Feminismos
O feminismo, unha fenda no utópico

A xornada de 24 horas de folga supuxo un novo impulso a un movemento que nos últimos tempos está conseguindo artellar cada vez máis redes e alternativas locais, de impacto global de xeito transversal, que chegan cada vez a máis mulleres.

Manifestación feminista Vigo
Cabeceira da manifestación feminista da noite en Vigo Zelia García

Poderíase marcar un antes e un despois no percorrido histórico do movemento feminista no noso país e no estado a partir das multitudinarias mobilizacións que tiveron lugar o 8 de marzo, día sinalado xa en todos os calendarios con tinta morada. “Agora o feminismo noméase, cando antes era tabú. Si que creo que socialmente, fundamentalmente tras o traballo dos últimos anos, hai cada vez máis xente á que lle chegou a mensaxe”, afirma Paula Ríos, activista feminista incluída na Plataforma Feminista Galega. “Non somos nin catro tolas, nin temos problemas cos varóns, senón que simplemente estamos propoñendo un xeito diferente de organizar este mundo, e a sociedade”.

O 8 de marzo saímos, unha vez máis, á rúa con motivo dunha folga feminista que fose máis alá do que se identifica coma un simple paro laboral, pois a participación das mulleres é elemental en todas as esferas da vida. A folga cumpriu co seu propósito e vestiu o mundo de morado. As mulleres pararon coa intención de denunciar a precariedade dos traballos e dos espazos que protagonizan no cotián: o dos coidados, o consumo, a vida estudantil e o terreo laboral, facendo da xornada “o froito de pingas, esas pinguiñas que van caendo nas rochas e rematan por facer un furado”, sinala Paula Rios.

Aínda que é certo que existen moitas pólas, diferentes tipos de feminismo, que a nivel formal ou de contidos poden chegar a restar eficacia ao movemento e diversificar os obxectivos, no panorama actual non supoñen un problema á hora de realizar unha loita común, dende unha perspectiva feminista: “é lóxico que nas distintas visións que temos, cheguemos a diferentes visións do como, pois estamos a falar do mundo e da sociedade. Sabemos o que non queremos, pero estamos propoñendo que é o que queremos, polo que é lóxico que cadaquén vexamos diferentes posibilidades de como sería outro mundo. Estas visións compleméntanse se somos quen de dialogar entre nós. Non son excluíntes realmente”, afirma Paula.

A economía dos coidados no centro da axenda

A folga das mulleres tivo, pois, un único foco: a loita pola reflexión colectiva, facendo visíbeis as posibilidades existentes á hora de mudar a situación de opresión que aínda sufrimos. A folga de coidados foi unha das protagonistas do día, tendo como fin amosar o colapso do sistema económico cando falla o traballo non remunerado cotián que realizamos as mulleres. Un traballo que está invisibilizado e desvalorizado, como apunta o agumentario cara á folga feminista, e que pasa por non ter en conta as necesidades e proxectos vitais da muller.

Nesta liña, temos que salientar a polémica xurdida pola vontade de recoñecer as ocupacións domésticas equiparándoas cos traballos de coidados remunerados. “Aquí o que engade a economía, polo que se poderían diferenciar estes tipos de traballos, sería porque as amas de casa en si mesmas achegarían unhas tarefas maiormente relacionadas coa carga afectiva, implicándose deste xeito a nivel emocional. Non obstante, o mercado achegaría produtos máis profesionalizados. Estas serían as principais diferenzas economicamente falando, sendo un destes traballos menos substituíble polo outro.” Ainoa Míguez, estudosa de economía especializada en cuestións de xénero, apunta claras diferenzas na comparación; porén, destaca o papel fundamental dos coidados na economía: “o traballo doméstico e de coidados achega valor. Non se poderían realizar a maioría de actividades que permiten o funcionamento da economía se non se realizasen estes traballos que se ocupan de que os traballadores e traballadoras poidan estar en plenas facultades para desenvolver o seu papel no mercado laboral”.

Tomando como certo o valor social que engaden os traballos de coidados, o debate refórzase preguntándose se este valor debe darse de volta. Paula Ríos fai fincapé na importancia de recoñecer este esforzo feminino dun xeito non-monetizado: “eu persoalmente non creo que a remuneración sexa a solución, pois sería seguir mantendo ás mulleres no ámbito doméstico. O camiño sería compartir, que a sociedade asuma os coidados ademais de recoñecer a parte das mulleres que pasaron parte da súa vida facéndose cargo destes”.

