Sanidad
Martiño Noriega: “Búscanse espazos de negocio na saúde da xente”

A caída do investimento na atención primaria veu acompañado dun aumento dos seguros privados de baixo custo, ofrecidos principalmente por entidades bancarias e bonificados fiscalmente.

Martiño Noriega é médico de familia no centro de saúde de Fontiñas, en Santiago de Compostela. A atención primaria é un dos piares da sanidade pública e, como di, “corrector das desigualdades sociais” para as persoas doentes e as súas familias. Desde hai uns anos, con todo, o número de seguros privados e a derivación de fondos públicos cara a centro privados non deixa de aumentar, achegándonos cada vez máis “a un modelo norteamericano” da sanidade.

Cóntanos cal é a situación das profesionais da atención primaria na actualidade.
A ninguén se lle escapa que nestes momentos existe unha saturación e unhas condicións complicadas, fundamentalmente no que ten que ver coa falta de persoal e na sobrecarga que iso supón. É certo que nestes momentos non hai compañeiros e compañeiras —médicos de familia—, pero non os hai por unha cuestión evidente: unha serie de políticas públicas feitas na década anterior que expulsaron a moita xente. Iso non só fai que nestes momentos esteamos asumindo nas nosas costas unha sobrecarga, senón que ademais moitas veces temos que darlle cobertura a compañeiros ou facer xornadas prolongadas. E todo iso no contexto dunha pandemia. O certo é que todo isto está a ser duro e xera un desgaste en moitas de nós.

Na Galiza hai medio millón de persoas que xa teñen seguro privado.
Existe unha relación entre a baixada de investimento na primaria e o aumento dos seguros privados?

Cando falamos de xente que aposta por unha asistencia dual, falamos de persoas que queren ir máis aló do sistema sanitario público introducindo a medicina privada vía seguros ou vía concertación. Existe unha clara evidencia de que un menor investimento na sanidade pública, nomeadamente na atención primaria, dispara a contratación de seguros privados. De feito durante a pandemia, nunha situación tan complicada como a que estamos a vivir, os seguros privados aumentaron un 5% a súa facturación tanto no 2020 como no 2021. En cifras, estamos a falar de que nestes momentos no Estado hai 11 millóns de persoas que contan cun seguro privado, hai unha facturación próxima aos 10 mil millóns de euros. Na Galiza, nestes momentos, hai medio millón de persoas que xa teñen seguro privado.

Chámanse seguros low-cost. Son seguros de baixo prezo que se ofertan fundamentalmente vía entidades bancarias, curiosamente, e que ademais están bonificados fiscalmente. Non deixa de ser un cabalo de Troia. Por unha parte, aprovéitanse do deterioro da atención primaria e da sanidade pública, e por outra introdúcense con prezos baratos. A pregunta que todos nos facemos é, se nalgún momento o deterioro da sanidade pública e da atención primaria chega a ser definitivo, que prezo van ter os seguros que a día de hoxe teñen un prezo simbólico? Seguramente un prezo moito máis elevado, iremos xa a un modelo norteamericano. Iso é evidente. Un non sabe se as políticas de deterioro do sistema sanitario público na anterior década, en plena crise, dalgunha maneira estaban abrindo a porta para establecer este tipo de asistencia dual: minorar o gasto público e introducir un espazo de negocio na sanidade. Resulta evidente. E isto págano os pacientes e os propios profesionais da atención primaria.

Cómpre facer unha aposta por restablecer, dalgunha maneira, o que sería a base do sistema sanitario público.

Tamén hai outros xeitos de privatizar, como a concertación, que xa están dentro das dinámicas da atención primaria, non?
Si. A maiores dos seguros privados, hai unha concertación directa. É dicir, hai unha parte do orzamento do Sergas que se dedica directamente a concertar con entidades privadas para diminuír o que se din listas de agarda ou sobresaturación. Nese sentido, no centro de saúde moitas veces, cando solicitamos probas de diagnóstico –por exemplo unha ecografía–, acábanse facendo en entidades privadas, neste caso da área sanitaria da cidade. O mesmo pasa con intervencións. Se enviamos a alguén a un traumatólogo e este decide que hai que facer unha operación, moitas veces este tipo de operacións ofértanselle á xente directamente en entidades privadas que están financiadas con fondos directos do Sergas, baixo a cuestión de: “Se queres operarte podemos operarte aquí, e se queres facelo directamente polo Sergas nos hospitais de referencia, ao mellor tes que agardar moito máis”. Non deixa de haber unha chantaxe nesa situación. E tamén unha vía de concertación: derivar fondos públicos para centros privados na cuestión da sanidade. Serían complementarias: por unha parte os seguros e por outra esta vía, e ambas completarían o que é esa asistencia dual que algúns están incentivando.

Sanidad pública
Colapso na sanidade pública galega
O colapso na atención primaria e nas urxencias son o resultado dunha privatización implacábel que favorece o lucro de xigantes empresariais como Medtronic.

