Refugiados
Refuxiados, benvidos?

O ‘boom dos refuxiados’ encheu páxinas e mobilizou á cidadanía. Polo contrario, a acollida das persoas solicitantes de asilo e protección internacional case non trascende. Remata o programa para algunhas das persoas acollidas en Galiza e xorden críticas e dúbidas sobre a eficiencia do sistema. Galiza ía ser o refuxio destas persoas, non o comezo de máis incertezas.

Todas podemos ser refuxiadas
"Refuxiado": palabra do ano 2015, escollida pola Real Academia Galega. Imaxe: CIG.

Longas viaxes dende distintos puntos do globo que teñen como destino común Europa. Persoas refuxiadas aos ollos da prensa, aínda que no 2016 tan só o 3,5% obtivo o estatus de refuxiado. “Necesito tempo para aprender e atopar traballo. Quero apoio, non que me deixen só na metade do camiño como fixeron en Siria”, relata Ghassan, usuario do programa de acollida xestionado pola Cruz Vermella que, un ano e medio despois de chegar a Sarria e tras finalizar as axudas establecidas, teme que el e a súa familia queden na rúa.

A ACOLLIDA

O programa depende do Estado e é executado por ONGD. Ten tres fases de seis meses cada unha nas que as persoas van tendo máis autonomía. “Nun ano e medio deben acadar unha integración suficiente para valerse por si mesmos. Aínda que os fondos sempre son insuficientes, co que hai pódese cumprir o programa”, comenta Juan Redondo, coordinador autonómico da Cruz Vermella. Fadila Chami, da asociación SAWT a favor dos refuxiados sirios en Galiza, afirma: “O sistema non funciona. En ocasións tivemos que pedir cartos a xente e a asociacións para pagar o alugueiro”. 

O sistema non funciona. En ocasións tivemos que pedir cartos a xente e a asociacións para pagar o alugueiro.

Cristina Darriba, técnica da Cruz Vermella Valdeorras, comenta que un dos problemas do programa é a falta de información: “Dinlles o sitio para o que van ir e as normas xerais. Ao chegar ao lugar descobren se é un sitio pequeno ou grande ou se teñen que compartir casa.” Fadila Chami concorda no referente á desinformación. “Sabemos o que inclúe o programa polos casos que imos vendo. Non dan información”. Ghassan é xastre pero non dá atopado traballo. Un dos problemas é o idioma: “un ano e medio non é suficiente”, di Ghassan. Aínda que o programa de acollida inclúe clases de español, segundo Chami, en Sarria “non era xente capacitada a que impartía as clases. Ás veces son voluntarios que non teñen coñecementos suficientes de docencia”. Cruz Vermella confirma que nalgúns casos as persoas formadoras son voluntarias pero reciben algún tipo de formación.

Na primeira fase as organizacións proporcionan a vivenda. Na segunda son as propias persoas as que teñen que buscar casa. “Hai problemas para conseguir vivenda a algunhas nacionalidades”, conta Redondo. Non obstante, tanto as propias solicitantes de asilo como membros de ONGD aseguran que á marxe do caso dos alugueiros, a cidadanía galega recibiu moi ben aos seus novos veciños e veciñas. “Temos moi bos amigos que nos axudan”, narra Marwa, muller de Ghassan.

queixas pola falta de autonomía dentro do programa

Durante o programa de acollida, Cruz Vermella e Accem —entidades que xestionan o programa en Galiza—dotan aos usuarios dunha certa cantidade económica para facer a compra. Redondo afirma que a única limitación é o consumo de alcohol mentres que Fadila Chami asegura coñecer casos nos que se prohibiu mercar produtos como chocolate ou Coca-Cola. Ante isto, o coordinador da Cruz Vermella argumenta que “ás veces recoméndanse certos alimentos para promover unha vida saudable pero non é unha prohibición”. O mesmo dilema teñen na Coruña, onde fontes que prefiren manter o anonimato falan destas restricións, ao que Daniel Bóveda, técnico de Accem responde: “É unha cuestión que me doe. Non hai prohibicións. Pode haber certa moderación, pero mércase chocolate”.

