Casas de apuestas
O xogo en Galiza, unha aposta perdida?

A preocupación pola proliferación de casas de apostas nas vilas e cidades galegas vai en aumento. Cada vez máis sectores sociais entenden este tipo de xogo como unha ameaza real para a mocidade e a clase traballadora. A Xunta presentou un anteproxecto de lei en xuño de 2019.

Casas de apostas Galiza
Un momento da mobilización do 6 de outubro de 2019 contra as casas de apostas en Compostela. Pablo Santiago

Cada vez máis noticias alertan do aumento da afición ao xogo online e ás apostas entre a mocidade. Para amplos sectores da xente nova, as apostas deportivas e o xogo a través de internet son xa un xeito de lecer. Semella que o perfil do xogador vai rexuvenecendo e nos bares, ao carón das máquinas comecartos, irromperon as de apostas.

Sector del juego
Xogar coas voltas do café?

Analizamos, a partir dun estudo sociolóxico realizado na Universidade da Coruña (UDC), a proliferación dunha cultura do xogo que cada vez medra máis nos barrios populares das cidades, coa complicidade de axencias publicitarias, personaxes públicas e grandes corporacións que alimentan de xeito irresponsable unhas pautas de consumo que acaban en adición e no sometemento da poboación a débedas moi elevadas.

Movementos sociais, psicólogos e organizacións de persoas afectadas pola ludopatía sitúan no centro do debate o cuestionamento dun modelo de diversión baseado no xogo para conseguir diñeiro fácil. Moitas voces piden maior compromiso lexislativo das administracións públicas, unha regulación máis estricta da publicidade deste tipo de actividade e limitación da apertura de novas casas de apostas nos barrios entre outras reivindicacións.

As CONSECUENCIAS DO XOGO

A primeira vez que Jose apostou —nome ficticio xa que prefire non ser identificado— tiña 16 anos. Fíxoo nunha máquina dunha cafetería. Seis anos despois está pluriempregado para poder facer fronte ás debedas que contraeu xogando. “Empezas botando un euro a partidos de fútbol e pensas que vendo deporte podes gañar cartos”, comenta. Tras pasar dous anos xogando en máquinas, ao cumprir a maioría de idade comezou a apostar online: “Tiven que esperar a ter os 18 anos porque tes que pór o teu DNI, está algo máis controlado, aínda que sempre podes usar o de outra persoa”. Unha vez que se afecciona a apostar o seu xeito de ver fútbol muda totalmente e ve os partidos “esperando cartóns amarelos, goles, saques de banda… É unha animalada a de cousas ás que lle podes apostar”, continúa.

Jose chegou a apostar nun día 950 euros e 2000 nunha semana. “Vía as apostas como un ingreso fixo na miña vida e moitas veces fixen plans sociais en base ao que podería gañar nelas”, afirma. Moitas veces o xogo combínase co alcohol xa que os prezos nos casinos e nos bingos son máis baixos, polo que "incita a beber antes alí que nos bares normais". Foi por iso que o inicio de Jose no xogo foi máis por diversión que polos cartos: “Tómaste dous cubatas e gastas dez euros na ruleta. Co alcohol estás deshinibido e non es moi consciente dos gastos que estás a facer”, apunta.

“Estiven mal meses. Xogas 500, pérdelos e pídesllos a un colega pensando que vas gañalos con beneficios”

Segundo Agalure —asociación que dá cobertura a persoas afectadas por ludopatía— o arranque co xogo segue a ser maioritariamente coas máquinas comecartos. Porén desde o ano 2017 detectan unha “mudanza moi significativa” coa irrupción das apostas deportivas. Deste xeito afirman que no xogo online “as apostas deportivas son o principal atractivo dos ludópatas”, seguidas moi de perto polo póker. Conseguir diñeiro para seguir xogando convírtese nunha prioridade e os xogadores tratados por esta asociación “teñen problemas sobre todo con entidades de préstamos rápidos e se extenden tamén ás empresas nas que traballan e á mesma familia, xa que se producen apropiacións de diñeiro”, comentan. Por mor disto son frecuentes denuncias e problemas de tipo legal.

Cando Jose comeza a caer na adición ao xogo os problemas económicos aparecen con forza. Comeza a “a pedir cartos para apostar, contando que cos beneficios das apostas ía a poder devolver eses cartos e incluso gañar máis”. Do mesmo xeito engana tamén á súa propia familia, o que fai que aumenten os nervios e a ansiedade. Aí comeza unha espiral na que chega a arriscar máis cartos dos que ten. Pasa a deber diñeiro a terceiros porque “tras perder este diñeiro, quixen gañar de novo a través do xogo. "Estiven mal meses. Xogas 500, pérdelos e pídesllos a un colega pensando que vas gañalos con beneficios” confesa.