Sabemos que a Xunta non vai cambiar a medio prazo este modelo, pero que tería que facer unha administración se realmente quere ter unha primaria e unha sanidade pública de calidade?
Creo que xa estamos en feitos consumados. Un amigo meu, o actor Carlos Blanco, sempre di que somos un país de feitos consumados, que nos laiamos cando xa temos a realidade aquí. E eu creo que nestes momentos a realidade xa está aquí. Se medio millón de cidadáns de Galiza teñen concertados seguros a baixo custo que despois lles subirán o prezo, se hai derivación de fondos a entidades privadas para a realización de probas e de operacións, e a maiores hai un deterioro da sanidade pública evidente, cun problema estrutural no que ten que ver coa atención primaria, estamos xa nese feito consumado.

Cales son as solucións? As solucións son a medio prazo e pasan por reforzar a base do sistema sanitario público que é a atención primaria. A primeira liña. Abrindo o número de prazas de especialidade de familia, ofertando condicións de estabilidade laboral e non de precarización, e facendo unha aposta por restablecer dalgunha maneira o que sería a base do sistema sanitario público. Pero dá a sensación de que non imos cara a aí. Quen está sostendo nestes momentos o sistema sanitario público son os seus profesionais, facendo máis con menos e cunha sobrecarga e unha saturación que ten un límite. O límite da capacidade das persoas, o límite anímico para saber ata onde podemos soster un sistema. Non son boas políticas públicas. Na Xunta, nos últimos orzamentos aínda se diminuíu a aportación á atención primaria. Aquí hai intereses económicos moi potentes. E o feito tamén de que se bonifique a nivel estatal a contratación de seguros privados indica que claramente hai unha liña: a liña de buscar espazos de negocio onde antes non se buscaban, neste caso na saúde da xente.

Que compoñente ten a atención primaria e comunitaria que a diferencia do que ofertan os seguros privados?

Primeiro quero dicir —e agora contesto a pregunta— que a xente fai a contratación de seguros privados por un cuestión práctica. Se ti ves cun problema de traumatoloxía e o teu médico de primaria te atende, pídeche probas complementarias, derívate ao traumatólogo... Pola vía pública vai tardar tres meses. Se logo che programan unha operación vai tardar outros tantos. Se despois tes que ir a rehabilitación, outros tantos. Se tes un seguro privado, pola contra, vaite ver un traumatólogo nuns días, vaiche pedir probas complementarias, vaiche dar un tratamento e planificar unha solución. Estanse aproveitando das eivas do sistema público. Iso é evidente.

Máis aló diso creo que si que no imaxinario colectivo, a figura do médico de familia debería ter nestes momentos outras condicións para poder desenvolverse laboralmente. Por que? Porque podería facer medicina comunitaria, medicina de prevención, tecer redes familiares,... Entender que a sanidade pública e a figura da atención primaria é un corrector das desigualdades sociais. Hai que coñecer as familias, saber en que ámbitos están. Que moitas veces non é só unha cuestión de saúde, senón tamén de perspectiva social. Poder facer prevención, seguimento, poder visitar no domicilio as grandes dependentes, ás persoas maiores e acompañalas dalgunha maneira en moitos procesos. A día de hoxe, hai moitos centros de saúde onde hai cupos que non teñen médico e están a ser cubertos polo resto dos compañeiros do centro. Iso que implica? Que moitas veces non podes facer seguimentos de crónicos, tratamento paliativos en domicilios de xente que o está pasando mal porque cada día hai un médico diferente. Entón, a medicina de familia tería que ser moito máis do que se está a facer a día de hoxe coa vontade de moita xente; e sería fundamental ter unha atención primaria potente para poder facer viable un sistema sanitario público.

Sanidad pública
“Imos cara a unha sanidade ‘yankee’ na que a promoción da saúde non importa”
Luisa Lores foi directora do Complexo Hospitalario de Pontevedra, é experta en procesos de privatización sanitaria e activista da Asociación Galega en Defensa da Sanidade Pública (AGDSP).
Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra en tu cuenta.

