Desahucios
Impunidade urbanística na Zapateira

Falamos cunha das persoas que leva alugando dende hai 17 anos un galpón ilegal, sen condicións mínimas de habitabilidade e salubridade, construído nunha das fincas con vivendas unifamilares do barrio coruñés da Zapateira. Este residente está pendente dun proceso de desafiuzamento previsto para finais do mes de febreiro.

Zapateira 1
Imaxe área do barrio da Zapateira onde se ve o predio no que leva residindo Vicente dende hai 17 anos cos galpóns ilegais ao longo do muro rodeando á vivenda principal tamén chabolizada. Foto: Google Earth
14 ene 2020 08:00

Era outubro do ano 2008 cando grazas a un estudo da Escola Técnica Superior de Arquitectura (ETSAC), coordinado polos profesores Xosé Lois Martínez, José Manuel Vázquez e Plácido Lizancos da Universidade de Coruña (UDC), se coñecía unha realidade durante anos soterrada: as chamadas “infravivendas universitarias”. Trátase de galpóns de entre 12 e 18 metros cadrados de superficie útil, construídos de xeito ilegal dentro de predios con vivendas unifamiliares, situados xunto dos elevados muros medianeiros ou ocultas tras grandes tullas, para que sexan difíciles de detectar dende fóra. Nesa altura, as persoas propietarias alugaban eses espazos a estudantes da UDC ante a falta dunha residencia pública universitaria —finalmente inaugurada no ano 2019.

Un deses estudantes era o noso entrevistado, ao que chamaremos Vicente González. Chegou a esa zona de predios, da contorna das rúas Burdeos, Nueva York, Torino, Mónaco, Roma e Ana Mogas —moi perto do Campus da Zapateira—, no ano 1996 a través do seu irmán que estudaba arquitectura. “Ao inicio cheguei a unha infravivenda da rúa Ana María Mogas Fontcuberta, porque meu irmán comezara a estudar aquí uns anos antes ca min e atopara este sitio. Nós somos de Monforte. Daquela aínda non estaba construído onde estou residindo agora... Aos catro anos construíron isto todo”, comenta sinalando no plano os dous predios contiguos nos que reside agora. “Entón mudeime para onde estou agora. Todo isto xestionábao o caseiro que teño agora, que xa faleceu. Agora é a viúva, a filla e a súa parella os que o levan; ben... porque o irmán do caseiro está en Suíza. Logo chegou de Suíza a filla do irmán do caseiro, que comezou a facernos a vida imposible xa daquela. Entón marchei a onde estou agora —propiedade do mesmo caseiro— no ano 2003. Moita xente cambia comigo de predio, o meu irmán tamén. Posteriormente constrúen outras catro chabolas neste outro predio do lado que tamén é deles, da mesma familia. En total levo onde estou agora case 17 anos residindo”, conclúe.

No barrio da Zapateira é a lei da selva, non hai nada de control en palabras dun vello funcionario de urbanismo do Concello xa retirado

Convén destacar que o barrio da Zapateira é un dos de maior poder adquisitivo da cidade herculina. Con numerosas vivendas unifamiliares de varios pisos e con extensos predios, un exclusivo clube de golf é produto dunha planificación urbanística que, en palabras dun vello funcionario do Concello xa retirado, “é a lei da selva, non hai nada de control.” Pois ben, unha década despois de ser presentado o informe universitario, con bastante rebumbio na prensa, nada sucedeu. Pese a que o Concello —no momento rexido polo PSOE e sendo concelleira de urbanismo Mar Barcón— falase de sancións e do derrubamento inmediato destas precarias construcións, logo dunha disputa coa Xunta para ver que administración tiña competencias sobre esta situación, todo segue igual.

MÁIS DUNHA DÉCADA DE IMPUNIDADE URBANÍSTICA

Na investigación da ETSAC realizada en 2008 identificáronse 97 módulos de infravivenda repartidos en 10 parcelas na área da Zapateira. Na actualidade noutro estudo recente da arquitecta Cristina Botana, tamén membro da ETSAC, realizouse unha comprobación da situación daquelas 97 construcións, verificando a súa continuidade e a súa ocupación. A pesar dos expedientes abertos e a prohibición de utilizalas como residencia por non cumpriren coas condicións mínimas de habitabilidade e salubridade, conclúese que o feito de permitir a existencia desas infravivendas ten lexitimado non só a consolidación do negocio ilegal, senón a aparición de novos conxuntos noutras parcelas próximas da zona.