Jose deixou de apostar unha vez que entendeu que o xogo lle estaba a causar custes demasiado elevados tamén na saúde: “Ansiedade, agresividade, bipolaridade, inestabilidade, ves cambios na túa propia personalidade”. Desde Agalure afirman que o “ 85 dos casos tratados saen da ludopatía e consiguen ter unha nova vida sen que o xogo volte interferir nas súas vidas”. Se ben advirten que o “ludópata é unha persoa que cando sufre unha ludopatía convive con ela toda a vida, polo que unha vez rehabilitada ten que seguir unhas pautas de comportamento para evitar as recaídas”.

A FUTURA LEI DA XUNTA

En xaneiro de 2019 eran 136 as casas de apostas abertas en Galiza. A Coruña e Vigo son as cidades galegas con maior número delas con, respectivamente, 24 e 25 establecementos seguidas de Ourense , Compostela, Pontevedra, Lugo e Ferrol. O 3 de xuño do mesmo ano a Xunta presenta ante a Comisión do Xogo de Galicia un borrador do que será a nova normativa do sector que actualizará a regulación vixente, do ano 1985.

Nun comunicado, o goberno galego marcaba como un dos principais obxectivos adaptarse ás novas realidades e regular un xogo responsábel. “Inclúense novedades coma o reforzo dos controis ou as limitacións no número de establecementos”, enfatizaban. Na mesma liña deberanse alonxar 150 metros todas as casas de apostas dos institutos a nivel radial, e deberán ter unha separación de 300 metros como mínimo entre elas. Porén, 2019 remata sen que esta lei iniciara aínda o seu trámite parlamentar.

As apostas online ninguén as controla e non hai nin que saír de casa.

Algo que critican desta proposta lexislativa os colectivos sociais é que non se regulen ás apostas por internet. Entendendo que hai tres vías para apostar —en salóns, bares e online—, os expertos sinalan que o xogo a través da rede ten moito maior potencial adictivo. “Ninguén o controla e non fai falta saír da casa” explica Antonio Rial Boubeta, psicólogo e profesor da USC que realizou un estudo sobre menores e o xogo en Galiza no mes de xullo de 2019. “É moi fácil saltarse os controis. Usando un DNI dun maior de idade é suficiente, ou empregando tarxetas nas que podes cargar diñeiro só cun correo electrónico” engade.

Na lei non se permitirán tampouco a apertura de novos salóns de xogo nin casas de apostas. No que ten que ver coas máquinas, habendo perto de 3.200 no país, os bares galegos poderán introducir 400 máis. Neste caso, establecerase un control para menores similar aos das máquinas de tabaco tendo que activalo cun mando. Deste xeito Galiza será a primeira comunidade autónoma que implante este sistema. “A lei debe ser respaldada con controis periódicos”, subliña Antonio Rial.


Pese o maior risco de adicción que hai nas apostas online, o profesor afirma que “nos bares está o factor de sociabilización e de accesibilidade”. A xuventude acode acotío a apostar nos recreos e nas horas libres do instituto, mudando os seus “rituais sociais” de integración nos grupos. Segundo o estudo do profesor universitario, cerca dun 70% dos que apostan fanno nos bares, e o que é aínda máis preocupante, “só a dous de cada dez se lles pide o DNI ao entrar”, conclúe.


O anteproxecto de lei é disuasorio, pero mellora a situación cuns mínimos

Antonio Rial participou nos grupos de negociación para a futura Lei do xogo autonómica, á que califica como principalmente “disuasoria, mais que mellora a situación cuns mínimos razoábeis”. Explica que as chaves da lei deben ser desnormalizar o xogo, sensibilizar sobre os seus problemas e reducir a accesibilidade ás apostas. No caso dos menores, este experto sinala como de vital importancia que se traballe na prevención ambiental: na escola e na familia. Así, segundo o estudo realizado polo profesor Rial, seis de cada dez pais saben que os seus fillos apostan sen seren “conscientes dos problemas de ansiedade, angustia, pequenos roubos na casa, nerviosismo ou incluso síntomas depresivos aos que pode levar a adicción ao xogo”, enfatiza. “Hai que prever a ludopatía antes de que se diagnostique, debemos ser conscentes de que os nosos fillos poden apostar” subliña Antonio xa que, segundo os datos dos que dispón, dos varóns de entre 16 e 17 anos, o 52% deles xa apostou algunha vez na súa vida.

“O xogo será a adicción da próxima década”

Pese aos avances que pode traer a nova Lei do Xogo, expertos na prevención de riscos falan da necesidade dunha lei marco estatal. Destacan “valeiros legais” como que por exemplo a Xunta de Galiza poida restrinxir a publicidade nos medios públicos galegos, mais non na Liga de Fútbol Profesional. Por outra banda moitos comentaristas de fútbol, coma Juanma Castaño, animan a apostar durante os partidos de fútbol.