Por outra banda, e dende a economía feminista “se quedamos no básico, chegamos á conclusión que para outorgar valor a unha actividade é preciso retribuír un salario. Pero non nos podemos deixar influenciar por todas as variables do mercado actual e do capitalismo, e hai que ver as medidas que tería afondando nese ámbito”, afirma Ainoa. “Fundamentalmente, na actualidade, o peso do traballo doméstico recae na muller. Si que é certo que existe un debate ao redor da actividade cada vez maior do home neste traballo, pero é un “axúdoche”, non tanto compartir a responsabilidade do que hai que facer na casa. Ao ser algo necesario para a vida, debería ser realizado por homes e por mulleres. Non debería existir a división sexual. Deste xeito, a remuneración do traballo doméstico a través de fondos estatais ou a través de parte do salario do home ou calquera outra persoa que traballe fóra do fogar, sería un incentivo para que as mulleres continuasen quedando na casa -estarían a recibir un salario por algo que xa realizaban sen cobrar, recluíndo aínda máis á muller ao ámbito privado-. Polo que a loita pola liberación da muller, tamén ten que comezar na propia casa.

Gráfica división do traballo
FONTE: INE

O mundo laboral parou, mais non só coas folgas das mulleres traballadoras, senón tamén a través da desaparición dos ingresos acadados grazas ás súas compras, pois tamén era unha folga de consumo. Con esta medida procuraron impulsar a construción de estratexias de consumo alternativas, que respectasen os dereitos e a vida da muller.

No que se refire á resposta política, Paula Ríos explica unha profunda falta de confianza cara ao movemento feminista: “tanto sindicatos como partidos, non tiñan clara a capacidade que tiñamos de convocatoria, nin sequera nós eramos conscientes”. Porén, xa son moitas as forzas políticas, de toda índole e vertente, que botan man do feminismo como arma electoral, ante a crecente concienciación e denuncia de desigualdades como a fenda salarial que no noso país roza as cifras do 30%.

Pode o feminismo ocuparse das opresións específicas?

Por outra banda, durante as mobilizacións do 8 de marzo, houbo consignas cualificadas de transfóbicas por unha parte do movemento feminista, especialmente aquelas que empregaban os xenitais femininos como símbolo da reafirmación e o empoderamento da muller. Non obstante, Alberto Hernández Platero, dende Ultreia, explícanos que “a maioría das activistas trans de Galicia teñen claro, que por dicir “a nosa cona" ou “na miña cona non manda ninguén" non se está caendo en comentarios transfóbicos, máxime porque o dereito a visibilizar a existencia dese órgano sexual sempre foi unha cuestión espiñosa, polo tabú que supón, xa que é algo que moitas feministas tratan de reivindicar. O importante é non confundir nin pisar reivindicacións”.

A suma ou unión de forzas continúa a ser un camiño defendido polos diferentes sectores do movemento feminista na súa gran maioría. “É necesaria a interseccionalidade de loitas, cunha unión clara entre feminismo e dereitos LGTBI, poñendo unha axenda común que, se se cumpre, une a todas as persoas”, afirma Alberto. A pesar disto, a visibilización dos colectivos LGTBI non foi abafante ao priorizar a converxencia co movemento feminista en xeral fronte ás siglas. Este feito, dende a asociación LGTBI, considérase como algo “moi positivo”, aínda que pola outra banda “quizais puido non visibilizar completamente a presenza do colectivo”.

En definitiva, o movemento feminista recuperou forzas coa asistencia histórica e o exemplo de organización das que fomos testemuñas unha vez máis. Isto pode supoñer un impulso na loita contra a opresión da muller en todos os ámbitos da vida social, unha concienciación das amas de casa, das traballadoras dos demais sectores feminizados, e daquelas mulleres que reciben un salario inferior en relación aos seus compañeiros homes polo mesmo emprego. Pero a concienciación non cambia o sistema, senón as relacións sociais a nivel global e sistémico. Se o feminismo, ou calquera movemento que loite contra a opresión da muller, queda estancado, a liberación feminina semellará outra vez unha mera utopía. Non obstante, os ventos semellan favorables, e a muller como suxeito consciente da opresión patriarcal estase a facer cada día máis evidente e máis popular.

Relacionadas

Feminismos
Feminismo para todas frente al feminismo de la Escuela Rosario de Acuña

AMA Asturies celebra del 3 al 5 de julio unas jornadas online que seguirán a la programación de la Escuela Feminista Rosario de Acuña, donde hace un año se elevó el tono del discurso tránsfobo.

En el margen
“A los machirulos les diría que tengan claro que las mujeres no les debemos una mierda”

Cuando Maite Alogo empezó a usar las app de ligue se encontró con pautas muy machistas y actitudes hacia su cuerpo racializado que la violentaban. Abrió una cuenta de Instragram para señalar aquellas conductas que denotan misoginia y racismo entre otras opresiones.

Movilidad
“A bici pode servir para cuestionar o machismo"

Ter acceso a unha boa mobilidade é un dereito, mais para algunhas persoas parecera ser unha cuestión de privilexios. O colectivo Mulleres Bicivisíbeis loita contra as desigualdades de xénero no uso da bicicleta.