Deste xeito, na actualidade identificáronse 104 chabolas da mesma tipoloxía na área da Zapateira. É dicir, non só non se derrubaron os módulos como anunciara o Concello hai xa máis de 10 anos, senón que aumentaron. O que si mudou é o perfil das persoas que alugan estas infravivendas. Xa non hai universitarios. “Agora maioritariamente somos traballadores, antes eramos todos estudantes. Ben, fican dous estudantes, o demais somos traballadores pobres, camareiros, repartidores de pizza, traballadores por horas, persoas adultas solteiras que non temos ganas de compartir un piso con descoñecidos. Hai ata un policía, pero ven de cando en vez, non está sempre”, comenta Vicente.

Zapateira 2
Vista da entrada das infravivenda onde se pode observar claramente a humidade nas paredes. Foto: Vicente González.

En todos estes anos non lle fixeron un contrato. Pasan todos os meses a cobrarlle en man o que paga por mes. “Agora estou pagando 130€ (antes pagaba 120). Date conta que estas chabolas non teñen cédula de habitabilidade, nin a poden ter, polo que non poderían ser alugadas. Calquera tipo de contrato, sexa verbal ou escrito, é ilegal. Eu sempre o fixen todo verbal coa caseira actual, que é a muller do primeiro caseiro que tiven”, continúa Vicente González. “Agora manteño relación con ela pero quen leva todo é a parella da súa filla, un garda civil en excedencia que chegou no 2016. Esta familia en total ten 4 fincas con máis de 40 módulos, porque incluso algunha das vivendas unifamiliares tamén as teñen chabolizadas por dentro”, finaliza.

AS PRECARIAS CONDICIÓNS CHEGAN ATA A EXTORSIÓN

Falamos con Cristina Botana, arquitecta que está seguindo este caso e autora do último estudo realizado —financiado pola Deputación da Coruña e feito público o pasado mes de outubro—. Segundo os seus cálculos, os ingresos que obten esa familia polo aluguer dos alomenos 38 módulos repartidos nas distintas parcelas da súa propiedade, xira en torno aos 130.000€ anuais aproximadamente. Na actualidade os módulos pequenos, como nos que vive a nosa testemuña, son alugados por 220€ ao mes e os que son un pouco máis grandes —18 metros cadrados— por 320€ ao mes coa auga incluída. Nese sentido Vicente González comenta: “A luz cóbrana á parte e, ademais, revéndena a 0,2€ quilovatio-hora”. No mesmo sentido afirma que “a conexión wifi é nosa, a instalación fixémola nós antes de que morrera o caseiro, co seu permiso. Pero cando chegou a súa filla co seu marido cortounos a conexión por fibra que pagaramos nós e ofreceunos outra, gratis ao inicio. Pero faille un filtrado MAC e estou sen conexión dende hai tempo. Logo tamén me deixou sen conxelador, pois nos módulos temos soamente neveira e hai unha zona común coa lavadora e o conxelador, pero o ten pechado con chave e non o podo usar.”

Zapateira 3
Gráfico do emprazamento dos conxuntos de infravivendas (marcadas en vermello) situados en 12 parcelas elaborado por Cristina Botana para o seu estudo.

Deste xeito os propietarios o que pretenden é que este inquilino marche, pois está pagando pouco para o que na actualidade lle poden sacar a un módulo como no que el reside. Ademais disto tamén o denunciaron por unha suposta agresión pola que foi condenado. Todos os meses ten que pagar unha multa tras chegar a un acordo co xulgado, pois está case sen ingresos. “É o terceiro xuízo que teño con eles en base a mentiras, están empregando as denuncias no xulgado como unha forma de acoso para botarme. Ogallá me puidera ir, pero sen emprego non teño a onde ir. Estou bastante fodido”, afirma o inquilino.

Dende o Salto Galiza tentamos contactar coa caseira, ou ben coa súa familia, pero non quixeron facer ningún tipo de declaracións e non nos deixaron visitar as parcelas. Novamente, segundo o testemuño deste inquilino, está familia foi ampliando ao longo dos últimos 20 anos as fincas e os módulos para alugar, pouco a pouco e ao calor da necesidade dunha residencia universitaria que non chegaba.

POSIBLES SOLUCIÓNS ANTE TANTO ABUSO

En todos estes anos Vicente non viu que ninguén do Concello se achegase a realizar unha inspección, nin sequera hai 10 anos cando todo isto saíu na prensa e a Administración Local prometera tomar medidas, incluso derrubar estas construcións. Segundo nos comenta esta persoa, o resto de inquilinos que alí residen non queren falar porque “non queren que isto se saiba, pero eu levo moitos anos aquí, aturando os abusos desta xente e nunhas condicións sen salubridade, hai moita humidade na chabola, non temos servizos, nin supermercado, etc. Dende o 2016 que chega este home á familia —un garda civil en excedencia— están facendo contratos aos novos inquilinos, penso que están tentando cubrirse as costas no tema legal.”