A demanda do xogo triplicouse nos últimos catro anos. “As administración estatais non están investindo cartos en estudios rigurosos con mostras amplias para actualizarse” comenta Rial. Neste sentido é salientábel que o último estudo que hai a nivel estatal fose financiado por Codere —empresa adicada ao sector do xogo— e feita a través da Universidade Pública Rey Juan Carlos. Antonio Rial é claro e tamén pensa que “hai que arriscarse e meterse na lama, tamén na ONCE e nos Xogos e Apostas do Estado”.

Antonio Rial sostén que o xogo será a adicción da próxima década. “Diferenciándoo da heroína, é un problema máis difícil de velo chegar” sinala e pregúntase: “Hai dispositivos para tratar as adiccións as drogas con substancias, mais como se trata a ludopatía?”.

ORGANIZACIÓN SOCIAL

Ante o impacto que o xogo pode estar tendo entre sectores vulnerábeis como a mocidade traballadora e a proliferación de casas de apostas nos barrios populares, as organizacións sociais e políticas comezan a mobilizarse. Un dos exemplos diso é a Asemblea Aberta Contra a Impunidade das Casas de Apostas de Compostela.

O 6 de outubro de 2019 houbo concentracións en diferentes cidades de Galiza. En Compostela os manifestantes percorreron as distintas casas de apostas sinalándoas como un problema para a mocidade e a clase traballadora. Alejandro Suárez, un dos activistas da Asemblea de Compostela, ten claro que “o xogo online evidentemente nin é un lecer saudábel nin digno, o que acontece é que tampouco hai moitas máis alternativas”. Para este estudante de 18 anos a “xuventude cada vez ten menos opcións —xa sexa polo prezo ou pola ausencia de lugares— de ir praticar un deporte”. Segundo Suárez o éxito das casas de apostas entre a mocidade é que parece sair máis económico: “Cervexas a un euro, comida barata e non tes que te preocupar de nada nin tes que facer esforzo físico ningún porque chegas ali, sentas e xa está”. Neste sentido pensa que a súa xeración “xa non sae á rúa” e pensa que cada vez o “lecer consiste máis neste tipo de cousas que, ao final, só conducen á dependencia e á miseria”.

“O xogo online evidentemente nin é un lecer saudábel nin digno"

Sobre a nova proposta lexislativa do goberno da Xunta, Suárez considera positivo que exista unha limitación á apertura de máis casas de apostas. Sen embargo pensa que hai que ter en conta que en Galiza hai arredor de 136 casas de apostas co cal “quen queira apostar vai apostar igual” e que “as apostas online son máis perigosas que as apostas físicas porque xa se aposta desde casa, sen necesidade de moverse e hai máis dificultade para evitar o acceso a menores de idade”. Na opinión deste activista sería necesario “abolir a publicidade deste tipo de xogo totalmente”, no mesmo sentido pensa que non ten sentido conscienciar á mocidade con “que hai que apostar con responsabilidade, que é un pouco polo que advoga o Estado”. Polo contrario pensa que a mensaxe ten que ser que non hai “por que apostar porque non é sano e porque vai chegar un momento no que te vas enganchar e só vas perder carros e non vas chegar a ningún lado”.

“As apostas online son máis perigosas que as apostas físicas porque xa se aposta desde casa, sen necesidade de moverse e hai máis dificultade para evitar o acceso a menores de idade”

Mentres estes sectores da mocidade din pular por un “lecer digno”, preocupados polo enorme incremento de casas de apostas nos últimos dez anos nas cidades galegas, outros nutren os salóns e xogan nos bares. Basta con entrar nun coñecido establecemento de Compostela para comprobalo. Son as 18:00 hrs dun día de decembro calquera. No interior do salón conviven dúas áreas claramente delimitadas. Nunha delas, o Bingo, só dúas mesas son ocupadas por menores de 30 anos, o resto son ocupadas por un público maduro e de persoas solitarias que xogan os seus cartóns. A uns poucos metros hai outra estancia. Trátase dun salón organizado como se dunha cafetería se tratase con varias televisións onde se retransmiten distintos partidos de fútbol. Sentados en mesas varios grupos de rapaces, atendidos por un camareiro, consumen refrescos de cola, miran os partidos e conversan. Separadas por un fino panel de cristal están as máquinas de apostas.