2 Comentarios
#14499 18:03 21/4/2018

pavo, cállate!

Responder
0
0
#14409 12:56 20/4/2018

Boa conclucisón do texto. A igualdade nunca se acadará reformando o sistema capitalista.

Responder
1
0

Destacadas

Coronavirus
Los gigantes de la alimentación se embolsan 18.000 millones mientras el hambre se extiende por el covid-19

Las hambrunas provocadas por la pandemia pueden provocar más muertos que el propio virus, según un informe de Oxfam. Mientras, las mayores empresas de alimentación y bebidas reparten 18.000 millones de euros en dividendos a sus accionistas.

Catalunya
En el punto de mira de las patrullas de Mataró
Vecinos de la capital del Maresme han formado patrullas para “hacer frente” a los robos con fuerza y las ocupaciones ilegales que ocurren en el municipio. El Ayuntamiento de Mataró y las asociaciones vecinales se oponen a estas patrullas, en cuyos grupos de Telegram circulan mensajes abiertamente racistas, pero señalan que hay un problema de convivencia y seguridad que requiere una respuesta compleja.
Crisis climática
La Tierra podría sobrepasar el umbral de los 1,5ºC en los próximos cinco años

La Organización Meteorológica Mundial publica sus últimas predicciones y señala que, en 2020, la temperatura media será 0,8ºC superior a la media de los años 1981-2010.

Sanidad pública
Seis gráficas para entender los recortes en la sanidad

La pandemia ha demostrado cómo de importantes han sido los recortes en gasto sanitario, plantillas, atención primaria y salud pública en la Comunidad de Madrid.

Música
Sara Curruchich: porque fueron somos, porque somos serán

La cantante Sara Curruchich cree “totalmente” que la música y las artes pueden transformar un país y hasta el mundo entero para que sea más igualitario, equitativo y con mayor justicia social. Su disco Somos es un canto a los pueblos originarios de Guatemala, una llamada a abolir las fronteras y un manifiesto a favor de la tierra, “dadora de vida”.

Fake news
Google ha pagado 19 millones de dólares a páginas que difunden bulos sobre el coronavirus

Aunque una línea muy fina separa el bulo de lo controvertido, Google o Amazon salen ganando con el tráfico que generan estas páginas. Un estudio calcula que, durante el coronavirus, varias compañías han financiado con al menos 25 millones de euros la manipulación.

Opinión
Fuera fascistas de nuestras fábricas

El anuncio de Vox de que se plantea la creación de un sindicato no debería pasar desapercibido si no queremos que ocurra lo mismo que en Alemania.

Últimas

Coronavirus
Las redes vecinales desmontan en Cibeles el mito de Almeida: “Los servicios sociales no cogen el teléfono”

Las redes vecinales exigen frente al Ayuntamiento que el alcalde Martínez-Almeida garantice la alimentación de las 50.000 personas atendidas por las despensas solidarias. Ante la falta de apoyo institucional y el desgaste de estas iniciativas de apoyo mutuo, miles de personas podrían quedarse este verano "varadas en tierra de nadie, sin recursos para alimentarse”.

Infancia
El IMV deja fuera a dos millones de hogares en riesgo de pobreza con hijos
El IMV deja fueran al 70% de familias con hijos e hijas en riesgo de pobreza y a un 37% de las que están en riesgo de pobreza severa. Save the Children pide cambios en los criterios de acceso y complementarlo con ayudas autonómicas. La organización estima que uno de cada tres niños estará en situación de pobreza en 2020 si no se toman medidas.
Tecnología
El valor de la incomodidad

Tu móvil sabe dónde estás, dónde compras, dónde comes, dónde te desplazas y dónde te alojas. Te sugiere cosas, actividades que hacer y sitios que visitar. Es estupendo, porque es cómodo no tener que buscar lo que te apetece hacer.

Islas Canarias
Contra el hotel de La Tejita y su mundo (II): tierras arrasadas

En contraposición a lo que nos cuentan en el telediario acerca de las virtudes del turismo, los datos son demoledores: las zonas turísticas coinciden exactamente con las zonas con mayor índice de pobreza extrema no solo de Tenerife, sino de todo el Estado español.

Vivienda
Demanda del Sindicato de Inquilinas contra Blackstone, el gigante de los 250.000 millones de euros

El Sindicato de Inquilinas presenta una demanda contra las cláusulas abusivas que la mayor compañía inmobiliaria del planeta, Blackstone, incluye en los contratos de decenas de familias en Torrejón de Ardoz (Madrid).

Opinión
Una breve radiografía crítica de las elecciones gallegas

Si todo sigue el guión previsto, Feijóo volverá a ser presidente de la Xunta de Galicia. Si hay carambola y gobierna la izquierda, tampoco se esperan grandes innovaciones.