan izan dituen lau ondorio nagusiak. Eredu oker hau bultzatzen duten euskal agintariak etxera bidaltzen ez ditugun bitartean, okerrera egiten jarraituko du langileriaren bizitzak.

LANAREN EKONOMIA. HORDAGO ETA BILBHIRIA ELKARLANEAN. LOTURA HEMEN.

Audio Player


Asteko Sindikalagenda

Apirilak 5, barikua

• Gipuzkoako epaitegi eta komisaldegietako garbialdi|ko langileek grebarekin jarraitzen dute (ELA, LAB, ESK, UGT).

• Gipuzkoako adinekoen egoitzetan 27 greba eguneko deialdia egin du ELAk, apirilaren 1etik 12ra, 26tik 30era eta maiatzaren 1etik 10era.

• Eibarko Proba Bankuko langileek greba mugagabea hasi dute bi langile kaleratuak izan direlako (ELA).

• Tabakalera-ko langile bitartekariak greban jarraitzen dute.

• DIA supermerkatuko langileen greba mugagabea, bertan behera geratu da: behin behineko mobilizazioak egingo dituzte (ELA, CCOO, LAB).

• Ingemarreko langileak (Usurbil), greba mugagabean daude erregulazio-espedientearen aurka

• CCOOk asanblada egingo du Gasteizen, “Prekarietateari Stop” lemapean. Asanblada ostean SEA Arabako Patronalaren aurrean elkarretaratzea egingo dute, 12:00etan.

• ELAk ohiz kanpoko biltzarra egingo du Donostiako Kursaalen.

• Eragin Bilbok prekarietatearen inguruko solasaldia antolatu du, Laboren 18:30etan.

Apirilak 6, zapatua

• Armagintzaren aurkako “Bizi-Martxa”; Bizkaiko Foru Aldundiko eraikinetik irtengo da, 11:00etan.

• La Navaleko langileek Bilbon manifestazio handi bat egitera deitu dute, Jesusen Bihotza plazan hasiko da, 18:00etan (ESK).

Apirilak 8, astelehena

• Pentsio duinen aldeko elkarretaratzea astelehenean izango da, Bilboko Udaletxearen aurrean, 12:00etan. Gasteizen ere hala izango da.

Apirilak 11, eguena

• Arabako Diabetikoen elkartearekin (ADALAVA) jardunaldia Gasteizko General Loma plazan (10:00-14:00).  SATSEk stand bat jarriko du, “Merezi dugun osasungintza” kanpainarako sinadurak biltzen, besteak beste.

• Mahai ingura Sopelan, PlazaBeltza Kulturgunean, 19:00etan, "Bozkatzea faxismoaren aurkako tresna izan daiteke?” CNT, EH Bildu, Podemos eta Izaro Gorostidi (EHUko irakaslea)

Apirilak 12, barikua

• Osakidetzako Lehen Arreta Zerbitzuko langileek greba egingo dute apiliaren 12an, sindikatuak eta Lehen Arreta Arnasberritzen deituta. Bilbon manifestazioa egingo da, Jesusen Bihotzan, 12:00etan (ESK, ELA, SATSE, LAB, UGT, CCOO).

Beste data batzuk

• Loiuko Aireportuko pasabidetako langileek greba mugagabea deitu dute Apirilaren 17tik aurrera.

• Tolosaldea Buseko langileek greba mugagabea egingo dute, ELAko bi ordezkari klaeratu dituztelako, apirilaren 29an hasiko da.


Sobre este blog
Lanaren ekonomia gehiengo zapalduaren bizipena du oinarrian, langileen sukarra eta itxaropena. Botere arrotzen ikuspegitik azaltzen dira eguneroko gorabehera ekonomikoak. Kutsadura informatiboari aurre eginez, ekonomia gaiak jorratzen eta ulertarazten arituko gara. Euskal Herriko Unibertsitatetik, lanaren munduko analisia. Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean.
Ver todas las entradas

Relacionadas

Extremadura
¿Parados? ¡Que se jodan!

Al inicio de la crisis sistémica la cobertura al desempleo acoge a casi el 80% de los parados, actualmente no llega al 56%. Y el gasto en prestaciones ha pasado de los 31.564 millones de euros en 2012 a los 17.411 del año 2018. En la región con la tasa de pobreza más alta de toda España el gobierno de Fernández Vara está pagando al mes casi 5.000 rentas básicas de inserción menos de las que el Campamento Dignidad y los movimientos sociales consiguieron arrancarle a Monago al final de su mandato.

Elecciones generales del 28 de abril
¿Cómo han votado los municipios más ricos y más pobres?

Analizamos los votos en los municipios con las rentas más altas, las más bajas y los que tienen un mayor y menor índice de desempleo.

Desempleo
El subsidio para parados de larga duración vuelve a ser para mayores de 52 años

El decreto, en vigor desde el pasado 8 de marzo, revierte buena parte de los efectos más negativos de las restricciones que el Gobierno de Rajoy impuso en el acceso y la cuantía de este subsidio.

0 Comentarios
Sobre este blog
Lanaren ekonomia gehiengo zapalduaren bizipena du oinarrian, langileen sukarra eta itxaropena. Botere arrotzen ikuspegitik azaltzen dira eguneroko gorabehera ekonomikoak. Kutsadura informatiboari aurre eginez, ekonomia gaiak jorratzen eta ulertarazten arituko gara. Euskal Herriko Unibertsitatetik, lanaren munduko analisia. Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean.
Ver todas las entradas

Destacadas

Elecciones del 26 de mayo
Oriol Junqueras, dos veces diputado
Un millón y medio de votos quizá logren la libertad del candidato de Ahora Repúblicas que el domingo logrará su segunda acta de diputado en un mes.
Elecciones del 26 de mayo
Los últimos de la fila en las elecciones del 26M
Varias personas cuentan cómo y por qué su nombre acabó en el último puesto de una candidatura en estas elecciones.
Elecciones del 26 de mayo
La lucha por las grandes capitales

La izquierda se juega mantener los pactos y las alcaldías conseguidas en 2015 en las principales ciudades españolas frente al empuje de Ciudadanos y la ultraderecha.

Unión Europea
La centrada historia europea

Al visitar La Casa de la Historia Europea, un museo en Bruselas que cuenta la historia del continente, te encuentras con el relato de una UE blanqueada, no colonial, fundada sobre el anticomunismo.

Elecciones del 26 de mayo
María Eugenia Rodríguez Palop: “Tenemos que aterrizar la crítica, no basta con decir no a la Troika”

A las puertas del 26M, charlamos con la cabeza de lista de Unidas Podemos Cambiar Europa al Europarlamento sobre las posibilidades de la izquierda y el feminismo, de la izquierda feminista, en el estrecho marco comunitario.