Juventud
Audiovisual para rachar estigmas e concienciar da exclusión xuvenil

Fronte a exclusión social que afecta a milleiros de menores galegos, IGAXES e Agareso levan a cabo unha intervención integral de acompañamento, concienciación e eliminación de estigmas a través —entre outras ferramentas— do vídeo participativo.


publicado
2019-06-18 09:30

Se algo caracteriza a vida política e social destes últimos anos é a sensación de vivir nun xogo continuo de debates estériles onde a dialéctica partidaria agocha os problemas reais das migrantes, das maiores e, en definitiva, dos colectivos máis estigmatizados da sociedade, ignorados pola clase política e grandes medios de comunicación. 

A EXCLUSIÓN, MÁIS COMÚN DO QUE CREMOS

Un de moitos exemplos é exclusión social dos menores, tamén en Galiza. En decembro de 2018, un informe de UNICEF revelaba que 1 de cada 4 menores galegos (uns 100.000) están en risco de exclusión e padecen a diario as consecuencias da falta de recursos, conflitos familiares, problemas emocionais ou mesmo violencia. Unha das variantes que pode causar esta exclusión é a pobreza: segundo o informe AROPE de 2018 da EAPN, a porcentaxe de menores pobres en pobreza extrema ascendeu desde o 23% en 2008 ata un 38,2% en 2017. O informe recolle que “a pobreza infantil é moito máis intensa e a súa evolución tamen é máis drástica.” Malia esta realidade coñecida desde hai anos, non foi sinxelo escoitar medidas concretas ao respecto durante a última voráxine electoral. 

A porcentaxe de menores pobres en pobreza extrema no estado español ascendeu desde o 23% en 2008 ata un 38,2% en 2017.

Outra variante que afecta á exclusión son os conflitos sociais ou familiares, que afectan ao 90% dos nenos e nenas que sofren fracaso escolar. Ademais, segundo a web de IGAXES, o 70% do alumnado desfavorecido abandona a escola prematuramente. Esta organización traballa para reverter esa situación e que os mozos e mozas non teñan que renunciar ao seu futuro por pobreza ou exclusión social. Desde IGAXES denuncian que “aínda que a taxa global de fracaso escolar diminúe, non sucede así entre o alumnado máis desfavorecido”. Os problemas socioeconómicos acostuman derivar en desvantaxe educativa e en consecuencia, en dificultades para conseguir emprego e un desenvolvemento persoal, nun contexto onde un tercio da mocidade está en risco de pobreza e a precariedade estrutural e os contratos lixo son a única saída para entrar no mundo laboral. Unha dobre discriminación que no caso das mulleres é aínda maior. 

IGAXES: “Aínda que a taxa global de fracaso escolar diminúe, non sucede así entre o alumnado máis desfavorecido.”

Non mellora o conto no caso das persoas tuteladas. O 47% emancípase en situación precaria e é continuamente esquecida pola administración. Por exemplo, en 2018, a Consellería de Infraestruturas e Vivienda da Xunta de Galicia obviaba á xuventude ex tutelada na convocatoria de axudas ao alugueiro. Dentro do seu traballo de incidencia política, IGAXES reclamou -sen éxito- reservar un número de vivendas para ese colectivo por un mínimo de dous anos. 

O VÍDEO COMO MEDIO DE EXPRESIÓN 

Estes son algúns dos problemas aos que se enfrontan os rapaces en risco de exclusión (tutelados, pre-tutelados, con problemas familiares ou sociais) que conforman A Tribo, unha intervención integral deseñadas polas ONGD galegas Agareso e IGAXES. Un dos seus obxectivos é eliminar estigmas cara a mocidade tutelada estendidas na sociedade, como que non queren estudar ou como que o feito de estar nun centro de protección implique que queiran facer algo malo: “A Tribo quere reverter ese estigma e mostrar as enormes capacidades destas mozas e mozos, o seu talento, a súa creatividade e a súa capacidade de esforzo e de análise da realidade.” Ademais dun reforzo escolar, a intervención incluiu un obradoiro de vídeo participativo, onde os mozos e mozas en risco de exclusión tiveron a oportunidade de se expresar. 

Un dos proxectos audiovisuais foi un documental onde as persoas en risco de exclusión explican as súas circunstancias, o seu contexto e como ven a sociedade na que lles tocou vivir, dun xeito sincero e sen mediacións. Por exemplo, para Julia “a sociedade é unha merda porque hai moita discriminación” e conta que resolve os seus problemas “pegándolle a parede... ou falando; depende.” Mariana ten 14 anos e denuncia que vive nunha sociedade “patriarcal, machista e homófoba” e di sentirse “insegura e ameazada”.

En xeral, todas comparten unha visión do mundo moi complexa e sobre todo, moi madura, máis aínda se temos en conta a súa idade. Irene e Emma son dúas das educadoras do grupo, polo que tamén forman parte da Tribo e foron entrevistadas polos rapaces e rapazas. Irene conta que quería facer xornalismo pero non lle deu a nota: “Acabei facendo educación social e foi o mellor que me podía ter pasado.” Irene cre que “a sociedade é inxusta, pero está en constante evolución e iso é algo positivo.” 