Relacionadas

Educación
Jon Illescas: “Tener a los jóvenes alienados y adormecidos es prioritario para los poderosos”
Acaba de publicar ‘Educación tóxica’, un libro sobre la influencia de las pantallas y los videoclips en niños y adolescentes. Hablamos con Jon de música, musicos rebeldes, hegemonia cultural, videojuegos, youtubers y censura...
Adicciones
Para ellos no cambiará nada
Que una familia tenga un miembro adicto ya es un infierno en condiciones normales. Los días se convierten en pequeños polvorines que saltan por los aires una y otra vez.
Adicciones
El Ayuntamiento de Leganés deja morir su centro de atención a drogodependientes

Sin médico y con una única psicóloga; así son atendidas 350 personas en el CAID de Leganés. Usuarias y usuarios ven como las bajas no se cubren mientras el ayuntamiento pone en duda que el centro sea de su competencia y devuelve dinero de la subvención obtenida para gestionarlo.

2 Comentarios
#45321 15:07 1/1/2020

Grandísimo traballo. 👏 Ese 52%, que dato máis estarrecedor...

Responder
2
0
#45152 21:18 27/12/2019

Desde logo que as apostas son unha ferramenta máis de alienación por parte do capital

Responder
2
0

Destacadas

América Latina
Destinos inciertos: el covid-19 deja en situación de emergencia a millones de migrantes en América Latina

En situación de calle, bajo el sol en la ruta, abandonados o detenidos en las cárceles de frontera. El covid-19 expulsa a miles de migrantes latinoamericanos que, sin trabajo ni vivienda, emprenden distintas travesías agobiados por el hambre y el miedo.

Crisis climática
Unai Pascual: “El científico debe tomar partido, es nuestra responsabilidad”

El economista Unai Pascual es uno de los promotores del manifiesto Euskal Herria post covid-19, al que en tres semanas se han adherido 723 académicos que piden abrir un debate sobre cómo debe realizarse la transformación ecológica.

Migración
Los barcos de rescate humanitario exigen a Italia que ponga fin al bloqueo

Mientras el mar Mediterráneo continúa sin barcos civiles de rescate humanitario, el Kurdi y el Aita Mari llevan más de tres semanas paralizados por la Guardia Costera italiana, que alega “deficiencias técnicas” y no permite zarpar a los buques. 

Desigualdad
Ingreso mínimo vital, la última red de protección

El Gobierno pospone al viernes 29 de mayo el anuncio del ingreso mínimo vital, ante la expectación de miles de personas que esperan poder cobrarlo. Ayer a última hora se modificaba el borrador para incluir a las comunidades autónomas en la gestión de esta herramienta. 



Coronavirus
La teoría de la conspiración que se hizo tan viral como el covid-19

La creencia de que la tecnología 5G está relacionada con la expansión del coronavirus, surgida como una teoría de la conspiración en foros y redes sociales, lleva propagándose por la red desde enero, pero no atrajo la atención de los medios hasta principios de abril, cuando un ataque a una antena de telefonía móvil en Birmingham dejó sin cobertura de red móvil a uno de los hospitales de la ciudad británica.

Coronavirus
En primera línea de la lucha contra el virus

Radiografía de una jornada con el Servicio de Urgencia Médica de la Comunidad de Madrid y el Hospital de la Princesa.

Últimas

Migración
Migrar o invertir la propia vida como peaje

A los detractores de la inmigración todo indica que les mueve un egoísmo desbordante fruto de un privilegio inmerecido. La mera casualidad de haber nacido en un lugar concreto les otorga un derecho de movilidad ilimitado que, a su vez, les habilita a desembarcar en los países de aquellos que quieren ver sólo como atracción exótica.


Coronavirus
¿Una buena oportunidad?

Cuando finalice la epidemia, nuestros gobiernos seguirán con su dinámica habitual, la de gestionar el funcionamiento de la máquina-mundo capitalista e intentar atenuar diariamente sus daños colaterales.

Laboral
El sindicato gallego CUT se querella contra Marlaska por la prohibición de la manifestación del primero de mayo

Considera que existe una discriminación ideológica, ya que las manifestaciones de la ultraderecha han podido llevarse a cabo durante el estado de alarma, mientras su propuesta fue prohibida.

Migración
Las administraciones dejan en desamparo a un grupo de migrantes argelinos

Las 16 personas argelinas que tras llegar a la costa de Motril, y pasar por el Centro de atención temporal de extranjeros, fueron abandonados ante la subdelegación del gobierno y después retenidas en instalaciones no aptas están siendo ya derivadas con el apoyo de APDHA.

Huelga
CNT denuncia el despido de más de treinta huelguistas de Productos Florida

El sindicato ha comunicado que la empresa ha despedido a más de treinta personas empleadas que secundaban la huelga desde finales de febrero, por la que exigían acabar con la práctica de falsos autónomos y habilitar contratos dignos en la planta cárnica.