En todos estes anos Vicente non viu que ninguén do Concello se achegase a realizar unha inspección

Na actualidade, Gónzalez ten un xuízo pendente por falta de pagamento, que o mais seguro é que remate nun desafiuzamento a finais do mes de febreiro. Segundo os arrendadores non paga dende hai 9 meses. “Eu si que lles paguei o aluguer, pero claro non teño como demostralo, porque no seu momento cando comezaron os problemas si lle pedía á caseira que me dese un recibí, pero dende xuño de 2018 non me dan nada.... Entre o meu irmán e eu poderiamos ter pagado un piso, de feito ese sería o meu soño, poder pagar o aluguer dun piso na cidade, conseguir un traballo”, comenta.

Para Cristina Botana a situación de impunidade urbanística ten que rematar na Zapateira e se ten que declarar esa zona de predios como unha máis das que existen como asentamentos precarios na cidade, pois “se ti sacas de alí a todas estas persoas que están residindo sen unha alternativa de habitabilidade e sen tomar medidas, a situación vaise reproducir como xa vimos durante os últimos anos. Esta situación persiste porque o Concello non garante o dereito a unha vivenda asequible e xorden aquelas persoas que se aproveitan. Por iso marcharon universitarios, pero apareceron traballadores precarizados”, afirma a arquitecta.

Faise cada vez máis preciso un banco de vivendas públicas que poidan garantir alugueres a prezos asequibles

Deste xeito, continúa Botana, “se conseguimos que se declare como un asentamento precario, como pasou no Portiño, nas Rañas ou na Pasaxe, as persoas afectadas poderían entrar dentro do Plan de Hábitat Digno que deixou en vigor o goberno na Marea Atlántica e que garante unha serie de dereitos despois de tantos anos que leva alí pagando un aluguer. É dicir, as políticas públicas de vivenda son bastante ineficaces e non son capaces de atender situacións coma a desta persoa, que non ten ingresos, nin traballo, etc. Por exemplo se entrara dentro dese plan, os servizos sociais poderían parar o desafiuzamento, para que esta persoa puidese organizar a súa saída, buscar unha alternativa e non quedar na rúa dun día para outro. Tamén se lle daría seguimento e entraría dentro dun programa de acompañamento que lle permitise saír desa situación de precariedade na que vive.”

Este caso está sendo investigado de xeito multidisciplinar dende diversas institucións e colectivos da cidade, entre eles Stop Desafiuzamentos, coa intención de clausurar estas infravivendas da forma menos prexudicial para as persoas que viven nelas. Trátase dun problema que podería ir a máis tendo en conta a dificultade de acceso á vivenda na cidade e a precariedade laboral dos contratos na actualidade, que fai cada vez máis preciso un banco de vivendas públicas que poidan garantir alugueres a prezos asequibles na cidade de A Coruña.

Relacionadas

Coronavirus
Primeras revelaciones de Covid19, el gran alertador

Covid19 ha irrumpido en la cotidianidad de una forma dramáticamente reveladora de la extrema vulnerabilidad del mundo que habitamos.

Vivienda
Hacia la huelga de alquileres

La huelga de alquileres puede ser el contexto político para poner en práctica un programa político desde la táctica y la estrategia más audaz, trabajando colectivamente las PAH, sindicatos de inquilinas, redes, grupos y sindicatos de vivienda.

Juventud
Larresin lan eta bizi

Berangoko etxebizitza kooperatibo batean dozena bat gazte autogestioan oinarritutako proiektu pertsonal zein amankomunak garatzen dabiltza

3 Comentarios
#46140 16:31 21/1/2020

Eu son outro morador. E cada un sabe con quen ten problemas e con que. Eu neste caso so teño boas palabras cos donos, responden a calqueira incidencia e temos neveira conxelador, termo cociña, baños, cama, sofa de todo. A asociación de veciños, todos pouco acaudalados, claro. Din que son pocilgas, e que temos salarios precarios. Hai de todo profesores, estudiantes, deportistas, cos seus salarios dignos e non son pocilgas, pocilga serán como teña a sua casa cada quen...
Aquí o que pasa que che hai moito listo.
Vivimos dignamente e hay cousas moito peores por ahí adiante. O que vos pido é respeto, aqui ninguen nos preguntou aos demais, pero saen as nosas vivendas nas fotos e prensa e con esas afirmacións que non son. Todos temos contrato e referencia catastral.

Responder
0
0
#46042 18:35 17/1/2020

Abuso?... Seguro que ése tal "Vicente" tiene más que agradecer que criticar.