Coa finalización do programa á familia de Sarria non só se lle remata a axuda do alugueiro, senón tamén a da alimentación. “Falamos co concelleiro de Servizos Sociais e dixo que este mes podían acudir a Cáritas ou ao comedor económico”. A familia agarda que algún concello lle conceda unha axuda de emerxencia para poder ter unha vida digna.

Segundo Juan Redondo, as organizacións e o Ministerio de Empleo y Seguridad Social están constantemente en contacto para mellorar o programa, ao igual que entre asociacións e solicitantes. Aínda así, na Cruz Vermella non hai ningún cuestionario de avaliación. Polo contrario, dende Accem afirman que contan cunha folla de valoración, aínda que fontes anónimas dentro do programa din non ter coñecemento da súa existencia.

moitas deficiencias do procedemento de asilo

“Moitos dos problemas son estruturais. Non ocorren só coas persoas refuxiadas”, afirma Bóveda poñendo como exemplos os problemas para acceder á Renda de Inclusión Social de Galicia (Risga), o colapso nos servizos de saúde ou o acceso ao mercado laboral. Bóveda comenta tamén que “o procedemento de asilo está saturado”. Confírmano os datos de Eurostat: 20.000 solicitudes pendentes nos caixóns no Estado. Este feito xa foi denunciado en 2016 no estudo “El Asilo en España” do Defensor del Pueblo: “o funcionamento da Oficina de Asilo e Refuxio (OAR) presenta carencias que afectan á tramitación dos expedientes e inciden na calidade do procedemento”.

Moitas persoas desisten de facer a solicitude e prefiren ir pola vía do arraigo social. Son persoas que están fuxindo e poderían ter dereito a asilo.

Patxi Hurtado, da Coordinadora Galega de ONGD, vai máis alá: “Moitas persoas desisten de facer a solicitude e prefiren ir pola vía do arraigo social, que en España é regularizarse despois de tres anos no país. Son persoas que están fuxindo e poderían ter dereito a asilo”. No estudo do Defensor del Pueblo denunciábanse outros problemas do procedemento, como a “inexistencia dun enfoque de xénero”, a necesidade de mellorar a formación do persoal que traballa con menores ou a mala comunicación entre órganos administrativos do Estado. Neste sentido, a Rede Galega en apoio ás persoas refuxiadas esixe “ampliar e axilizar o sistema de asilo para as persoas que xa están no Estado español e Galicia mediante o reforzo da OAR do Ministerio do Interior e de persoal debidamente formado nas oficinas de Estranxeiría”.

Hai persoas que poden ter unha mellor nunha aldea. Por que non? Falan de refuxiados pero non hai refuxiados opinando

Ante estes problemas, segundo a activista Leticia Santaballa, comezan a crearse iniciativas populares de axuda aos solicitantes de asilo. Algunhas propoñen solucións en áreas rurais. Darriba, técnica da Cruz Vermella, asegura que a inclusión neste contexto “ten beneficios importantes. Notamos que nas aldeas pequenas, como en Vilamartín, coñécese todo o mundo e hai apoio mutuo e solidariedade”. Ahmad Matar, sirio fóra do programa, cre que “hai persoas que poden ter unha vida mellor nunha aldea. Por que non? Falan de refuxiados pero non hai refuxiados opinando”.

MIGRACIÓNS FORZOSAS: UN PROBLEMA DO SUR CAUSADO POLO NORTE

Hai 70 millóns de desprazados forzosos por distintas causas, como persecución por motivos de xénero ou por cambio climático. Bóveda quere deixar claro que as persoas refuxiadas “non só son sirias e por motivos de guerra”. Patxi Hurtado reforza a responsabilidade dos países do norte e sinala outro tipo de migracións forzosas: “Hai persoas que foron pescadores sempre e agora non poden porque hai multinacionais que explotan caladoiros e son forzadas a deixar o seu medio de vida”.