Tamén se fixeron dous formatos de ficción: Empezar de cero, onde “o protagonista é un menor que chegou de Marrocos sen saber falar español e sen ningún apoio familiar. A historia comeza coa súa chegada ao centro de protección de menores, a súas primeiras amizades e os seus primeiros pasos para aprender a comunicarse noutro idioma e noutra cultura.” O outro chámase Vidas paralelas, onde se aborda “a experiencia de dous irmás adolescentes con problemas coa súa familia, que chegan a un punto sen retorno cando o seu pai morre.” 

Tribo igaxes exclusión 2

Na estrea dos audiovisuais o pasado 7 de xuño, Ihara Aglione e Gabriela Sánchez, parte da Tribo, denunciaban: “Parece que a xuventude está durmida, apagada, que non podemos pensar por nós mesmos, pero quizais non é así, igual se nos dan a ferramenta para expresarnos, podemos demostrar que a xuventude non é tan baleira e banal, que hai partes do sistema no que vivimos que non nos gusta e que temos ganas de cambialo, que podemos cambialo.” Nesta liña, terse enfrontado na súa infancia e adolescencia a conflitos sociais e emocionais ou á falta de recursos apórtalles unha sabedoría e experiencia que moitas persoas do común, xa adultas, nin temos nin somos quen de valorar. 

Ihara Aglione e Gabriela Sánchez: “Igual se nos dan a ferramenta para expresarnos, podemos demostrar que a xuventude non é tan baleira e banal, que hai partes do sistema no que vivimos que non nos gusta e que temos ganas de cambialo, que podemos cambialo.

Como tantas outras cousas nas que non se repara, dar coa solución a problemas complexos pode partir de actividades anecdóticas. Unha sinxela folla en branco pode ser un espazo de liberdade onde plasmar aquilo que te atormenta, un micrófono onde contalo e a cámara un aparello estraño onde ‘fuchicar’, botar unhas risas e reflexionar. O único que precisan é un espazo de confort —unha tribo— onde non sentirse xulgados e onde poder expresar quen son, simples persoas que queren ser parte dunha sociedade que non lles gusta, pero que queren cambiar co seu esforzo e madurez. As curtas son unha chamada para seren escoitadas. Persoeiros do público, cidadanía: escoitemos.

Relacionadas

Feminismos
Radiacións feministas dende Cans
A XVI edición do festival estrea a sección “Ultravioleta”, con catro curtas de creadoras galegas.
Balea Cultural
Satoshi Kon, o prestidixitador da animación

Satoshi Kon expón no seu cinema unha visión da realidade moi singular: cotiá á vez que estraña, incómoda, profunda. Un mundo do que non se pode escapar nin en soños. Cada plano no seu cine dá unha información tremenda e está meticulosamente pautado.

0 Comentarios

Destacadas

Crisis climática
España rompe el termómetro: la década más cálida

La temperatura media de la última década ha sido de 15,7ºC, la mayor desde que existen mediciones y 1,7ºC más que la de la década de los años 70. Desde el Observatorio de Sostenibilidad instan al nuevo Gobierno a situar la adaptabilidad a la emergencia climática entre una de las prioridades.

Marruecos
‘Hirak’ rifeño: una revuelta descabezada pero no derrotada

A pesar de la represión, el movimiento de protesta que sacudió al Rif en el otoño de 2016 sigue vivo y aguardando otra oportunidad.

Memoria histórica
Comienzan los trabajos de exhumación en la fosa común de Pico Reja en Sevilla

Familiares de las víctimas, activistas por la memoria y representantes institucionales se dan cita en el acto simbólico que da inicio a los trabajos de exhumación en el cementerio sevillano de San Fernando.

Industria armamentística
El negocio de las armas que van contra la ética y las personas

Los sistemas de armas autónomas nos sitúan en un claro escenario de deshumanización, fuera de los planteamientos éticos más básicos.

Humor
¿Boicot a dónde?

Trigésimo segunda entrega de las viñetas de Mauro Entrialgo para El Salto.

Últimas

Promociones
Aún estás a tiempo, ¡suscríbete!
Estás de suerte, nos quedan unas pocas revistas de Pikara. Así que, hasta agotar existencias, si te suscribes a El Salto puedes conseguir tu ejemplar.
Francia
Youtubers recaudan 140.000 euros para la caja de resistencia de la huelga contra Macron

El colectivo Le Stream Reconductible recoge desde principios de diciembre, a través de una plataforma de retransmisión de vídeo, fondos para los trabajadores franceses en huelga contra la reforma de las pensiones.

Memoria histórica
Piden la dimisión del alcalde de Madrid por destruir el Memorial del Cementerio del Este

Las organizaciones memorialistas acusan Martínez-Almeida de mostrar “un desprecio absoluto a las víctimas del genocidio y dictadura franquistas, así como la ignorancia de leyes y principios universales sobre los derechos a la verdad, justicia y reparación”.

Senegal
Buscar agua bajo la tierra

Beber, alimentar al ganado, llenar los coloridos barreños chinos del agua suficiente para que pueda continuar la vida. Todo depende de un pozo.

Especulación urbanística
Exigen que la Junta acate ya la sentencia del TSJex sobre Valdecañas
Explican que hay que evitar que se siente un precedente, ya que existen planes para otros proyectos urbanísticos especulativos en espacios protegidos.