Responder
0
0
#46041 18:31 17/1/2020

Soy un morador de esto que ustedes llaman "infraviviendas". No tengo por qué acusar ni defender a nadie.
En toda mi vida llevo por norma infranqueable respetar a todo el mundo, y lo seguiré haciendo.
Pero hay cosas que no puedo dejar pasar por alto. Y son las mentiras que se vierten en este artículo, o como ustedes tengan a bien llamarle, en base a la información que les proporciona una persona que ustedes dicen
moradora también en este lugar, al cual podrían ponerle nombre, porque todos sabemos quien es; y si no lo
supiéramos, el mismo se ha presentado en éste artículo al contarles "sus cosas".
Habría mucho que decir y rebatir sobre todo lo que les cuenta éste señor (por todos conocido).
La habitabilidad y la insalubridad, no dependen solamente del lugar sino, y muy mucho, también de quien
habita en él.

Responder
0
0

Destacadas

Coronavirus
Afrontar el covid19 lejos de las grandes ciudades

La crisis del coronavirus pone en evidencia las carencias en infraestructura y personal sanitario de la España vaciada y muestra la importancia de la función preventiva de la atención primaria. 

Coronavirus
Libera tu wifi: iniciativas para que todo el alumnado pueda ‘ir’ a la escuela online

Las clases no han parado durante la pandemia y entre el 10 y el 12% de los y las estudiantes no acceden a las plataformas. Iniciativas ciudadanas como ‘Liberad a Wifi’ luchan por alcanzar un acceso universal a la red. Mientras, las comunidades ofrecen dispositivos, en algunos casos insuficientes, como denuncian las organizaciones.

Coronavirus
Fuerza mayor, fuerza de ley, fuerza de trabajo

¿Vamos a ser capaces de encarnar el común de las fuerzas de trabajo confinadas? ¿Vamos a ser capaces de señalar la dualidad irreconciliable entre las exigencias de su cuidado y su reproducción y las exigencias de la ganancia y la renta parasitarias?

Coronavirus
El cierre temporal de la producción en época de pandemia

El debate sobre la paralización de la producción sigue abierto. Los intereses empresariales y el mantenimiento de la actividad deben quedar supeditados a evitar el colapso hospitalario y garantizar la salud en el trabajo, a pesar de las patronales y el Gobierno vasco

Coronavirus
La distopía de detrás del espejo (I Parte)

Las distopías plantean escenarios de una sociedad indeseable por tiránica o deshumanizada para que sirva de reflexión. Una vacuna que ponga fin a la crisis sanitaria dependiente de recursos limitados podría ser el principio de una crisis social agónica.  Nuestras aspiraciones individuales y colectivas dirigidas desde el sigilo de una élite codiciosa llevan décadas provocando escenarios similares.

Libertad de información
Eva Joly: “Si Julian Assange es extraditado, es el fin del estado de derecho en Occidente”

La abogada, exmagistrada y europarlamentaria hasta el 2019, Eva Joly, habla de la situación de Assange y denuncia torturas y violanciones de derechos humanos por parte de Estados Unidos.

Movimientos sociales
Instantes de una década de movilizaciones

El periodista audiovisual Juan Zarza lleva desde 2011 retratando las movilizaciones sociales acaecidas en Madrid. Ahora añade la pluma a la imagen y lanza Sombras Blandas, un volumen en el que realiza un recorrido “no idealizado” sobre la eclosión social en la capital del Estado desde el 15M. Recogemos cinco instantes del libro.

Costa de Marfil
La lucha contra la violencia sexual toma fuerza en Costa de Marfil

Cientos de jóvenes marfileñas han unido fuerzas para formar dos movimientos, en sintonía, que erradiquen el abuso y las agresiones sexuales en el país. Time to Act y Let’s fight together educan en el consentimiento, apoyan y asesoran jurídicamente a las víctimas, con la igualdad y la justicia en el horizonte.

Coronavirus
Adaptarse o morir: homo economicus en la orilla el abismo

Un cambio de condiciones en el Orden de la Naturaleza nos sitúa frente al espejo de nuestras contradicciones. ¿Cómo somos y en qué medida lo que somos definirá lo que seremos?, ¿qué significa adaptación en tiempo de pandemia?


Últimas

Música
Canciones infantiles: hay vida más allá de los CantaJuego

Buenas noticias: bandas e intérpretes, históricos y presentes, llevan décadas haciendo canciones y música infantil con una lógica diametralmente opuesta a la industria de canciones para niños.

Coronavirus
Guayaquil, 'colonial' virus
Analizamos el trasfondo colonial que esconde la catástrofe humanitaria que se está viviendo en la ciudad ecuatoriana de Guayaquil.
Coronavirus
Uno de cada cuatro españoles dispone de menos de 30m² para vivir el confinamiento

La encuesta de hogares del INE arroja una panorámica de cómo se está viviendo el aislamiento en el país: el 28% de viviendas dispone de menos de 30m² por ocupante, y una de cada cuatro familias españolas pasa el confinamiento en espacios de menos de 75m². También preocupan los datos de quienes viven solas: cuatro de cada diez son mayores de 65 años, la mayoría mujeres.