Durante a crise, a inversión pública en materia de cooperación viuse reducida drasticamente.

Hurtado fai fincapé na necesidade de “traballar tamén nas causas orixinais”, en especial a pobreza. Malia non cumprir as demandas das ONGD, Alberto Núñez Feijóo fixo un chamamento ás persoas refuxiadas venezolanas dispoñéndose a darlles acollida en Galiza: “Intentamos axudar a todos os venezolanos que están perseguidos por razóns ideolóxicas que poidan vir a Galicia a vivir e instalarse”, dixo o Presidente da Xunta. Con todo, a maioría de solicitudes de asilo que proveñen deste país reciben unha resposta negativa. Ademais, durante unha visita a Israel o pasado xaneiro, os populares cualificárono como “o único país democrático da súa contorna”, aínda sendo máis de cinco millóns os palestinos expulsados das súas terras polo Estado de Israel.

Para a Coordinadora Galega un dos problemas principais son os baixos fondos destinados á cooperación: “Durante a crise, a inversión pública en materia de cooperación viuse reducida drasticamente. No orzamento da Xunta aínda estamos a niveis máis baixos que antes da crise”. Na súa opinión, a pesar de que as entidades públicas teñen que ter un papel importante, é tamén responsabilidade de toda a cidadanía “loitar por unha sociedade máis xusta”.

Relacionadas

Refugiados
Tras el abandono y el deterioro llegó el incendio en el campamento de Moria

Un incendio en el campo de refugiados de Moria terminó el pasado domingo con la vida de una mujer y un niño. Las ONG en terreno achacan lo acaecido a las malas condiciones y al hacinamiento en el que viven las personas en este campo de Lesbos (Grecia).

Madrid
En la calle, en silla de ruedas, con un 100% de discapacidad… y abandonado por las instituciones

Desde la Red Solidaria de Acogida denuncian que el Samur Social de Madrid da como única respuesta a personas en situación de extrema vulnerabilidad un listado con hoteles y pensiones baratos.

Grecia
Desalojos en Exarchia: la prueba de fuego de la solidaridad europea

El 26 de agosto los squats de Spirou Trikoupi 17, Transito 15 y Gare, eran brutalmente evacuados. Tomaba cuerpo la promesa de Kyriakos Mitsotakis de “limpiar” el barrio de Exarchia, refugio para migrantes y solicitantes de asilo.

1 Comentario
#11719 24:35 23/3/2018

Imprescindible reportaxe!

Responder
5
2

Destacadas

Juicio del 1 de Octubre
Al menos diez heridos en las protestas en el aeropuerto de El Prat contra la sentencia del Procés

Miles de personas han acudido a la convocatoria para colapsar el aeropuerto de Barcelona con motivo de la sentencia de cien años de cárcel a políticos y activistas del referéndum del 1 de octubre.

Juicio del 1 de Octubre
Catalunya se levanta contra la sentencia a los doce acusados del Procés

Tras una concentración a la que al menos han acudido 8.000 personas poco después de conocerse la sentencia del Tribunal Supremo, desde Tsunami Democràtic convocan un bloqueo del aeropuerto de Barcelona.

Referéndum del 1 de octubre
Catalunya no se va, a Catalunya la empujan

Por si no ha quedado claro, dos líderes civiles han sido condenados a nueve años de cárcel por convocar una manifestación sin heridos, una presidenta del Parlament ha sido condenada a 11 años y seis meses por no vetar un debate parlamentario... Catalunya no se va, a Catalunya la empujan.

Juicio del 1 de Octubre
Penas de entre 9 y 13 años para los acusados del 1-0

Junqueras es condenado por el Supremo a 13 años de prisión por sedición en concurso medial con un delito de malversación. Los exconsellers Romeva, Turull y Bassa a 12 años; Forcadell a 11 años y medio; Forn y Turull a 10 años y medio, y Cuixart y Sànchez a nueve años.