Relacionadas

Sanidad pública
Sanidad Pública Madrid ha aumentado un 140% el presupuesto dedicado a privatizaciones sanitarias en la última década
Catalunya lidera el porcentaje de gasto en conciertos, con un 22,6%, seguida de Madrid, con un 12,3%, mientras el nuevo proyecto de ley no blinda los contratos con entes privados.
Sanidad pública
Opinión No diga colaboración público-privada, diga expolio a la sanidad pública
La Ley 15/97, camuflada como colaboración público-privada, ha abierto las puertas a la privatización y corrupción en la sanidad. En lugar de mejorar la eficiencia, ha enriquecido a políticos y empresas privadas a costa del bienestar público.
Laboral
Laboral El Consejo de Ministros aprueba la prevalencia de los convenios colectivos autonómicos y provinciales
La medida entrará en vigor el miércoles 22 de mayo cuando el BOE publique el decreto. Las patronales españolas, Comisiones Obreras y UGT apostaban por la estatalización de los convenios colectivos.
Genocidio
Genocidio Karim Khan: el tipo duro que ha puesto contra las cuerdas a Netanyahu y de los nervios a Biden
La decisión de la Fiscalía del Tribunal Penal Internacional de solicitar órdenes de detención contra los jerarcas israelíes responsables de la masacre de Gaza genera división entre los países europeos e indigna al gobierno de Estados Unidos.
Alemania
Extrema derecha “Es imposible confiar en el Estado alemán y su policía en la lucha contra los neonazis”
En Alemania, el movimiento antifascista se enfrenta a una oleada de represión, mientras que las elecciones de septiembre auguran la victoria del partido de extremaderecha Alternativa para Alemania en diferentes estados.
Residuos
Investigación Tenemos microplásticos en los testículos
Un estudio publicado en la revista 'Toxicological Sciences' encuentra partículas plásticas en la totalidad de los genitales masculinos de perros y humanos analizados.
Congreso de los Diputados
Congreso de los diputados Solo el voto en contra del PP evitaría que pasara su primer trámite la ley del PSOE contra el proxenetismo
Al primer partido del gobierno le bastaría una mayoría simple para comenzar el trámite de la propuesta del ley que presentó en solitario al Congreso de diputados. Aún y con ello grupo popular no les regalará el sí directamente en este primer pulso. Sumar hecho público su 'no' ya que considera que la propuesta del PSOE no aborda ninguna solución.
Contigo empezó todo
El Salto libros El Salto lanza su propia línea editorial con un libro sobre la otra historia de España
El Salto Libros se estrena con el volumen ‘Contigo empezó todo’, del periodista Eduardo Pérez, otra visión de la historia de España a través de 30 episodios olvidados. Suscríbete y te lo enviamos gratis.
Biodiversidad
Biodiversidad Natura 2000: una red de protección medioambiental amenazada por la agricultura
La pieza central de las políticas de protección medioambiental ha sido incapaz de frenar el avance de la agricultura intensiva en zonas sensibles. Visitamos tres ecosistemas protegidos en España, Portugal y Alemania para comprobar su impacto

Últimas

Turismo
Turismo Venecia experimenta el capitalismo de la vigilancia
A pesar de que el sistema de vigilancia construido por el Ayuntamiento de Venecia se parezca más a un panóptico que a otra cosa, sus representantes han insistido en los beneficios que ofrecerá a una de las ciudades más turistificadas del planeta.
Carta desde Europa
Carta desde Europa Notas sobre la actual economía política de guerra
La propaganda de guerra tiene como objetivo disfrazar un conflicto de intereses que podría resolverse por la diplomacia como un conflicto de vida o muerte entre formas de existencia incompatibles.
La mirada rosa
La mirada rosa Faltan activistas
Nos faltan activistas; nos sobran fascistas. El amor que defendía Roberta en su última nota —“I love you all”— corre un serio peligro, aunque aún no queramos admitirlo.
Privatizaciones
PRIVATIZACIÓN SANITARIA Osakidetza adjudica 5 millones a una consultora sancionada por prácticas colusorias
Según el Gobierno Vasco, “no se dispone de personal suficiente” y solamente Deloitte “puede garantizar la experiencia en los servicios solicitados y tiene capacidad para proveer perfiles expertos para abordar el desarrollo requerido".
Medio ambiente
Contra la planta de biogás La Coronada vuelve a movilizarse contra la planta de biogás
La Coronada (Badajoz) alberga ya un macrovertedero y sería la principal perjudicada por la planta de biogás proyectada en la vecina localidad de Villanueva de la Serena.
Irán
Irán La muerte del presidente de Irán sacude un escenario internacional convulso
Teherán comunica la muerte de su jefe de Gobierno, Ebrahim Raisi, y su ministro de exteriores, Hossein Amirabdollahian, después de que su helicóptero se estrellara en la tarde del domingo.

Recomendadas

Feminismos
Feminismos Ana Requena y June Fernández: periodistas, feministas… e intensas
Estas dos comunicadoras comparten amistad, oficio y edad: cumplirán este año los temidos cuarenta. Por fortuna, en las presentaciones del último libro de Ana Requena, ‘Intensas’, las señoras suelen contar que una se libera con los años.
Unión Europea
Unión Europea Derechos humanos frente a militarización: 600 entidades interpelan a los partidos ante las elecciones europeas
A tres semanas de las elecciones para el Parlamento de Europa, seiscientas organizaciones no gubernamentales se han unido para exigir una Europa que blinde los derechos humanos ante la escalada en las políticas belicistas.
Migración
Migraciones Patera vacía: navegando en la necropolítica migratoria
Seguimos a un grupo de gente que se resiste a aceptar el designio de la suerte y del azar que hace que haya víctimas o supervivientes de manera injustamente aleatoria.
Periodismo
Jesús Cintora “Nunca había estado tanto tiempo fuera de la televisión o la radio... no sé por qué será”
El expresentador de Las mañanas de Cuatro publica ‘El precio de la verdad’ (Editorial B, 2024), un ensayo sobre el estado actual del periodismo español.