Juicio del 1 de Octubre
Adéu, España

Hoy, después de una sentencia que condena a cien años de cárcel a nueve de los doce acusados por el referéndum del 1 de octubre de 2017, una parte de Cataluña se va para no volver.

Juicio del 1 de Octubre
Un exasesor de la ONU tacha la sentencia del Procés de “aberración jurídica”

El jurista Alfred de Zayas, asesor de la ONU hasta 2018, emplaza al Tribunal Europeo de Justicia de Luxemburgo a decidir si España está violando el artículo 2 del Tratado de Lisboa, en el que se expresa que “la Unión se fundamenta en los valores de respeto de la dignidad humana, libertad, democracia, igualdad, Estado de derecho y respeto a los derechos humanos.

Últimas

Rojava
Europa decide esta semana su política frente a la invasión de Rojava

Borrell se suma al veto de venta de armas a Turquía, una de las principales receptoras de armamento español, tras la reunión entre ministros de exteriores de la UE celebrada este lunes 14 de octubre en Luxemburgo.  

Ecuador
Lo han vuelto a hacer: el movimiento indígena tumba el ‘paquetazo’ de Lenin Moreno

Doce días de movilización han dado como resultado una nueva gran victoria del movimiento indígena: el presidente de Ecuador Lenin Moreno deroga el polémico decreto 883.

Feminismos
Un Encuentro del feminismo sin fronteras

En Argentina el Encuentro de Mujeres, Lesbianas, Travestis, Trans y No Binaries congregó un año más a miles de personas. La 34 edición de esta cita tuvo lugar en la ciudad de la Plata y fue declarada Encuentro “plurinacional” por primera vez respondiendo al reclamo de las mujeres indígenas.  

Biodiversidad
“No es la DANA”: los ecologistas culpan a la agroindustria y las administraciones del colapso del Mar Menor

Ecologistas en Acción exige al Gobierno de la Región de Murcia que “no tire balones fuera” en la crisis medioambiental y señala al sector agroindustrial del Campo de Cartagena y a las administraciones locales, regional y estatal “por no hacer su trabajo”.

Memoria histórica
El Gobierno exhumará discretamente a Franco el día 21 de octubre

Los detalles del operativo se darán a conocer el viernes anterior, es decir, el 18 de octubre. El Gobierno niega que se trate de una estrategia electoral y recuerda que su intención era hacerlo en junio.

Teatro
La santidad o la hoguera: vida y muerte de las místicas de la Baja Edad Media

Las llamaron locas y herejes, las quemaron, y con el paso de los siglos algunas fueron canonizadas. Son las místicas, figuras ambiguas de la Edad Media que desafiaron el patriarcado y se opusieron al incipiente capitalismo.

Movimiento obrero
Aquella madrugada de primavera
Un análisis en forma de relato (empezando por los acontecimientos del 25 de marzo) de lo que supuso la emigración de extremeños al País Vasco en los años 60 para el movimiento obrero vasco
Música
La Polla Records en Madrid. Crónicas de una ciudad

En los tiempos políticos de los buenos chicos, de su nueva moral acaramelada, y de la reacción conservadora, que La Polla reventase en Madrid fue un regalo.

Opinión
Putas: ¿de la prostitución a la proletarización?

Las posiciones prohibicionista, regulacionista y abolicionista de la prostitución aspiran, cada una a su manera, a imponer al conjunto de la sociedad un concepto y una práctica de sexualidad y reservan al trabajo un espacio más amplio que a la libertad.

Colonialismo
Gabriela Rivera: "El 12 de octubre no hay nada que celebrar"
Gabriela Rivera, artista visual y activista del colectivo Resistencia Migrante, participó en la manifestación del pasado 12 de octubre en València y explica a fondo sus reivindicaciones.